Stroczek domowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stroczek domowy
Ilustracja
Owocnik z białym obrzeżem i pomarańczowym hymenoforem
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina stroczkowate
Rodzaj stroczek
Gatunek stroczek domowy
Nazwa systematyczna
Serpula lacrymans (Wulfen) J. Schröt
Meddn Soc. Fauna Flora fenn. 11: 21 (1885)
Początkowy etap rozwoju na drewnie
Sznury grzybniowe

Stroczek domowy (Serpula lacrymans (Wulfen) J. Schröt.) – gatunek grzybów z rodziny stroczkowatych (Serpulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Serpula, Serpulaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1781 r. Wulfen nadając mu nazwę Boletus lacrymans. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1885 r. Schröter, przenosząc go do rodzaju Serpula[1].

Ma ok. 40 synonimów naukowych[1].

Nazwę polską podał Henryk Orłoś w 1951 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: stroczek łzawy, stroczek rosisty, huba rosista, drzewoniszcz rosisty, toczek rosisty, prawdziwy grzyb domowy, stroczek łzawiący, stroczek płaczący[2].

Morfologia[edytuj]

Początkowo tworzy puszystą, watowatą, białą grzybnię, na której z czasem powstają jasnożółte lub czerwone plamy. Grzybnia przekształca się w błonkowaty, przylegający do podłoża, rozpostarty lub rozpostarto-odgięty owocnik, który może osiągnąć długość do kilkudziesięciu cm i grubość 3-10 mm. Czasami tworzy także kapelusiki o szerokości 2-10 cm. Owocnik i kapelusiki mają tępy, równy, watowaty, lub gilcowaty i nabrzmiały brzeg. Miąższ początkowo elastyczny i gąbczasty, potem gumowaty, w końcu łukowaty[3]

Powierzchnia owocnika pokryta hymenoforem, który początkowo jest nierówny, potem w miarę rozwoju staje się rurkowaty, labiryntowaty, siateczkowaty i jamkowaty (hymenofory tego typu określa się jako meruliowate). Początkowo ma barwę żółtawą, żółtopomarańczową, potem brązową, oliwkowobrązową, czerwonobrązową[3].

Początkowo ma przyjemny, grzybowy zapach, potem zapach staje się nieprzyjemny. Smak łagodny[3].

Tworzy białoszare sznury grzybniowe o grubości kilku mm i długości kilku metrów. Początkowo są one elastyczne i miękkie, w miarę rozwoju twardnieją i stają się sztywne i kruche[3].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof, wywołujący bardzo intensywną brunatną zgniliznę drewna. Rozwija się głownie na drewnie sosny[2] i innych drzew iglastych, rzadziej na drewnie drzew liściastych[3]. Popularnie nazywany jest grzybem domowym. Rozwija się na drewnie konstrukcyjnym znajdującym się w wilgotnych, słabo wentylowanych pomieszczeniach, a także na papierze i tkaninach naturalnego pochodzenia. W pierwszym etapie zaatakowane drewno pokrywa się białą, watowatą grzybnią, potem wytwarza się owocnik grzyba. Drewno brunatnieje, robi się miękkie i pęka zarówno wzdłuż, jak i w poprzek włókien. W rezultacie rozpada się na wielościenne, spróchniałe klocki. Wytwarzane przez grzyba sznury grzybniowe mogą przerastać ściany, mury, beton, niektóre wykładziny podłogowe i docierać do miejsc odległych nawet o kilka metrów, gdzie grzyb znów kontynuuje rozwój, jeśli napotka na drewno[3].

Grzyb rozkłada zawartą w drewnie celulozę. Jednym z produktóww jej rozkładu jest woda dostarczająca grzybowi niezbędną wilgoć[3]. Owocniki i grzybnię można łatwo usunąć mechanicznie. Przerastające podłoże sznury grzybniowe zachowują jednak żywotność i w sprzyjających warunkach grzyb rozwija się ponownie.

Ochrona polega na profilaktycznym zabezpieczaniu drewna środkami grzybobójczymi[3].

Gatunki podobne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. a b c d e f g h Piotr Łakomy, Hanna Kwaśna: Atlas hub. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008. ISBN 978-83-7073-650-7.