Rdzawostrząb jasnoskrzydły

Rdzawostrząb jasnoskrzydły
	Erythrotriorchis radiatus
	(Latham, 1801)
	; Samiec
	; Samica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Accipitrini
Rodzaj	Erythrotriorchis
Gatunek	rdzawostrząb jasnoskrzydły
Synonimy
	Falco radiatus Latham, 1801; Accipiter radiatus (Latham, 1801); Erythrotriorchis rufotibia Campbell, 1911; Erythrotriorchis radiatus katherine Mathews, 1916; Erythrotriorchis radiatus queenslandicus Mathews, 1917;
	Falco radiatus Latham, 1801; Accipiter radiatus (Latham, 1801); Erythrotriorchis rufotibia Campbell, 1911; Erythrotriorchis radiatus katherine Mathews, 1916; Erythrotriorchis radiatus queenslandicus Mathews, 1917;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; zagrożony
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Rdzawostrząb jasnoskrzydły^[5], jastrząb kreskowany^[6], jastrząb czerwony (Erythrotriorchis radiatus) – gatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Jest to prawdopodobnie najrzadziej występujący australijski ptak drapieżny. Nie wyróżnia się podgatunków^[2]^[7].

Morfologia: Jest to duży, szybki, ubarwiony rudawo-brązowo ptak. Osiąga długość ciała 45–60 cm oraz rozpiętość skrzydeł 100–135 cm. Samice ważą około 1,1 kg, a samce około 0,63 kg^[8].

Zasięg występowania: Występuje głównie na wybrzeżach i w pobliżu wybrzeży północnej i wschodniej Australii. Bardzo rzadko stwierdzany w głębi kontynentu, lecz nie odnotowano tam żadnych lęgów, więc prawdopodobnie tylko tam zalatuje^[8].

Ekologia i zachowanie: Zamieszkuje głównie lasy, a także sawannę w pobliżu cieków wodnych. Jest najczęściej obserwowany pojedynczo, a czasami w parach lub grupach rodzinnych^[8].

Okres lęgowy trwa od maja do października na północy i od sierpnia do października na wschodzie. Pary gniazdują samotnie. Gniazdo to platforma z patyków wyłożona zielonymi liśćmi i umieszczona 15–29 m nad ziemią w rozwidleniu żywego lub częściowo martwego drzewa, w odległości do 1 km od cieku wodnego lub mokradła. W zniesieniu jedno lub dwa jaja (zwykle dwa), a okres inkubacji wynosi około 40 dni. Młode opuszczają gniazdo po 51–53 dniach od wyklucia (samiczki być może później), ale są jeszcze zależne od rodziców (przynajmniej częściowo) przez co najmniej dwa lub trzy miesiące^[8]^[9].

Status zagrożenia: Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2020 roku uznaje rdzawostrzębia jasnoskrzydłego za gatunek zagrożony (EN – endangered); wcześniej, od 2012 roku miał on status gatunku bliskiego zagrożenia (NT – near threatened), od 2000 – gatunku narażonego (VU – vulnerable), a od 1994 – gatunku zagrożonego (EN – endangered). Liczebność populacji w 2021 roku szacowano na 900–1400 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy. Główne zagrożenie stanowi utrata, degradacja i fragmentacja siedlisk^[4].

Przypisy

↑ Erythrotriorchis radiatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ ^a ^b Red Goshawk (Erythrotriorchis radiatus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d D.D. Lepage D.D., Red Goshawk Erythrotriorchis radiatus, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-01-07] (ang.).
↑ ^a ^b BirdLife International, Erythrotriorchis radiatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2026-01-07] (ang.).
↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-07].
↑ P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40, zeszyt specjalny, s. 48, 1999.
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-07]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d Erythrotriorchis radiatus — Red Goshawk. Australian Goverment - Department Sustainability, Evironment, Water, Populationan and Communities. [dostęp 2012-08-11]. (ang.).
↑ Species account: Red Goshawk Erythrotriorchis radiatus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund. [dostęp 2020-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-13)]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Erythrotriorchis radiatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[ibc-2] Red Goshawk (Erythrotriorchis radiatus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).

[avibase-3] D.D. Lepage D.D., Red Goshawk Erythrotriorchis radiatus, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-01-07] (ang.).

[iucn-4] BirdLife International, Erythrotriorchis radiatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2022, wersja 2025-2 [dostęp 2026-01-07] (ang.).

[mk-5] Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-01-07].

[mc-6] P. Mielczarek, W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40, zeszyt specjalny, s. 48, 1999.

[ioc-7] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-01-07]. (ang.).

[ag-8] Erythrotriorchis radiatus — Red Goshawk. Australian Goverment - Department Sustainability, Evironment, Water, Populationan and Communities. [dostęp 2012-08-11]. (ang.).

[gr-9] Species account: Red Goshawk Erythrotriorchis radiatus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund. [dostęp 2020-11-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-13)]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]