Rzodkiew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzodkiew
Rzodkiew: zdjęcie
Morfologia (rzodkiew świrzepa)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj rzodkiew
Nazwa systematyczna
Raphanus L.
Sp. Pl. 669. 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Raphanus sativus L.[2]
Synonimy

Quidproquo Greuter & Burdet.[3]

Rzodkiew zwyczajna (odm. rzodkiewka)

Rzodkiew (Raphanus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Należą do niego trzy gatunki, pochodzące z Basenu Morza Śródziemnego. Rozprzestrzenione zostały niemal na całym świecie[4]. W Polsce występują dwa gatunki[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne (jednoroczne lub dwuletnie), sztywno owłosione prostymi, pojedynczymi włoskami, rzadko nagie. Pędy prosto wzniesione lub pokładające się, pojedyncze lub rozgałęzione[3].
Liscie
Odziomkowe ogonkowe, pojedyncze, ząbkowane, lirowate lub pierzasto wcinane. Liście łodygowe są do nich podobne, ale górne niemal siedzące[3].
Kwiaty
Zebrane po kilka w grona wydłużające się podczas owocowania. Działki kielicha podługowate do równowąskich, prosto wzniesione, nasady działek bocznych woreczkowato wyciągnięte. Płatki korony białe lub purpurowe, zwykle z ciemnymi żyłkami. Owalne lub zaokrąglone, ale u nasady z paznokciem o długości zbliżonej do szerszej części szczytowej lub dłuższej. Pręcików sześć, wyraźnie dwusilnych (cztery dłuższe, dwa krótsze). Miodniki cztery. W zalążni od 2 do 22 zalążków. [[Słupek okazały lub drobny, ze znamieniem główkowatym, czasem nieznacznie dwudzielnym[3].
Owoce
Łuszczyny lub łuszczynki rozpadające się na jednonasienne człony[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[1][6].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), podrodzina Brassicoideae Burnett, plemię Raphaneae DC., rodzaj rzodkiew (Raphanus L.)[7].

Gatunki flory Polski[5]
Pozostałe[8]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rzodkiew zwyczajna od dawna uprawiana była jako warzywo. Jedli ją niewolnicy w starożytnym Rzymie, uprawiana była też w starożytnych Chinach[9]. Można ją spożywać na surowo, ale także gotowaną. Szczególnie często jest używana do sporządzania sałatek. Obecnie uprawiana jest w wielu odmianach różniących się kształtem (może być kulisty, stożkowy, cylindryczny) i barwą korzenia (czerwona, różowa, biała, istnieją też o dwubarwnych korzeniach).

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. a b Raphanus. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2009-02-25].
  3. a b c d e Raphanus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-13].
  4. Suzanne I. Warwick: Raphanus Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-13].
  5. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. Brassicaceae Genera. [dostęp 2010-11-10].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Raphanus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
  8. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  9. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.