Prezydent Czech

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Prezydenci Czech)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Prezydent Czech
Prezident České republiky
Sztandar prezydenta Czech
Sztandar prezydenta Czech
Obecny
Obecny Prezydent Czech
Stanowisko
Data utworzenia 2 lutego 1993
Pierwszy Václav Havel
Obecny Miloš Zeman
Obecny od 8 marca 2013
Siedziba Zamek na Hradczanach, Praga
Czechy
Godło Czech
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Czech
Portal Portal Czechy

Prezydent Republiki Czeskiej (czes. Prezident České republiky) – głowa państwa czeskiego i naczelny dowódca sił zbrojnych Czech. Obok premiera stanowi drugi organ władzy wykonawczej Czech[1].

Wybory prezydenckie[edytuj | edytuj kod]

1993 – 2013[edytuj | edytuj kod]

Do 2013 Prezydent Czech był wybierany przez obie izby parlamentu na wspólnym posiedzeniu. Prezydenta wybierano w czasie ostatnich 30 dni jego kadencji. W razie opróżnienia stanowiska wybory odbywały się w okresie 30 dni od zaistniałej sytuacji. Kandydatem na Prezydenta mógł zostać dowolny obywatel, który miał bierne prawo wyborcze do czeskiego Senatu, i mógł być wybrany na maksymalnie 2 kadencje. Prawo do zgłoszenia kandydata na Prezydenta miała grupa 10 posłów lub 10 senatorów. Kandydat zostawał wybrany na Prezydenta, jeśli uzyskiwał ponad połowę głosów posłów i ponad połowę głosów senatorów. Jeżeli pierwsza tura wyborów nie rozstrzygała wyniku wyborów, przeprowadzano drugą turę głosowania w ciągu 14 dni od pierwszej tury. W drugiej turze brał udział kandydat z największą ilością głosów zdobytych w Izbie Poselskiej oraz kandydat, który zdobył największą ilość głosów w Senacie. Jeżeli większa ilość kandydatów uzyskała taką samą, największą ilość głosów i w Izbie Poselskiej, i Senacie, głosy sumowano i wyborach brał udział kandydat, który uzyskał największą ilość głosów. Jeżeli druga tura wyborów nie wskazała, który z kandydatów został wybrany na urząd Prezydenta, przeprowadzano trzecią turę, w której wygrywał kandydat, który uzyskał największą sumę głosów obu izb większą niż połowa wszystkich oddanych głosów. W przypadku braku rozstrzygnięcia trzeciej tury wybory przeprowadzano od początku[2].

Od 2013[edytuj | edytuj kod]

W 2013 po raz pierwszy Prezydent został wybrany w bezpośrednich, tajnych, powszechnych i równych wyborach prezydenckich. Kandydatem może zostać każda osoba, która ma prawo wybieralności do Senatu, a wybrana może być na nie więcej niż dwie kadencje[1]. Na urząd Prezydenta może kandydować każda osoba, która posiada czynne prawo wyborcze, oraz ukończyła 40 lat[3]. Aby kandydat został wybrany na Prezydenta musi w pierwszej turze głosowania otrzymać więcej niż 50% ważnych głosów. Jeśli taka sytuacja nie zaistnieje, przeprowadza się drugą turę wyborów, w której bierze udział 2 kandydatów z największą ilością głosów otrzymanych w pierwszej turze. Jeżeli kilku kandydatów otrzyma największą ilość głosów, biorą oni udział w drugiej turze głosowania, a oprócz nich kandydat z drugim wynikiem. Jeżeli druga tura wyborów pozostanie nierozstrzygnięta (kandydaci z najwyższym wynikiem będą mieli taki sam wynik), nowe wybory zostają ogłoszone w ciągu 10 dni. Jeśli kandydat, który zakwalifikował się do drugiej tury wyborów, zrezygnuje po pierwszej turze wyborów, zastępuje go kolejna osoba z niższym wynikiem. Druga tura odbywa się nawet, gdy bierze w niej udział tylko 1 kandydat[1].

Każdy pełnoletni obywatel, który ma czynne prawo wyborcze, może zgłosić kandydata na Prezydenta. Każdy taki wniosek musi być poparty 50 tys. podpisów innych osób mogących brać udział w glosowaniu. 20 posłów lub 10 senatorów może także zaproponować kandydata na Prezydenta[1].

Wybory odbywają się w ciągu 60 ostatnich dni urzędującego Prezydenta, jednak 30 dni przed zakończeniem jego kadencji. Jeśli urząd pozostaje opróżniony, wybory odbywają się w ciągu 90 dni[1].

Datę wyborów ogłasza Przewodniczący Senatu najpóźniej 90 dni przed przeprowadzeniem wyborów. Jeżeli urząd pozostaje opróżniony, datę wyborów ogłasza się najpóźniej 10 dni przed głosowaniem i jednocześnie 80 dni przed wyborami. W przypadku opróżnienia urzędu Przewodniczącego Senatu, datę wyborów ogłasza Przewodniczący Izby Poselskiej[1].

Prezydent składa przysięgę przed Przewodniczącym Senatu. Przysięga ma następujący kształtː

Ślubuję wierność Republice Czeskiej. Ślubuję, że będę przestrzegać jej Konstytucji i ustaw. Ślubuję na swój honor, że swój urząd będę sprawować w interesie całego ludu i według swego najlepszego przekonania i sumienia

Konstytucja Czech

Jeżeli Prezydent odmawia złożenia przysięgi lub składa ją z zastrzeżeniami, nie zostaje wybrany na ten urząd. Prezydent może złożyć dymisję na ręce Przewodniczącego Senatu. W przypadku opróżnienia stanowiska (Prezydent nie został jeszcze wybrany lub nie złożył jeszcze przysięgi) obowiązkami Prezydenta dzielą się Premier i Przewodniczący Izby Poselskiej. W sytuacji, kiedy Parlament jest rozwiązany, obowiązki Prezydenta przejmuje Przewodniczący Senatu.

Uprawnienia Prezydenta[edytuj | edytuj kod]

Prezydentː

  • powołuje i odwołuje premiera, ministrów i przyjmuje dymisję rządu
  • zwołuje sesję Zgromadzenia Narodowego
  • może rozwiązać parlament
  • powierza rządowi tymczasowe wykonywanie obowiązków po jego dymisji
  • powołuje prezesa, wiceprezesa i sędziów Sądu Konstytucyjnego
  • mianuje prezesa i wiceprezesa Sądu Najwyższego
  • stosuje prawo łaski
  • ma prawo odesłać ustawy z powrotem do parlamentu
  • podpisuje ustawy
  • powołuje prezesa i wiceprezesa Najwyższej Izby Kontroli
  • powołuje członków Rady Bankowej Narodowego Banku Czeskiego
  • reprezentuje państwo czeskie
  • negocjuje i ratyfikuje umowy międzynarodowe osobiście lub oddelegowuje do tego rząd lub poszczególnych ministrów
  • jest naczelnym dowódca sił zbrojnych
  • mianuje szefów misji dyplomatycznych
  • ogłasza wybory do Izby Poselskiej i Senatu
  • może przyznawać odznaczenia państwowe
  • mianuje sędziów
  • może wnosić wnioski w celu ponownego rozpoczęcia niesłusznie zakończonego postępowania lub w celu zakończenia postępowania karnego
  • ma prawo wydawać amnestie
  • może brać udział w posiedzeniach obu izb parlamentu oraz posiedzeniach rządu i zabierać głos w czasie tych posiedzeń[1]

Odpowiedzialność karna[edytuj | edytuj kod]

Wobec Prezydenta nie może być zastosowany areszt, nie może być pociągany do odpowiedzialności karnej i ścigany za przestępstwo czy wykroczenie administracyjne. Prezydent może być oskarżony o zdradę stanu przed Sądem Konstytucyjnym na wniosek Senatu. Jedyną karą, jaką można zastosować wobec prezydenta, jest pozbawienie stanowiska i dożywotni zakaz ubiegania się o urząd Prezydenta. Prezydent nie może być sądzony w sprawie czynów karalnych, które popełnił w czasie trwania kadencji[1].

Prezydent nie ponosi odpowiedzialności za wykonywanie funkcji. Decyzje Prezydenta wymagają kontrasygnaty premiera lub określonego ministra, którzy odpowiadają za decyzje podjęte przez Prezydenta[1].

Lista Prezydentów Czech[edytuj | edytuj kod]

Protektorat Czech i Moraw (1939-1945)[edytuj | edytuj kod]

Republika Czeska (od 1993)[edytuj | edytuj kod]

L.p. Zdjęcie Imię i Nazwisko Objęcie urzędowania Zakończenie urzędowania Uwagi
Vaclav Klaus headshot.jpg Václav Klaus 1 stycznia 1993 2 lutego 1993 Premier pełniący obowiązki prezydenta wspólnie z Przewodniczącym izby wyższej Parlamentu na zasadzie podziału kompetencji
Milan Uhde v Desertu2009f.jpg Milan Uhde Przewodniczący izby wyższej Parlamentu pełniący obowiązki prezydenta wspólnie z Premierem na zasadzie podziału kompetencji
1 Vaclav Havel IMF.jpg Václav Havel 2 lutego 1993 2 lutego 2003 Prezydent
Vladimir Spidla.jpg Vladimír Špidla 2 lutego 2003 7 marca 2003 Premier pełniący obowiązki prezydenta wspólnie z Przewodniczącym izby wyższej Parlamentu na zasadzie podziału kompetencji
Lubomir Zaoralek 2009.JPG Lubomír Zaorálek Przewodniczący izby wyższej Parlamentu pełniący obowiązki prezydenta wspólnie z Premierem na zasadzie podziału kompetencji
2 Vaclav Klaus headshot.jpg Václav Klaus 7 marca 2003 7 marca 2013 Prezydent
3 Miloš Zeman 2013.JPG Miloš Zeman 8 marca 2013 Prezydent

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c d e f g h i Konstytucja Czech od 2013 (ang.). www.usoud.cz. [dostęp 2016-01-04].
  2. Konstytucja Czech do 2013. libr.sejm.gov.pl. [dostęp 2016-01-04].
  3. System polityczny Czech. www.mzv.cz. [dostęp 2016-01-04].