Ratusz w Bieczu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ratusz w Bieczu
Symbol zabytku nr rej. A-250 z 5.03.1931
Ilustracja
Elewacja frontowa
Państwo

 Polska

Miejscowość

Biecz

Adres

ul. Rynek 1

Typ budynku

ratusz

Wysokość całkowita

58 m

Rozpoczęcie budowy

1569

Ukończenie budowy

1580

Ważniejsze przebudowy

XIX w.

Położenie na mapie Biecza
Mapa konturowa Biecza, w centrum znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Bieczu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Bieczu”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Bieczu”
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa konturowa powiatu gorlickiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Bieczu”
Położenie na mapie gminy Biecz
Mapa konturowa gminy Biecz, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Ratusz w Bieczu”
Ziemia49°43′50″N 21°14′59″E/49,730556 21,249722

Ratusz w Bieczubiecka siedziba władz miejskich. Stoi na środku bieckiego rynku.

Ratusz[edytuj | edytuj kod]

Ratusz, pierwotnie gotycki, zbudowany w 2 połowie XV w., został przebudowany w XVI w. Dzisiejszy piętrowy, kwadratowy budynek, stanowi jedynie połowę pierwotnej budowli. Po I rozbiorze Polski został zlikwidowany powiat biecki, więc ogromny ratusz nie był już potrzebny. W latach ok. 1820-1830 zdecydowano się rozebrać część wschodnią budowli, przebudowując jednocześnie pozostałą część w stylu klasycystycznym i nadając jej nową fasadę od wschodu. Niezmienione pozostały jedynie piwnice i częściowo parter, na którym zachowały się m.in. gotyckie portale we wnętrzu budynku.

Fundamenty rozebranej części ratusza zostały odkryte w czasie wykopalisk archeologicznych prowadzonych na rynku w 1958 roku. Oznaczono je później ozdobnymi ceglanymi płytkami.

Wieża ratuszowa[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna wieża, gotycka, wzniesiona została zapewne wraz z całym ratuszem. W 1569 roku miasto nie mogło wybronić się z olbrzymich podatków i popadło w ruinę. 8 maja tego roku o 10. rano zawaliła się wieża ratuszowa, a w jej ruinach zginął młody trębacz.

Nowa wieża, w stylu późnogotyckim, została wzniesiona w latach 1569-1580, głównie z funduszy przekazanych Radzie Miejskiej przez Marcina Kromera. Masywna, zbudowana z cegły, wysokości 58 m, w trzech dolnych kondygnacjach jest kwadratowa, w trzech kolejnych - ośmioboczna. Zakończona galeryjką, nakryta jest baniastym, również ośmiobocznym, barokowym hełmem zwieńczonym latarnią. Pierwotny hełm spalił się w wielkim pożarze miasta 12 maja 1903 r. Po zrekonstruowaniu hełmu w 1953 roku wg projektu dr inż. arch. Stefana Świszczowskiego pokryto go gontami, a w 1998 r. hełm pokryto blachą miedzianą[1]. W latach 1959-1963 dr Tadeusz Przypkowski zrekonstruował tarczę zegarową.

Wieża jest ozdobiona dekoracją sgraffitową imitującą boniowanie, w znacznej części odtworzoną w czasie jej konserwacji w latach 1965-1967[2]. Na ścianie zachodniej widnieje wmurowany orzeł zygmuntowski z łacińską inskrypcją, pod nim herb Ligęzów – starostów i kasztelanów bieckich, a obok herb Marcina Kromera. Poniżej zainstalowano czarną tablicę dla uczczenia setnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza. Na ścianie wschodniej znajduje się tarcza zegara z XVI w. z 24-godzinnym podziałem. Obecnie jest ona rzadkością, ponieważ od XVII w. stosuje się tzw. półzegarze, z 12-godzinnym podziałem.

Wieża była symbolem potęgi miasta. W dawnych czasach trębacz odgrywał hejnał, sygnalizował otwieranie i zamykanie bram oraz wiele innych informacji. Od 2005 roku z wieży znowu rozlega się hejnał – słychać go codziennie w południe. W najniższej piwnicy wieży znajduje się loch zwany turmą, do którego wtrącano skazańców. Na jej ścianach do dziś zachowały się różne napisy i kalendarze wyryte przez skazańców. Wyżej znajdowała się cela, gdzie dziś można oglądać kopie średniowiecznych narzędzi tortur.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barut Jan, Motyka Stanisław, Ślawski Tadeusz: Nad rzeką Ropą. Z dziejów Biecza, Gorlic i okolic, Kraków 1963;
  • Ślawski Tadeusz: Biecz. Zarys historyczno-krajoznawczy, Biecz 1996;
  • Ślawski Tadeusz: Biecz i okolice, Sport i Turystyka, Warszawa 1973;
  • Tadeusz Ślawski, Biecz i okolice, Biecz: Towarzystwo Kulturalne Biecza i Regionu im. bpa M. Kromera, 2005, ISBN 83-86744-97-9, OCLC 749770110.
  • Walczy Stefan, Załubski Stanisław, Ratusz w Bieczu w świetle ksiąg miejskich, inwentaryzacji i analizy architektonicznej, [w:] Biecz. Studia historyczne, Wrocław 1963

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ślawski T., Ratusz królewskiego miasta Biecza, siedziba władz samorządowych na przestrzeni dziejów, Biecz 2000
  2. Walczy St., Załubski S., Ratusz w Bieczu w świetle ksiąg miejskich, inwentaryzacji i analizy architektonicznej, (w:) Biecz. Studia historyczne, Wrocław 1963, s. 170-274

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]