Rzodkiew japońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzodkiew japońska
大根
Ilustracja
Rzodkiew japońska (daikon)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj rzodkiew
Gatunek rzodkiew zwyczajna
Nazwa systematyczna
Raphanus sativus L.
Sp. pl. 2:669. 1753
Synonimy

Raphanus sativus L. var. longipinnatus L. H. Bailey[2]

Rzodkiew japońska (jap. 大根 daikon; Raphanus sativus var. longipinnatus?) – rzodkiew japońska, daikon[3]. Jedno z podstawowych warzyw uprawianych i spożywanych w Japonii.

Historia[edytuj]

Daikon pochodzi z obszaru pomiędzy Morzem Śródziemnym a centralną Azją. Do Japonii dotarł ponad tysiąc lat temu poprzez Chiny[4]. Wyjątkową popularność zdobył w okresie Edo (1603–1868). Różne rodzaje tego warzywa rozpowszechnili podróżnicy i kupcy, ale także feudałowie (daimyō) zobowiązani przez sioguna systemem sankin-kōtai do spędzania roku na zmianę: w swoich domenach (hanach) i w Edo. Daikon stał się jednym z podstawowych elementów ówczesnej diety, a jego uprawy rozwinęły się wokół miasta. Roślina ta często ratowała mieszkańców w ciężkich czasach głodu. To dlatego w tokijskiej dzielnicy Kōtō-ku w chramie Kameido-Katori znajduje się kamienny posąg kameido-daikonu (jednej z odmian tego warzywa), ustawiony tam jako wyraz wdzięczności mieszkańców.

Najsłynniejszym i ulubionym rodzajem tego warzywa w okresie Edo był nerima-daikon, który świetnie nadawał się na chrupiącą marynatę takuan. Ponadto wspomagał rzemieślników i robotników w uzupełnianiu w organizmie soli, którą tracili w czasie swojej pracy.

Inną słynną odmianą był wspomniany powyżej kameido-daikon, uprawiany w Kameido (Nerima i Kameido to obecnie dzielnice Tokio). Był spożywany wczesną wiosną. Zarówno korzeń, jak i liście nadawały się do marynowania.

Innym centrum uprawy tego warzywa był półwysep Miura w prefekturze Kanagawa. Miura-daikon jest naturalną hybrydą nerima-daikonu i odmian hodowanych lokalnie, jak koenbo i nakabukura.

Odmiany: nerima, kameido i miura były uprawiane szeroko do połowy okresu Shōwa (1926–1989). Jednakże wskutek urbanizacji, zmian diety konsumenckiej, chorób roślin i klęsk żywiołowych, ich produkcja zaczęła spadać.

Ich miejsce zajął aokubi-daikon, hybryda F1. Został uzyskany poprzez zapylenie krzyżowe dwóch czystych linii, w celu otrzymania spójnych cech. Jest odporny na choroby i eksponuje dużą część korzenia nad ziemią, co ułatwia zbiory. Jest relatywnie słodki, umiarkowanie włóknisty i delikatny[5].

Zastosowanie[edytuj]

  • Rośliny uprawne: w polskim klimacie roślina ta znajduje optymalne warunki do wydania dobrego plonu.
  • Sztuka kulinarna: w smaku przypomina czarną rzodkiew. Spożywa się ją na różne sposoby — świeżą (tartą), suszoną, gotowaną, marynowaną.
  • Wartości odżywcze: porcja 85 g (3 uncje) rzodkwi daikon zawiera tylko 18 kilokalorii (75 kJ) i dostarcza 34 procent dziennego zapotrzebowania na witaminę C. Daikon zawiera aktywny enzym, który pomaga przy trawieniu, szczególnie ciężkostrawnych potraw.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  3. a b Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Limited, 1991, s. 174. ISBN 4-7674-2015-6.
  4. a b Hanazukuri Daikon (ang.). Slow Food Foundation for Biodiversity. [dostęp 2017-07-30].
  5. a b Motoko Fukuda: Japanese Radish (ang.). The Tokyo Foundation, 2009. [dostęp 2017-07-30].