Przedwczesny pogrzeb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przedwczesny pogrzeb
Premature Burial
Ilustracja
Ilustracja Przedwczesnego pogrzebu, autor Harry Clarke, 1919
Autor Edgar Allan Poe
Typ utworu nowela
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania  Stany Zjednoczone
Język angielski
Data wydania 1844

Przedwczesny pogrzeb (ang. Premature Burial) – jest to nowela amerykańskiego pisarza Edgara Allana Poe, której tematem jest pogrzebanie żywcem. Została opublikowana w 1844 roku na łamach The Philadelphia Dollar Newspaper. Strach przed byciem pochowanym żywcem był dość powszechnym zjawiskiem w tym okresie i Poe wykorzystał owe publiczne zainteresowanie.

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

W Przedwczesnym pogrzebie, pierwszoosobowy anonimowy narrator opisuje jego zmagania z atakami pewnego schorzenia, które lekarze określali mianem katalepsji, stanu w którym zapada on losowo w transy przypominające śmierć. To prowadzi do strachu bycia pogrzebanym żywcem. Podkreśla on swoje obawy wspominając kilka osób, które zostały w ten sposób pochowane. W pierwszym przypadku, tragiczne zdarzenie zostało odkryte dużo później, kiedy krypta ofiary została ponownie otwarta. Innym razem poszkodowani się budzili i byli w stanie zwrócić uwagę innych na czas, dzięki czemu zostali uwolnieni z ich upiornych potrzasków.

Narrator opisuje te przykłady aby dostarczyć kontekst do jego niemal wyniszczającej fobii bycia pogrzebanym żywcem. Jak wyjaśnia, jego stan czyni go podatnym na zapadanie w stany nieświadomości, schorzenie to narasta sukcesywnie z biegiem czasu. Ma obsesję na punkcie tego, że mógłby zapaść w ów trans daleko od domu i że zostałby ów trans pomylony z prawdziwą śmiercią. Wymusza na przyjaciołach obietnice, iż ci nie pochowają go przedwcześnie, nie zgadza się na to aby opuścić dom i buduje misterny grobowiec z wyposażeniem, pozwalającym zawiadomić pomoc w razie gdyby "powstał z martwych". Punktem kulminacyjnym historii jest moment, kiedy narrator zdaje sobie sprawę z tego, że budzi się w trumnie, w czarnej niczym smoła ciemności. Został pogrzebany żywcem, a wszystkie jego zabezpieczenia poszły na marne. Zaczyna płakać, ale po chwili nagle się uspokaja. Spostrzega, że znajduje się on w koi małej łodzi, a nie w grobie. To wydarzenie leczy go z jego panicznej obsesji.

Analiza[edytuj | edytuj kod]

Strach przed pochowaniem żywcem był głęboko zakorzeniony w XIX wieku[1] i Poe wykorzystał publiczną fascynację wokół tej sprawy[2]. Setki przypadków były zgłaszane, gdzie doktorzy mylnie uważali pacjentów za martwych[3]. W tym okresie, trumny były okazjonalnie zaopatrzone w urządzenia alarmujące, pozwalające „ciału” na wezwanie pomocy, jeśli miałoby się okazać, że nie jest martwe[4]. Było to na tyle brane na poważnie, że ludzie z czasów wiktoriańskich nawet zorganizowali stowarzyszenie w celu zapobiegania grzebania ludzi żywcem (Society for the Prevention of People Being Buried Alive)[3]. Wiara w wampiry, ożywione ciała, które pozostawały w grobie za dnia i pojawiały się nocą aby modlić się za żywych, były również przypisywane atrybutom przedwczesnego pogrzebu. Folklorysta Paul Barber argumentował, że wypadki pogrzebania żywcem były przesadzone i że normalne objawy rozkładu były mylone z oznakami życia[5]. Nowela podkreśla ową fascynację, w odniesieniu do stanu narratora, że prawda może być bardziej przerażająca niż fikcja, a przedstawianie rzeczywistych przypadków miało na celu przekonanie czytelnika, aby ten uwierzył w fabułę dzieła[6]. Narrator żyje pustym życiem. Unika rzeczywistości przez jego katalepsję, lecz także z powodu jego fantazji, wizji i obsesji wokół śmierci. Zmienia się on jednak – lecz tylko wtedy, gdy staje się świadom jego największego strachu[7].

Przedwczesny pogrzeb w innych dziełach Poe[edytuj | edytuj kod]

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Meyers, Jeffrey: Edgar Allan Poe: His Life and Legacy. Cooper Square Press, 1992. p. 156.
  • Kennedy, J. Gerald. Poe, Death, and the Life of Writing. Yale University Press, 1987. p. 58-9
  • Premature burial in the 19th century
  • Meyers, Jeffrey: Edgar Allan Poe: His Life and Legacy. Cooper Square Press, 1992. p. 156.
  • Premature burial in the 19th century
  • Barber, Paul. Vampires, Burial and Death: Folklore and Reality. Yale University Press, 1988.
  • Quinn, Arthur Hobson. Edgar Allan Poe: A Critical Biography. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 1998. ISBN 0-8018-5730-9 p. 418
  • Selley, April. "Poe and the Will" as collected in Poe and His Times: The Artist and His Milieu, edited by Benjamin Franklin Fisher IV. Baltimore: The Edgar Allan Poe Society, Inc., 1990. p. 96 ISBN 0-9616449-2-3

Przypisy

  1. ^ Meyers, Jeffrey: Edgar Allan Poe: His Life and Legacy. Cooper Square Press, 1992. p. 156.
  2. Kennedy, J. Gerald. Poe, Death, and the Life of Writing. Yale University Press, 1987. p. 58-9
  3. a b Premature burial in the 19th century
  4. Meyers, Jeffrey: Edgar Allan Poe: His Life and Legacy. Cooper Square Press, 1992. p. 156.
  5. Barber, Paul. Vampires, Burial and Death: Folklore and Reality. Yale University Press, 1988.
  6. Quinn, Arthur Hobson. Edgar Allan Poe: A Critical Biography. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 1998. ISBN 0-8018-5730-9 p. 418
  7. Selley, April. "Poe and the Will" as collected in Poe and His Times: The Artist and His Milieu, edited by Benjamin Franklin Fisher IV. Baltimore: The Edgar Allan Poe Society, Inc., 1990. p. 96 ISBN 0-9616449-2-3