Tokarnia (Wisła)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy części miasta Wisły w województwie śląskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Herb Wisły Tokarnia
Część miasta Wisły
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat cieszyński
Miasto Wisła
SIMC 0927524
Tablice rejestracyjne SCI
Położenie na mapie miasta Wisła
Mapa lokalizacyjna miasta Wisła
Tokarnia
Tokarnia
Położenie na mapie powiatu cieszyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu cieszyńskiego
Tokarnia
Tokarnia
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Tokarnia
Tokarnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tokarnia
Tokarnia
Ziemia49°40′37″N 18°52′07″E/49,676889 18,868528
Portal Portal Polska

Tokarnia – niegdyś wieś, obecnie niewielkie osiedle Wisły o zabudowie rozrzuconej w dolinie Tokarskiego Potoku oraz na siodłach górskich między szczytami Tokarni i Bukowej oraz Tokarni i Ostrego. Leży w północnej części miasta, przy granicy z Ustroniem (Dobką), w granicach jednostki pomocniczej miasta – osiedla nr 2 - Obłaźca[1].

Pierwszym osadnikiem na terenie Tokarni był Urban Cieślar, pochodzący prawdopodobnie z Wisły. W 1745 r. właściciel Hermanic (których częścią była wówczas Tokarnia), szlachcic Joachim Wacław Posadowski z Postelwic, sprzedał na własność owemu Cieślarowi "(...) kawałek ziemi zwany Tokarnią w górach hermańskich wraz z budynkami, rolami, łąkami, pastwiskami dla bydła rogatego, koni, owiec, świń, w tych granicach, jak ten grunt dzierżawił poprzednio Jan Mikusz, za 200 reńskich (licząc reński po 30 gr., a grosz po 12 halerzy), bez lasu jednak na nim rosnącego i bez bukwi, którą się tam zbiera". Warto zaznaczyć, że osadnik ów i jego potomkowie zostali zwolnieni z poddaństwa[2].

Potem na miejscu wytrzebionego lasu późniejszy właściciel Hermanic, Spens z Bodna, osiedlił pod koniec XVIII w. kilkunastu chałupników na prawach dziedzicznych dzierżawców i na przełomie XVII i XVIII w. Tokarnia występowała jako samodzielna wieś[3]. W 1792 r. baron Jan Mattencloit próbował tu założyć wioskę nazwaną Josefsdorf na część Józefa II Habsburga, która się nie przyjęła[4]. W 1793 r. kupił Tokarnię książę cieszyński Albert (zob. Komora Cieszyńska). W 1840 r. miała Tokarnia zaledwie 15 osadników, z których prawie połowa nie posiadała gruntów i żyła wyłącznie z hodowli bydła. Pozostali mieli po 2-4 morgi i tylko jeden z nich, niejaki Śliwka, posiadał przeszło 8 morgów, które należały do arendy. Wieś liczyła wówczas ok. 500 morgów powierzchni, z czego w rękach osadników było jedynie 57 morgów roli i 55 morgów łąk, natomiast resztę stanowiły lasy i pastwiska należące do zwierzchności[2]. Tak ograniczona terytorialnie osada nie mogła w pełni rozwinąć się w samodzielną gminę i z czasem została przyłączona do Wisły.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w 15 budynkach w Tokarni mieszkało 100 osób, z czego wszyscy byli polskojęzyczni, 35 było katolikami a 65 ewangelikami[5]. Do 1910 r. liczba mieszkańców spadła do 89 osób, 33 (37,1%) było katolikami a 56 (62,9%) ewangelikami[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Miejska Wisła: Statut Osiedla Nr 2 w Wiśle. W: www.bip.wisla.pl [on-line]. 2004-11-16. [dostęp 2011-12-02].
  2. a b Popiołek Franciszek: Historia osadnictwa w Beskidzie Śląskim, wyd. Instytut Śląski, Katowice 1939, s. 217-218
  3. Mirosław Barański: Beskid Śląski. Przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007. ISBN 978-83-89188-71-7.
  4. Janusz Spyra: Śląsk Cieszyński w okresie 1653-1848. Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2012, s. 102. ISBN 978-83-935147-1-7.
  5. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  6. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)