Słone (Kudowa-Zdrój)

Słone
	część miasta
	; Kościół Narodzenia NMP w Słonem
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	kłodzki
Miasto	Kudowa-Zdrój
W granicach Kudowy-Zdroju	31 grudnia 1961 do 31 grudnia 1969; 1 stycznia 1973
Wysokość	370-380 m n.p.m.
Populacja ; • liczba ludności	; ok. 800
Kod pocztowy	57-350
Tablice rejestracyjne	DKL
SIMC	0984189
	Położenie na mapie Kudowy-Zdroju Słone
	Położenie na mapie Polski Słone
	Położenie na mapie województwa dolnośląskiego Słone
	Położenie na mapie powiatu kłodzkiego Słone
	50°26′11″N 16°12′39″E/50,436389 16,210833
	Multimedia w Wikimedia Commons

Słone (niem. Schlaney, 1937-1945 Schnellau, czes. Slané albo dawniej Slaney) – dzielnica Kudowy-Zdroju z byłym przejściem granicznym z Czechami. Dawniej była samodzielną wsią, w latach 1961-1969 i od 1973 roku jest częścią Kudowy-Zdroju.

Toponimia

Po raz pierwszy wzmiankowana jako Slaney w 1403 roku. Nazwa pochodzi od Czeskiej nazwy Slaný (gwarowo Slanej). Przymiotnik slaný oznacza słony. Niemiecka nazwa Schnellau jest chrztem germanizacyjnym z okresu hitlerowskiego^[5].

Historia

Pierwsza wzmianka o Słonem pochodzi z 1403 roku^[6]. Od początku XV wieku Słone wraz z pobliskim Brzozowiem należało do miasta Náchod^[6]. Po wojnach śląskich został oddzielony od miasta granicą prusko-czeską (habsburską), a po I wojnie światowej niemiecko-czechosłowacką. Nie stwarzało to jednak przeszkód, aby Náchod mógł ze swojej własności korzystać (składało się na niego 47 ha gruntów ornych, 58 ha łąk i 57 ha lasu). W roku 1840 w miejscowości było 108 domów, w których pracowało 88 krosien bawełnianych^[7].
Po II wojnie światowej Słone znalazło się w granicach Polski, ale Náchod nie zamierzał zrezygnować z praw własności do majątku (analogiczna sytuacja była w Paczkowie, gdzie polskie miasto posiadało las na terenie Czechosłowacji). Ponieważ Polska zajęła Słone i majątek jako własność poniemiecką (co Czesi odrzucali, wskazując, że przez 350 lat było w posiadaniu w rękach miejskich, a w Słonem przeważała ludność czeskojęzyczna) padały różne propozycje - od odszkodowania dla Czechów, poprzez wzajemną umowę o dalszym korzystaniu przez Náchod z owych terenów, a na korekcie granicznej skończywszy (Słone znalazło się w orbicie czeskich żądań terytorialnych; wiązało się to z wysiedleniem Polaków, którzy już zdążyli tam zamieszkać).
Ostatecznie w 1949 roku potwierdzono, że była własność Náchodu przeszła na własność Skarbu Państwa.

Zabytki

W Słonem znajdują się następujące zabytki:

barokowy kościół Narodzenia NMP wzniesiony w roku 1909^[8]
dom zrębowy przy ul. Słone 102,
duży zespół domów mieszkalnych i mieszkalno-gospodarczych^[7].

Znane postaci

Joseph Elsner (1845–1933), niemiecki architekt i rzeźbiarz sztuki sakralnej

Zobacz też

Przejście graniczne Kudowa Słone-Náchod

Przypisy

↑ Dz. U. z 1961 r. Nr 54, poz. 308
↑ Dz. U. z 1969 r. Nr 35, poz. 301
↑ Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327
↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 3 stycznia 2026, identyfikator PRNG: 124633.
↑ MonikaM. Choroś MonikaM., ŁucjaŁ. Jarczak ŁucjaŁ., StanisławaS. Sochacka StanisławaS. (red.), Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska. T. 13: Spad-Szyw, Opole: Wydawnictwo Instytut Śląski : Państwowy Instytut Naukowy - Instytut Śląski, 2007, s. 121, ISBN 978-83-7126-041-4 [dostęp 2024-06-25] (pol.).
↑ ^a ^b Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 432. ISBN 978-83-89188-95-3.
↑ ^a ^b Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, 1992, s. 223. ISBN 83-7005-301-7.
↑ Hildegard Berning: Joseph Elsner (1845−1933), w: Joachim Bahlcke (Hrsg.): Schlesische Lebensbilder, Band 9. Insingen 2007, ISBN 978-3-7686-3506-6, s. 293–304.

Bibliografia

WaldemarW. Brygier WaldemarW., TomaszT. Dudziak TomaszT., IwonaI. Chomiak IwonaI., Ziemia Kłodzka, Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, ISBN 978-83-89188-95-3, OCLC 751422625 .
Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, 1992, ISBN 83-7005-301-7

Linki zewnętrzne

Zdjęcia Słonego w serwisie Fotopolska.eu
Schlaney, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 374 .

[DzU_1961-54-308-1] Dz. U. z 1961 r. Nr 54, poz. 308

[DzU_1969-35-301-2] Dz. U. z 1969 r. Nr 35, poz. 301

[3] Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327

[prng-4] Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 3 stycznia 2026, identyfikator PRNG: 124633.

[5] MonikaM. Choroś MonikaM., ŁucjaŁ. Jarczak ŁucjaŁ., StanisławaS. Sochacka StanisławaS. (red.), Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska. T. 13: Spad-Szyw, Opole: Wydawnictwo Instytut Śląski : Państwowy Instytut Naukowy - Instytut Śląski, 2007, s. 121, ISBN 978-83-7126-041-4 [dostęp 2024-06-25] (pol.).

[rewasz-6] Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 432. ISBN 978-83-89188-95-3.

[staffa-7] Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „KRAJ”, 1992, s. 223. ISBN 83-7005-301-7.

[8] Hildegard Berning: Joseph Elsner (1845−1933), w: Joachim Bahlcke (Hrsg.): Schlesische Lebensbilder, Band 9. Insingen 2007, ISBN 978-3-7686-3506-6, s. 293–304.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]