Rzodkiew japońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rzodkiew japońska
大根
Ilustracja
Rzodkiew japońska (daikon)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj rzodkiew
Gatunek rzodkiew zwyczajna
Nazwa systematyczna
Raphanus sativus L.
Sp. pl. 2:669. 1753
Synonimy

Raphanus sativus L. var. longipinnatus L. H. Bailey[2]

Rzodkiew japońska (jap. 大根 daikon; Raphanus sativus var. longipinnatus) – rzodkiew japońska, daikon[3]. Jedno z podstawowych warzyw uprawianych i spożywanych w Japonii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Daikon pochodzi z obszaru pomiędzy Morzem Śródziemnym a centralną Azją. Do Japonii dotarł ponad tysiąc lat temu poprzez Chiny[4]. Wyjątkową popularność zdobył w okresie Edo (1603–1868). Różne rodzaje tego warzywa rozpowszechnili podróżnicy i kupcy, ale także feudałowie (daimyō) zobowiązani przez sioguna systemem sankin-kōtai do spędzania roku na zmianę: w swoich domenach (hanach) i w Edo. Daikon stał się jednym z podstawowych elementów ówczesnej diety, a jego uprawy rozwinęły się wokół miasta. Roślina ta często ratowała mieszkańców w ciężkich czasach głodu. To dlatego w tokijskiej dzielnicy Kōtō-ku w chramie Kameido-Katori znajduje się kamienny posąg kameido-daikonu (jednej z odmian tego warzywa), ustawiony tam jako wyraz wdzięczności mieszkańców.

Najsłynniejszym i ulubionym rodzajem tego warzywa w okresie Edo był nerima-daikon, który świetnie nadawał się na chrupiącą marynatę takuan. Ponadto wspomagał rzemieślników i robotników w uzupełnianiu w organizmie soli, którą tracili w czasie swojej pracy.

Inną słynną odmianą był wspomniany powyżej kameido-daikon, uprawiany w Kameido (Nerima i Kameido to obecnie dzielnice Tokio). Był spożywany wczesną wiosną. Zarówno korzeń, jak i liście nadawały się do marynowania.

Innym centrum uprawy tego warzywa był półwysep Miura w prefekturze Kanagawa. Miura-daikon jest naturalną hybrydą nerima-daikonu i odmian hodowanych lokalnie, jak koenbo i nakabukura.

Odmiany: nerima, kameido i miura były uprawiane szeroko do połowy okresu Shōwa (1926–1989). Jednakże wskutek urbanizacji, zmian diety konsumenckiej, chorób roślin i klęsk żywiołowych, ich produkcja zaczęła spadać.

Ich miejsce zajął aokubi-daikon, hybryda F1. Został uzyskany poprzez zapylenie krzyżowe dwóch czystych linii, w celu otrzymania spójnych cech. Jest odporny na choroby i eksponuje dużą część korzenia nad ziemią, co ułatwia zbiory. Jest relatywnie słodki, umiarkowanie włóknisty i delikatny[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Rośliny uprawne: w polskim klimacie roślina ta znajduje optymalne warunki do wydania dobrego plonu.
  • Sztuka kulinarna: w smaku przypomina czarną rzodkiew. Spożywa się ją na różne sposoby — świeżą (tartą), suszoną, gotowaną, marynowaną.
  • Wartości odżywcze: porcja 85 g (3 uncje) rzodkwi daikon zawiera tylko 18 kilokalorii (75 kJ) i dostarcza 34 procent dziennego zapotrzebowania na witaminę C. Daikon zawiera aktywny enzym, który pomaga przy trawieniu, szczególnie ciężkostrawnych potraw.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  3. Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Limited, 1991, s. 174. ISBN 4-7674-2015-6.
  4. Hanazukuri Daikon (ang.). Slow Food Foundation for Biodiversity. [dostęp 2017-07-30].
  5. Motoko Fukuda: Japanese Radish (ang.). The Tokyo Foundation, 2009. [dostęp 2017-07-30].