Siogunat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Siogunat (jap. 幕府 bakufu, dosł. „rządy spod namiotu”[1]) – nazwa okresu historycznego oraz systemu zarządzania krajem przez dziedzicznych dowódców wojskowych (siogunów) w dawnej Japonii. Słowo to tłumaczone jest również jako „urząd w namiocie” (ang. tent office[2]) lub „sprawowanie rządów spod namiotu” (ang. tent government[3]), odnosiło się bowiem do kwatery głównej dowódcy wojskowego na polu bitwy.

Słowo bakufu[4] oznaczało następnie dom, rezydencję sioguna, ale z czasem zaczęło odnosić się do wojskowej administracji, na której szczycie znajdował się siogun.

Siogunat miał swój początek w okresie Kamakura, a konkretnie podczas rządów Yoritomo Minamoto.

Był to system feudalny z charakterystyczną drabiną społeczną, znaną w średniowiecznej Europie. Samurajowie, czyli bushi[5], w zamian za swoją służbę byli nagradzani ziemią, a ta z kolei była dzielona między ich synów. Hierarchia ta była oparta na ścisłych związkach samurajów z ich poddanymi.

Istniały trzy główne siogunaty, które skupiały się wokół rodziny dzierżącej władzę (jeden z jej członków miał tytuł sioguna). Były to:

  • siogunat Kamakura (1185–1333) – okres Kamakura, w którym przewodnictwo militarne bushi (klasy wojowników) i system feudalny współistniały z władzą dworu w Kioto
  • siogunat Ashikaga (1338–1573) albo Muromachi-bakufu – okres Muromachi lub Muromachi-Ashikaga, w którym bushi zawładnęli resztkami systemu cesarskiego i pozbawili arystokrację dworską większości posiadłości ziemskich
  • siogunat Tokugawa (1603–1867) albo Edo-bakufu – okres Edo, w którym klasa wojowników władała krajem niezagrożona, opierając się na niefeudalnych sposobach rządzenia[6].

Pochodzenie słowa „siogunat”[edytuj | edytuj kod]

Słowo to pochodzi od angielskiego wyrazu shogunate (utworzonego z kolei od japońskiego shōgun). Jego dosłowny odpowiednik nie istnieje w języku japońskim, gdzie występuje on jako bakufu. W języku polskim stosowany jest zarówno zapis zbliżony do wymowy japońskiej („siogunat”) oraz zapis zbliżony do wymowy angielskiej („szogunat”)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Shogunate (ang.). Encyclopædia Britannica, 2015. [dostęp 2015-03-23].
  2. Bakufu (ang.). Japan Reference, 2015. [dostęp 2015-03-23].
  3. Shogunate (ang.). Encyclopædia Britannica. [dostęp 2015-03-23].
  4. Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984, s. 159. ISBN 83-04-01486-6.
  5. The New Crown Japanese-English Dictionary. Tokyo: Sanseido Co., Ltd., 1972, s. 79.
  6. J.W. Hall: Japonia od czasów najdawniejszych do dzisiaj. Warszawa: PIW, 1979, s. 71 i 72. ISBN 83-06-00205-9.
  7. Hasło "szogunat" w Słowniku języka polskiego PWN