Racjonalizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
To jest strona ujednoznaczniająca. Poniżej znajdują się różne znaczenia hasła: Racjonalizm.

Racjonalizm (łac. ratio – rozum; rationalis – rozumny, rozsądny) – ogólna nazwa różnych stanowisk i nurtów intelektualnych, podkreślających znaczenie rozumu lub ewentualnie racjonalności. Najbardziej ogólne i istotne są racjonalizm filozoficzny i światopoglądowy.

Filozofia[edytuj]

  • Racjonalizm filozoficzny (racjonalizm metodologiczny, aprioryzm) – nurt i stanowisko epistemologiczne, którego charakterystycznymi cechami jest podkreślanie rozumowań apriorycznych. Jego przeciwieństwem jest empiryzm
    • racjonalizm kontynentalny, racjonalizm nowożytny – najbardziej znana postać racjonalizmu metodologicznego, rozwinięta w XVII i XVIII w.
  • Racjonalizm genetyczny – stanowisko filozoficzne, zgodnie z którym umysł zawiera pewne treści (wiedzę, idee, uposażenie mentalne) wcześniejsze lub niezależne od doświadczenia. Często wiąże się z racjonalizmem filozoficznym.
  • Krytyczny racjonalizm – stanowisko w filozofii nauki opracowane przez Karla Poppera.
  • antyirracjonalizm – stanowisko metodologiczne, według którego wartościowe jest jedynie poznanie racjonalne (tj. intersubiektywnie komunikowalne i kontrolowalne); przeciwieństwo irracjonalizmu.

Światopogląd[edytuj]

Inne[edytuj]