Tyta
Tyta (niem. Schultüte, Zuckertüte) – zwyczajowy prezent otrzymywany przez dzieci idące po raz pierwszy do szkoły.
Ma postać rogu obfitości wypełnionego słodyczami – odwróconego stożka lub ostrosłupa z kartonu, oklejonego ozdobnym papierem. Niekiedy owinięta jest celofanem i związana u góry wstążką. Zwyczaj obdarowywania pierwszaków podobnymi upominkami odnotowano w Niemczech na początku XIX wieku (potwierdzony w 1817 roku w Jenie[1]).
Zwyczaj znany na terenie zachodniej Polski z dwudziestolecia międzywojennego, obecnie występuje na Górnym Śląsku i w Jaworznie, spotykany także w Wielkopolsce i na Warmii[2].
Na Górnym Śląsku dzieciom z uboższych rodzin okolicznościowe tyty fundowane są przez organizacje społeczne i fundacje.
Po dokonanym podziale Niemiec w ich części wschodniej (NRD) przyjęły się sześciokątne Zuckertüten o długości 85 cm, podczas gdy w zachodniej części nadal stosowano tradycyjne okrągłe (zwykle o długości 70 cm)[3].
Jako odpowiednik dla zwykłych torebek na cukier, w gminie Vogtei wytwarzane są specjalne pudełka na cukier (Zuckerschachteln), rozdawane dzieciom rozpoczynającym naukę w szkole. Mają postać pudełka z łuby ozdobionego obrazkami i powiedzeniami. Zwyczaj ten być może nawiązuje do dawnych skrzynek wytwarzanych z kory drzewnej, służących do przewożenia drobnych przedmiotów[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ jena.de: Schulanfang und Zuckertüte. 16.04.2010. [dostęp 2010-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-14)]. (niem.).
- ↑ bn: Śląskie pierwszaki maszerują do szkoły z "tytami". 05.09.2004. [dostęp 2010-09-01].
- ↑ Hans-Günter Löwe: Schulanfang. Ein Beitrag zur Geschichte der Schultüte. Dresden: Edition Freiberg, 2014, ISBN 978-3-943377-28-6, s. 76.
- ↑ Reiner Schmalzl: Süßes mit Segen.„Glaube und Heimat” nr 35/29.08.2021, s. 6.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Marek Szołtysek: Ilustrowany słownik gwary śląskiej. Rybnik: Śląskie ABC, 1999, ISBN 83-909286-4-7