Rajonizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rajonizm, rayonizm,rayism, łuczyzm – efemeryczny kierunek awangardowy, pierwszy kierunek artystyczny o rosyjskich początkach oparty na realizacji założeń programowych. Powołany do życia około 1911 przez Michaiła Łarionowa we współpracy z jego żoną Natalią Gonczarową. Nazwa kierunku pochodzi od słowa „promień”, śledzenie odblasków i promieni świetlnych było inspiracją malarza-rajonisty.

Łarionow twierdził, że pierwszy rajonistyczny obraz namalował w 1909, lecz pierwsze znane obrazy pochodzą z roku 1912. Początkowo teoria rajonizmu była dość prosta, opierała się na twierdzeniu, że promienie świetlne, odbijając się od powierzchni przedmiotów przecinają się, tworząc nieuchwytną strukturę w przestrzeni, którą artysta może namalować. Te początkowe obrazy były jeszcze przedstawiające. W 1913 odbyła się wystawa Miszeń (Tarcza), na której Łarionow zaprezentował dynamiczne, abstrakcyjne kompozycje, będące realizacją programu (Manifest Rajonistyczny i Futurystyczny) opublikowanego w tym samym roku. W latach 1913-1914 prace rajonistyczne Łarionowa i Gonczarowej były pokazywane na wystawach w Moskwie, Berlinie, Rzymie i Paryżu. Artyści rozwijali swój styl do roku 1915.

Styl oparty jest o dorobek kubizmu i futuryzmu („promienie” były zainspirowane „liniami sił” występującymi u futurystów), według Łarionowa miał być oryginalnym, rosyjskim wkładem w rozwój tych kierunków. Rajonizm dążył do uwolnienia zagadnień formalnych (koloru i form) spod prymatu treści (przedstawień). Sam Łarionow malował obrazy stricte abstrakcyjne[1], natomiast Gonczarowa nie stroniła od aluzji do przedstawień figuratywnych.

Łuczyzm posiadał naukowe i metafizyczne inspiracje, Łarionow zgłębiał zagadnienia promieni X i promieniotwórczości, co w połączeniu z koncepcją czwartego wymiaru miało tworzyć filozoficzne uzasadnienie dla malarstwa abstrakcyjnego.

Rajonizm miał kilku kontynuatorów, lecz nie odegrali oni żadnej znaczącej roli, kierunek wywarł jednak wpływ na twórczość Rodczenki i Popowej.

Przypisy

  1. W ramach rajonizmu, nie zaprzestał bowiem malowania kompozycji figuratywnych, z tym, że niejako „poza” nurtem rajonizmu.

Bibliografia[edytuj]