Przejdź do zawartości

Tyraneczek białobrzuchy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Tyraneczek białobrzuchy
Myiornis albiventris[1]
(von Berlepsch & Stolzmann, 1894)
ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

tyrankowce

Rodzina

muchotyranikowate

Podrodzina

klinodziobki

Rodzaj

Myiornis

Gatunek

tyraneczek białobrzuchy

Synonimy
  • Orchilus albiventris von Berlepsch & Stolzmann, 1894
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Zasięg występowania
Mapa występowania

Tyraneczek białobrzuchy[3] (Myiornis albiventris) – gatunek małego ptaka z podrodziny klinodziobków (Triccinae) rodziny muchotyranikowatych (Pipromorphidae). Gatunek słabo poznany, występujący w Ameryce Południowej, według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem.

Zasięg występowania

[edytuj | edytuj kod]

Tyraneczek białobrzuchy występuje lokalnie u podnóża stoków wschodnich Andów w środkowym i wschodnim Peru (Junín, Huánuco, Pasco, Ayacucho oraz wschodnim Puno) i północnej Boliwii (La Paz, Cochabamba oraz zachodnim Santa Cruz)[4][5][6]. Od 2010 roku gatunek ten obserwowany jest w południowo-wschodnim Ekwadorze[7].

Taksonomia

[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisali w 1894 roku niemiecki ornitolog Hans von Berlepsch i polski zoolog Jan Sztolcman, nadając mu nazwę Orchilus albiventris[8]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Berlepsch i Sztolcman wskazali La Merced na wysokości 2600 stóp (ok. 790 m) w Peru[8]. Holotypem był samiec odłowiony przez Jana Kalinowskiego 10 września 1890 roku[8].

Tworzy nadgatunek z M. auricularis, z którym czasami bywa uważany za konspecyficzny[4]. Gatunek monotypowy[5].

Nazwa rodzajowa: gr. μυια muia, μυιας muias – mucha; ορνις ornis, ορνιθος ornithos – ptak[9]. Epitet gatunkowy: łac. albus – biały; venter, ventris – brzuch[10].

Morfologia

[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 7 cm; masa ciała 5–6 g[4]. Bardzo mały ptak o krępym ciele i dużej głowie. Obrączka powiekowa koloru płowobiałego, na pokrywach usznych znajduje się szarawa opaska w kształcie półksiężyca ciągnąca się od nasady dzioba do skroni; czoło i ciemię koloru oliwkowego, czub głowy zabarwiony brązem. Skrzydła śniade z jasnooliwkowożółtymi krawędziami; ogon śniady. Gardło i górna część piersi białawe, z lekkimi, szarymi plamkami, reszta dolnych części ciała biała, zabarwiona żółtawooliwkowym kolorem na bokach i podbrzuszu. Tęczówka czerwona, dziób czarniawy, nogi cieliste[4]. Od podobnego tyraneczka uszatego (M. auricularis) różni się mniej widoczną, półksiężycową opaską na pokrywach usznych, bledszym podbródkiem i nieco krótszym ogonem[4]. Brak dymorfizmu płciowego[4]. Młode ptaki nieopisane[4].

Ekologia

[edytuj | edytuj kod]

Tyraneczek białobrzuchy prowadzi osiadły tryb życia, zamieszkując wilgotne niskogórskie i podgórskie lasy i ich krawędzie, na wysokości 400–1200 m n.p.m.[4] Odzywa się równymi, szybkimi sekwencjami nut o brzmieniu „dr-rrrrrrrrrr”[4]. Odżywia się owadami; szuka ich w dolnych i środkowych piętrach lasu[4]. Często siedzi na otwartej przestrzeni kilka centymetrów od liści, wykonując szybkie uderzenia, gdy wypatrzy w nich zdobycz[4]. Brak informacji na temat okresu lęgowego[4].

Status i ochrona

[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody od 2004 roku jest zaliczany do kategorii LC (ang. Least Concern – najmniejszej troski)[2]. Globalna wielkość populacji nie jest znana, ale gatunek ten jest określany jako „dość pospolity” do rzadkiego[2]. Uważa się, że gatunek ten straci 13,4–18,5% odpowiedniego siedliska w granicach swojego zasięgu przez trzy pokolenia (co odpowiada 11 latom) na podstawie modelu wylesiania Amazonii[2]. Dlatego podejrzewa się, że populacja tego ptaka spadnie w ciągu trzech pokoleń o 25%[2]. W Boliwii występuje w Rezerwacie Biosfery Pilón Lajas i Parku Narodowym Madidi[4].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Myiornis albiventris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e Myiornis albiventris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  3. Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Triccinae Heine & Reichenow, 1890 - klinodziobki (Wersja: 2020-12-25). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-02-06].
  4. a b c d e f g h i j k l m B. Clock: White-bellied Pygmy-tyrant (Myiornis albiventris). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-03-21]. (ang.).
  5. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Tyrant flycatchers. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-02-06]. (ang.).
  6. M.A. Traylor, Jr.: Family Tyrannidae, Tyrant Flycatchers. W: M.A. Traylor, Jr.: Check-list of birds of the world. Cz. 8: Tyrannidae, Pipridae, Cotingidae, Oxyruncidae, Phytotomidae, Pittidae, Philepittidae, Acanthisittidae, Menuridae, Atrichornithidae. Cambridge, Massachusetts: Museum of Comparative Zoology, 1879. (ang.).
  7. D.M. Brinkhuizen, C. Carter, J.A. Lyons & N.J. Albán. White-bellied Pygmy Tyrant Myiornis albiventris, new to Ecuador. „Cotinga”. 35, s. 113–115, 2013. (ang.). 
  8. a b c H. von Berlepsch, J. Stolzmann. Descriptions de quelques Espèces nouvelles d’Oiseaux du Perou central. „Ibis”. Sixth Series. 6, s. 389, 1894. (fr.). 
  9. Jobling 2021 ↓, s. Myiornis.
  10. Jobling 2021 ↓, s. albiventer / albiventre / albiventris.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • James A. Jobling: The Key to Scientific Names. [w:] Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2021. (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]