Stefan Maciejowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Stefan Maciejowski[1][2] alias Stefan Maciejewski[2][3][4] (właściwie Alfred Kalt[2][4] lub Alfred Kaltbaum[2]) – pierwszy cywilny kat II Rzeczypospolitej.

Na stanowisko kata został powołany przez Ministerstwo Sprawiedliwości w 1926 roku[5], aby wykonać wyrok śmierci wydany w trybie doraźnym przez sąd karny w Rzeszowie na Marcinie Panku z Moszczenicy[6], gdyż dowódca miejscowego garnizonu, w którego kompetencji leżało przeprowadzenie egzekucji, odmówił rozstrzelania skazańca[2]. Wcześniej, od chwili odzyskania przez Polskę niepodległości, wszystkie wyroki śmierci były wykonywane przez wojsko, a metodą egzekucji było rozstrzelanie przez pluton egzekucyjny. Jednakże 22 grudnia 1927 weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia tego roku o wykonywaniu wyroków śmierci wydanych przez sądy karne powszechne. W myśl art. 1 tego rozporządzenia wykonanie wyroku śmierci wydanego w postępowaniu zwykłym lub doraźnym przez sąd karny powszechny miało odbywać się przez powieszenie[2].

W ciągu 5 lat swojej pracy wraz z 2 pomocnikami wykonał wyroki na ok. 100 skazańcach[1][2]. Został odwołany ze stanowiska 26 września 1932 na skutek skandalu z jego udziałem – pijackiej awantury z policjantem „podczas której Maciejowski w sposób niesłychany powoływał się na ministerstwo”. Ponadto „od dłuższego czasu zachowanie 'wykonawcy wyroków sprawiedliwości' nastręczało jego przełożonym wiele kłopotów, a to ze względu na opilstwo, któremu kat podlegał. Nie było niemal dnia, ażeby Maciejowski nie urządził po pijanemu jakiejś awantury, zwłaszcza zaś przed lub po dokonaniu egzekucji”[1] Jego miejsce na stanowisku kata zajął jego pierwszy zastępca Braun[1].

Po utracie stanowiska Maciejowski nie mógł znaleźć żadnej pracy. Próbował wystąpić na drogę sądową przeciwko Ministerstwu Sprawiedliwości o odszkodowanie za obrażenia cielesne, których doznał ze strony skazańca podczas jego egzekucji w Krakowie, lecz pozew został przez sąd oddalony jako nieuzasadniony. W efekcie popadł w nędzę, został eksmitowany z mieszkania i opuszczony przez przyjaciółkę. 2 lutego 1936 próbował popełnić samobójstwo, wieszając się w Parku Sieleckim na Czerniakowie w Warszawie, ale źle wykonał stryczek i został w porę odcięty i uratowany przez przypadkowych przechodniów. Mimo to zapowiedział, iż zamierza po raz kolejny targnąć się na swoje życie: „Trudno, wyszedłem już z wprawy, bo dawno nie wieszałem, ale za drugim razem zrobię to na sobie lepiej”[4]. Dalsze jego losy są nieznane.

Maciejowski był postacią powszechnie znaną w społeczeństwie. Władysław Broniewski pisał w jednym ze swych wierszy: Nie miał nigdy zastoju w przemyśle, pracowity kat Maciejowski. Postać kata występuje również w spopularyzowanej przez Stanisława Grzesiuka piosence ulicznej Bal na Gnojnej – „A kat Maciejewski tam, pod szubienicą, na Antosia czeka już”.

Przypisy

  1. a b c d Kat Maciejowski usunięty z posady z powodu pijackich awantur. „Goniec Częstochowski”, s. 3, 1932-09-29. F. D. Wilkoszewski. Częstochowa. [dostęp 2013-10-01]. 
  2. a b c d e f g Bartłomiej Kozłowski: Zwolnienie Stefana Maciejowskiego z funkcji kata. podlaskibluszcz.pl [on-line], 2011-09-26. [dostęp 2013-10-01].
  3. Prezydent Rzeczypospolitej ułaskawił skazanych na śmierć w Sanoku. „Nowiny Codzienne”, s. 1, 89 z 23 lipca 1932. 
  4. a b c Zamach samobójczy b. kata; Maciejewski powiesił się – ale źle.... „Goniec Częstochowski”, s. 3, 1936-02-05. F. D. Wilkoszewski. Częstochowa. [dostęp 2013-10-01]. 
  5. Bandyta Panek zawisł na szubienicy. „Goniec Częstochowski”, s. 4, 1926-05-02. F. D. Wilkoszewski. Częstochowa. [dostęp 2013-10-01]. 
  6. Ryszard Dzieszyński: Miłość, pieniądze i śmierć – pitival rzeszowski. Rzeszów: KAW, 1984. ISBN 83-03-00638-X.