Sierpik barwierski

Sierpik barwierski
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Carduoideae
Rodzaj	sierpik
Gatunek	sierpik barwierski
	Nazwa systematyczna
	Serratula tinctoria L.; Sp. Pl. 2: 816. 1753
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sierpik barwierski (Serratula tinctoria L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny astrowatych (Asteraceae).

Rozmieszczenie geograficzne

Zwarty zasięg gatunku rozciąga się od Pirenejów po Ural. Na północy sięga do Szkocji, południowej Norwegii i Szwecji, krajów bałtyckich, na południu do Sycylii i Bułgarii. W północnej części Półwyspu Iberyjskiego ma nieliczne stanowiska, w tym reprezentujące tu występujący podgatunek S. tinctoria subsp. seoanei. Pojedyncze, izolowane stanowiska ma także w Azji Mniejszej i Algierii^[3]^[4].

W Polsce występuje we wszystkich regionach, ale z bardzo zróżnicowanym zagęszczeniem. Częsty jest w lubelskim i kujawsko-pomorskim, rzadki w północno-zachodniej części kraju^[5], nie występuje w wyższych położeniach górskich^[6].

Morfologia

Łodyga: Wzniesiona, rozgałęziająca się tylko w górnej części lub nierozgałęziona, naga, wysokości 30–100 cm^[6].
Liście: Ulistnienie skrętoległe, liście równomiernie rozmieszczone wzdłuż łodygi. Dolne liście lirowate, górne pierzastodzielne lub niepodzielone, lancetowate, ostro, gęsto, pojedynczo lub czasem podwójnie ząbkowane. Blaszki nagie lub szorstko owłosione^[6].
Kwiaty: Zebrane w drobne i liczne jajowatowalcowate koszyczki o średnicy 6–12 mm. Koszyczki tworzą podbaldach. Walcowata okrywa długości 10–15 mm tworzona przez listki brudnofioletowe, przylegle owłosione, bez przydatków na szczycie, zaostrzone na szczycie i czasem z wierzchołkiem odgiętym. W koszyczku wszystkie kwiaty jednakowe, rurkowate i zwykle obupłciowe, niektóre okazy mają tylko kwiaty żeńskie, ze zmarniałymi pręcikami. Korona fioletowa lub rzadziej biaława, do 15 mm długości^[6].
Owoce: Podługowate, nieco spłaszczone niełupki do 6 mm długości, z szarawym lub żółtawym puchem kielichowym o długości do 9 mm^[6].

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit i geofit^[7]. Kwitnienia ma miejsce od lipca do września^[6]. Kwiaty są przedprątne, zapylają je motyle^[8].

Siedlisko: wilgotne łąki, polany, świetliste zarośla i lasy mieszane i liściaste^[7]^[9]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Molinietalia^[10].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
↑ Serratula tinctoria L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-04-10] .
↑ Lathraea squamaria. Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg (Za: Hermann Meusel, Eckehart Jäger. 1992. Vergleichende Chorologie der Zentraleuropäischen Flora. Band III).
↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 518, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
1 2 3 4 5 6 StanisławaS. Pawłowska StanisławaS., Serratula L., Sierpik, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. Tom XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 392-393 .
1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004, s. 499. ISBN 83-01-14342-8.
↑ Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
↑ Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).

[powo-3] Serratula tinctoria L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-04-10] .

[4] Lathraea squamaria. Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg (Za: Hermann Meusel, Eckehart Jäger. 1992. Vergleichende Chorologie der Zentraleuropäischen Flora. Band III).

[5] Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 518, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .

[pawlowska-6] 1 2 3 4 5 6 StanisławaS. Pawłowska StanisławaS., Serratula L., Sierpik, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. Tom XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 392-393 .

[rutkowski-7] 1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004, s. 499. ISBN 83-01-14342-8.

[8] Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.

[9] Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.

[10] Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]