Szlacheckie gniazdo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szlacheckie gniazdo
Дворянское гнездо
Autor Iwan Turgieniew
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Rosja
Język rosyjski
Data wydania 1859

Szlacheckie gniazdo (oryg. ros. Дворянское гнездо) – powieść Iwana Turgieniewa opublikowana po raz pierwszy w 1859.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Fiodor Ławrecki, ok. 35-letni żonaty mężczyzna, powraca do Rosji, zostawiając swoją niekochaną żonę Warwarę w Paryżu. Pragnie w ojczyźnie zapomnieć o nieudanym małżeństwie, zrażony do kobiet prowadzi samotne życie, spotykając się jedynie ze swoją krewną Marią Dmitriewną Kalitiną i jej córkami – jedenastoletnią Leną i dziewiętnastoletnią Lizawietą. Liza szczerze zakochuje się w Ławreckim. Odrzuca zaloty urzędnika Władimira Panszyna, którego jej matka uważała za dobrego kandydata na zięcia. Ławrecki również wyznaje dziewczynie swoje uczucie, jednak Liza, głęboko religijna od dzieciństwa, nie chce wiązać się z żonatym mężczyzną.

Z Paryża dociera informacja o śmierci Warwary Ławreckiej, jednak szybko okazuje się, że kobieta w rzeczywistości żyje. Przybywa do Rosji razem z urodzoną z pozamałżeńskiego związku córeczką, prosząc męża o wybaczenie. Ten, zrozpaczony, pomaga żonie urządzić się w kraju, sam jednak nie jest w stanie razem z nią mieszkać. Wyjeżdża, podczas gdy Liza zostaje zakonnicą.

Cechy utworu[edytuj | edytuj kod]

Szlacheckie gniazdo stanowi rozwinięcie niektórych wątków i koncepcji, jakie Turgieniew po raz pierwszy zaprezentował w powieści Rudin. Fiodor Ławrecki, podobnie jak tytułowy bohater tego utworu, jest człowiekiem niezdolnym do czynu, mimo głoszenia jego potrzeby i wyższości aktywnego działania nad rozważaniami. Z powodu takiej postawy Ławrecki skazany jest na samotność i ciągłe życiowe niepowodzenia, chociaż w porównaniu z Rudinem jest człowiekiem praktycznie myślącym, realistą dobrze zorientowanym w sytuacji społecznej. Pozostaje jednak "człowiekiem zbędnym" – przedkłada szeroko rozumiany obowiązek ponad uczucia, nie jest w stanie podjąć walki o swoje szczęście z Lizą Kalitiną, akceptując bez dyskusji jej przywiązanie do zasad religijnych i tradycyjnej moralności.

Klęska życiowa Ławreckiego, podobnie jak klęska Rudina, staje się w utworze symbolem klęski całej warstwy społecznej. Drobna rosyjska szlachta okazuje się być grupą niepotrzebną, niezdolną do wdrażania niezbędnych w Rosji zmian. Z tego powodu Turgieniew postanowił poświęcić kolejny utwór przedstawicielowi innej grupy ludzi – tych, którzy podjęli działania. Ta tematyka dominuje w jego późniejszych powieściach W przededniu, Dymie i Nowiźnie.

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Szlacheckie gniazdo zostało w swobodny sposób zekranizowane w 1969, reżyserem filmu był Andriej Konczałowski. W filmie pojawiały się również wątki i postacie zaczerpnięte z innych utworów Turgieniewa[1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Literatura rosyjska w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1975, ​ISBN 83-01-06758-6

Przypisy[edytuj | edytuj kod]