Skrętkowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Skrętkowce
Ilustracja
Skrętnik wilgociomierczy
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

mchy

Klasa

prątniki

Podklasa

Funariidae

Rząd

skrętkowce

Nazwa systematyczna
Funariales M. Fleisch.[2]

Skrętkowce[3] (Funariales) – rząd mchów (prątników). Jest to takson monotypowy tj. należy doń jedna rodzina – skrętkowate Funariaceae[2]. Należy do niej 13[4], 14[2] lub 15 rodzajów[5] z ok. 300 gatunkami[4] (w dawniejszych ujęciach wyróżniano w obrębie tej rodziny więcej rodzajów np. 24[6]). Rośliny te występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy[4]. W Polsce rośnie 13 gatunków z tej rodziny[3], w tym pospolity na wypaleniskach i rumowiskach skrętek wilgociomierczy Funaria hygrometrica[7]. Są to na ogół niewielkie, jednoroczne[7], czasem dwuletnie mchy odnawiające się co roku z trwałego splątka[7][8]. Rosną zwykle na wilgotnej, gliniastej lub torfiastej ziemi[8]. Do oznaczania gatunków z tej rodziny konieczna jest analiza cech budowy sporofitów[8], które choć rozwijają się sezonowo, to jednak obficie[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Gametofit
Rośliny o krótkich łodyżkach[5], z listkami miękkimi[5], jajowatymi, w górnej części najszerszymi, na wierzchołku zwężone w ostry lub nitkowaty kończyk, całobrzegie lub tępo ząbkowane. Komórki blaszki liściowej są duże, o cienkich ścianach, z dużymi, ale nielicznymi chloroplastami, stąd zwykle bladozielone[8]. Listki zwykle gęstsze i większe w górnej części łodyżki, mniejsze i luźniejsze w dolnej[4].
Sporofit
Seta wyrasta ze szczytu łodyżek gametofitu, zwykle jest prosto wzniesiona, rzadziej wygięta, zwykle gładka, rzadko brodawkowata, o różnej długości u różnych gatunków[4]. Zarodnia kulista lub gruszkowata, prosta lub zgięta[8], symetryczna i gładka lub asymetryczna i bruzdowana w stanie suchym[4]. Pierścień (annulus) obecny lub nie. Perystom podwójny, pojedynczy lub czasem go brak. Czepek okazały[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Monotypowy rząd skrętkowce Funariales M. Fleisch. należy do podklasy Funariidae Ochyra, klasy prątniki Bryopsida Rothm., podgromady Bryophytina Engler, gromady mchy Bryophyta Schimp.[2] Do rzędu należy jedna rodzina – skrętkowate Funariaceae Schwägr.[2] W niektórych ujęciach do rzędu tego bywa włączana także rodzina osadniczkowatych Disceliaceae[3].

Wykaz rodzajów[2][3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  2. a b c d e f g B. Goffinet, W.R. Buck, Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2021-02-02] (ang.).
  3. a b c d Ryszard Ochyra, Jan Żarnowiec, Halina Bednarek-Ochyra: Census Catalogue of Polish Mosses. Kraków: Polish Academy of Sciences, Institute of Botany, 2003, s. 18-19. ISBN 83-85444-84-X.
  4. a b c d e f g Terry T. McIntosh: Funariaceae Schwägrichen. [w:] Bryopyte Flora of North America. Vol. 27 [on-line]. eFloras.org, 2007. [dostęp 2021-02-02].
  5. a b c d A.J.E. Smith: The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge i in.: Cambridge University Press, 2004, s. 505-506. ISBN 978-0-521-54672-0.
  6. Funariaceae. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2021-02-02].
  7. a b c J. Mickiewicz, D. Sobotka: Zarys briologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 112.
  8. a b c d e Bronisław Szafran: Mchy (Musci). T. I. Warszawa: PAN, PWN, 1957, s. 306.