Kruk (wiersz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wiersza. Zobacz też: inne znaczenia słowa "kruk".
Ilustracja do francuskiego wydania wykonana przez Édouarda Maneta. Tłumaczenie Stéphane'a Mallarmé zostało opublikowane w 1875 roku.

Kruk (ang. The Raven) – poemat Edgara Allana Poego. Pierwszy raz opublikowany został 29 stycznia 1845 roku w New York Evening Mirror. Pierwszy raz poeta odczytał go publicznie w salonie literackim, jaki prowadziła jego przyjaciółka Anne Lynch Botta[1].

Utwór godzien jest uwagi ze względu na wyrazisty, dobitny rytm, melodyjne brzmienie, stylizację językową i atmosferę grozy. Opowiada o tajemniczej wizycie, jaką potrafiący mówić kruk złożył mężczyźnie zrozpaczonemu po stracie ukochanej i przedstawia powolny proces przechodzenia nieszczęśnika w stan szaleństwa.

Język utworu, aliteracja[2][3][4] (rare and radiant, filled me with fantastic terrors never felt before), paronomazje (pallid bust of Pallas just)[2], wewnętrzne rymy (Once upon a midnight dreary, while I pondered, weak and weary, But the silence was unbroken, and the stillness gave no token,/And the only word there spoken was the whispered word, “Lenore?” ) i archaiczne słownictwo podkreślają jego gotycki charakter. Poemat jest znany przede wszystkim z powtarzającego się w treści kluczowego wersu:

Quoth the Raven: Nevermore[2].
przekład filologiczny: Rzekł Kruk: Nigdy więcej[2].

Wiersz ma regularną budowę, jest to ośmiostopowiec trocheiczny - wersy składają się z ośmiu stóp zwanych trochejami. Wszystkie sześciowersowe strofy (jest ich 18) mają taką samą formę. Konsekwentnie zachowane metrum (prozodia) stwarza poczucie stabilności, spokoju, jednak użyte słownictwo kontrastuje z tym uczuciem i układem wiersza - powoduje bowiem wzrost napięcia i niepokój. Wielu uważa, iż utwór ten jest odzwierciedleniem paranoi autora[5].

Przekłady na język polski[edytuj]

Na język polski utwór ten przełożyli między innymi: Zenon Przesmycki („Miriam”), Stanisław Barańczak, Władysław Jerzy Kasiński, Jolanta Kozak, Maciej Froński, Krzysztof Jaskuła, Barbara Beaupré, Tomasz Beksiński (fragmentarycznie)[6][7].

Damian Kaja zauważa, że jednym z najważniejszych problemów dla tłumacza jest niezwykły poziom komplikacji symboli w wierszu (pomimo względnie czytelnej fabuły), połączony z wyjątkowo misternym metrum (ośmiostopowiec trocheiczny); stwierdza także, że porównanie ze sobą poszczególnych tłumaczeń jest doświadczeniem cennym dla czytelnika[8].

Powtarzające się „Nevermore” było oddawane przez wymienionych tłumaczy odpowiednio jako „Nigdy już”, „Kres i krach”, „Nigdy więcej”, „Nevermore” (pozostawione bez tłumaczenia), „Próżny trud”, „Nigdy więcej”, „Nigdy już”, wreszcie „Nigdy już” lub „Nigdy więcej” w zależności od strofy[6][7].

Wszyscy spośród wymienionych tłumaczy zdołali w przybliżeniu zachować oryginalny rym i rytm, pomimo że w języku polskim wyjątkowo trudne jest znajdywanie dobrych rymów męskich[9].

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Anne Charlotte Lynch Botta (ang.). findagrave.com. [dostęp 2016-12-07].
  2. a b c d Roman Jakobson: Język w działaniu, przełożyła Lucylla Pszczołowska, w: Roman Jakobson, W poszukiwaniu istoty jezyka, red. Maria Renata Mayenowa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1989, s. 207-221. ISBN 83-06-01545-2.
  3. Sławomir Studniarz: Brzmienie i sens w wierszach Edgara Allana Poego. Toruń: 2011.
  4. Wiktor J. Darasz. Aliteracja. „Język Polski”. LXXX, 1-2, s. 79-92, styczeń-kwiecień 2000. Towarzystwo Milośników Języka Polskiego. ISSN 0021-6941 (pol.). 
  5. The Conscious; Subconscious of “The Raven” (ang.). englishiiifinalproject.weebly.com. [dostęp 2016-11-27].
  6. a b Guzik Marcin (Pajda/FaithG. M. (P. /F. Design) Guzik Marcin (Pajda/FaithG. M. (P. /F., Kruk - Edgar Allan Poe, krypta.whad.pl [dostęp 2016-11-27].
  7. a b Polskie przekłady wiersza „The Raven”, home.agh.edu.pl [dostęp 2016-11-27].
  8. l, 7 x samotność. O pewnym aspekcie tekstu "Kruka" E.A. Poego w świetle jego polskich przekładów - Podteksty - czasopismo kulturalno-naukowe, podteksty.amu.edu.pl [dostęp 2016-11-27].
  9. Lucylla Pszczołowska, Boje o rym.

Linki zewnętrzne[edytuj]