AMD Ryzen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ryzen)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
AMD Ryzen
Ilustracja
Premiera 2 marca 2017
L1 cache 32 kB na rdzeń
L2 cache 512 kB na rdzeń
L3 cache 4 - 64 MB (Ryzen)
16 - 256 MB (Ryzen Threadripper)
L4 cache

 

brak
Architektura Zen
Proces technologiczny 14 nm (Zen)
12 nm (Zen+)
7 nm (Zen 2)
Poprzednik AMD FX
Gniazdo(a) AM4

AMD Ryzen – seria wielordzeniowych procesorów firmy AMD dla komputerów stacjonarnych i laptopów opartych na mikroachitekturze Zen. Wraz z procesorami wprowadzono nowe gniazdo AM4. Pierwsze procesory z tej serii miały premierę 2 marca 2017 roku[1].

Historia i opis[edytuj | edytuj kod]

W procesorach Ryzen zastosowano inną koncepcję wielowątkowości niż w rodzinie AMD FX. Zamiast klastrowej wielowątkowości (CMT), w której dwa rdzenie zespolono w moduł dzielący niektóre zasoby i jednostki wykonawcze, w Zen wykorzystano pewną formę SMT, którą wykorzystuje także większość współczesnych procesorów (np. wszystkie układy Intela poza Atomami).

Układ przewidywania skoków w Zen korzysta z mechanizmu perceptronowego jako jednego z elementów pomagających w decyzji. Zastosowanie perceptronu do przewidywania skoków zostało opisane w literaturze naukowej kilkanaście lat temu, ale Zen to pierwszy potwierdzony przypadek użycia sieci neuronowej w praktyce.

Zestaw instrukcji procesorów Ryzen został rozszerzony o przydatne instrukcje znane z procesorów Intela m.in. RDRAND i RDSEED (do generowania liczb losowych), instrukcje przyspieszające szyfrowanie algorytmami wykorzystującymi funkcje SHA oraz tryby ograniczonego dostępu do pamięci SMAP i SMEP. Dodano też kilka nowych instrukcji zaprojektowanych specjalnie dla Zen, dotyczących pamięci podręcznej: jedną można wyczyścić całą linię cache, druga umożliwia łączenie 4-kilobajtowych stron w 32-kilobajtowe. Obie mogą posłużyć głównie do optymalizacji wydajności, o ile oprogramowanie i system operacyjny ich użyją.

Schedulery i jednostki wykonawcze procesorów Ryzen przynoszą następną sporą różnicę względem poprzedników. Mikrooperacje trafiają do sześciu osobnych schedulerów, po jednym dla każdej z czterech jednostek arytmetyki stałoprzecinkowej i dwóch jednostek generowania adresów. Sześć jednostek wykonawczych to podobna ilość jak w procesorach Intela opartych o mikroarchitektury Haswell i Skylake – te mają jeszcze trzecią jednostkę generowania adresów. Każdy scheduler śledzi 14 instrukcji – w sumie 84 instrukcje, prawie dwa razy więcej niż w procesorach poprzedniej generacji.

W odróżnieniu od jednostek ALU w procesorach Intela w Ryzenach wszystkie są symetryczne – mają takie same możliwości wykonywania instrukcji i nie są wyspecjalizowane.

Procesory AMD Ryzen mogą prowadzić jednocześnie dwa wątki dzięki technice SMT, co jest notabene identyczną techniką jak Hyper-threading w procesorach Intela. Technologia powoduje, że niemal wszystkie zasoby procesora są dostępne dla obu wątków. Technologię SMT można wyłączyć w UEFI niektórych płyt głównych.

12 lutego 2018 roku miała miejsce premiera jednostek Ryzen 3 2200G i Ryzen 5 2400G, które w stosunku do starszych modeli otrzymały zintegrowane układy graficzne (odpowiednio RX Vega 8 i RX Vega 11)[2].

W kwietniu 2018 roku wydano odświeżone jednostki AMD Ryzen oparte o mikroarchitekturę Zen+. Procesory zostały wydane w nowym 12 nanometrowym procesie technologicznym co pozwoliło zwiększyć taktowanie przy jednoczesnym obniżeniu napięcia zasilającego procesor. Ulepszono również układy zarządzające energią i taktowaniem[3].

11 czerwca 2019 roku miała miejsce premiera jednostek Ryzen 3 3200G i Ryzen 5 3400G, które zastąpiły w ofercie swoich poprzedników z lutego 2018 roku. Nowe procesory, podobnie jak poprzednicy względem zwykłych modeli posiadają zintegrowany układ graficzny z tym że w porównaniu z poprzednikami zostały oparte o mikroarchitekturę Zen+ w 12 nanometrowym procesie technologicznym[4].

7 lipca 2019 roku wydano jednostki Ryzen oparte o mikroarchitekturę Zen2, wykonane w 7 nanometrowym procesie technologicznym. Oprócz tego zmiany objęły również m.in. odczuwalne zwiększenie współczynnika IPC, obsługę PCI-Express 4.0, a także znaczne zwiększenie pamięci cache L3[5].

Przy okazji premiery Ryzenów trzeciej generacji wydano także nową linię Ryzen 9, której model 3900X jako pierwszy procesor konsumencki posiada 12 rdzeni[6], 25 listopada tego samego roku wydano jeszcze Ryzena 9 3950X, który tym razem otrzymał aż 16 rdzeni[7]

W czerwcu 2020 roku miały premierę jednostki Ryzen 3000 z dopiskiem XT, konkretnie modele 3600XT, 3700XT oraz 3900XT, które są bezpośrednią odpowiedzią na jednostki oparte o mikroarchitekturę Comet Lake od Intela. Zmiany zostały ograniczone do podniesienia taktowania procesorów[8], niestety nowe procesory otrzymały znacznie wyższe ceny w stosunku do równolegle oferowanych poprzedników[9].

21 lipca 2020 roku zadebiutowały jednostki Ryzen 4000G czyli jednostki oparte o mikroarchitekturę Zen2, z tym że ze zintegrowanym układem graficznym. Modele występują także w wersji "GE" z TDP obniżonym z 65 na 35 W. W porównaniu do poprzedników 3200G i 3400G znacznie wzrosła wydajność samych jednostek, jednak spadła wbudowanych w nie zintegrowanych kart graficznych[10].

Lista procesorów AMD Ryzen[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Lista procesorów AMD Ryzen.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. AMD Ryzen 7 1800X – test pierwszego procesora o mikroarchitekturze Zen, PCLab.pl, 2 marca 2017 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  2. Test GPU: Ryzen 5 2400G i Ryzen 3 2200G kontra niedrogie karty graficzne, ITHardware [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  3. AMD Ryzen 7 2700X i Ryzen 5 2600X – test dwóch procesorów Ryzen drugiej generacji, PCLab.pl, 19 kwietnia 2018 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  4. AMD Ryzen 3 3200G i Ryzen 5 3400G: premiera układów APU - cena i specyfikacja, www.benchmark.pl [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  5. Test procesora AMD Ryzen 7 3700X - Premiera architektury Zen 2, PurePC.pl, 7 lipca 2019 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  6. dobreprogramy, Test procesora AMD Ryzen 9 3900X – Skylake może odejść na emeryturę, dobreprogramy.pl, 7 lipca 2019 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  7. Jesienna ofensywa AMD: nowe procesory i chipsety, CHIP, 10 listopada 2019 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  8. Premiera procesorów Ryzen 3000 XT - tym razem AMD nas nie zaskoczyło, www.benchmark.pl [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  9. AMD Ryzen 9 3900XT, 7 3800XT i 5 3600XT oficjalnie - znamy specyfikacje i ceny, www.komputerswiat.pl, 17 czerwca 2020 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
  10. AMD Ryzen 4000G - prezentacja desktopowych procesorów Renoir, PurePC.pl, 21 lipca 2020 [dostęp 2020-08-02] (pol.).