Urginia morska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Urginia morska
Urginia morska: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina hiacyntowate
Rodzaj urginia
Gatunek urginia morska
Nazwa systematyczna
Drimia maritima (L.) Stearn
Ann. Mus. Goulandris 4: 204 1978[2]
Synonimy

Scilla maritima L., Urginea maritima(L.) Baker .

Urginea Maritima.jpg

Urginia morska (Drimia maritima) – gatunek rośliny z rodziny hiacyntowatych. Ma wiele nazw zwyczajowych: ckliwica, cebula morska, oszloch morski, a w kulturze islamu określa się ją mianem „cebuli cmentarnej”. Roślina znana była już w czasach starożytnych. W starożytnym Egipcie cebulę morską nazywano „okiem Tyfona[3][4][5].

Rośnie dziko w obszarze śródziemnomorskim: w Afryce Północnej (Algieria, Maroko, Libia, Tunezja), Europie Południowej (Portugalia, Francja, Albania, Jugosławia, Włochy, Grecja) i Azji Zachodniej (Cypr, półwysep Synaj, Izrael, Jordania, Syria, Turcja, Liban). Jest uprawiana w wielu krajach świata[6]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina o wysokości do 1 m. Czerwono nabiegła łodyga wyrasta z wielkiej cebuli osiągającej obwód do 25 cm. Jest ona tylko częściowo zagłębiona w ziemi, z zewnątrz okrywają ją rudawe łuski[7]. Roślina posiada mocny, głęboko sięgający system korzeniowy.
Liście
Odziomkowe, szerokolancetowate[7].
Kwiaty
Zebrane w gęste grono na szczycie łodygi. Pojedyncze kwiaty mają nieduży, białawy okwiat złożony z 6 białych, na grzbiecie zielonkawoczerwono nabiegłych działek, 6 pręcików i 1 słupka[7].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina. Kwitnie od sierpnia do października. Liście wyrastają dopiero po przekwitnięciu rośliny i zamierają wiosną. Okres spoczynku przypada na lato i wówczas roślina do inicjacji kwiatostanu potrzebuke silnego nasłonecznienia i wysokich temperatur w ciągu dnia.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Do XIX wieku urginia morska była uprawiana jako roślina lecznicza w celu pozyskania glikozydów nasercowych stosowanych w leczeniu chorób serca i poprawiających jego pracę. Póżniej zastąpiła ją [naparstnica]], lepiej nadająca się do tego celu[8].
  • Używano jej jako trutki na szczury[7].
  • W krajach o ciepłym klimacie jest uprawiana jako roślina ozdobna. W Polsce uprawiana jest bardzo rzadko, gdyż jej uprawa w naszym klimacie jest zawodna. Roślin przystosowana jest bowiem do klimatu ciepłego (strefy mrozoodporności 8-10) i źle znosi wiosenne przymrozki[9].
  • Talmud babiloński podaje, że ukorzenianie się pędów figowca pospolitego przyspieszano przez wetknięcie ich do cebuli urgini morskiej[8].

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • U Żydów zakwitanie urgini morskiej wiązało się ściśle z rolniczym świętem Tu B'av (około 15 sierpnia)[8].
  • F. N. Hepper, J. Maillat, S. Maillat (botanicy, znawcy roślin biblijnych) są zdania, że słowa o lilii w cytacie z Księgi Ozeasza14,6 („stanę się rosą dla Izraela, tak, że rozkwitnie jak lilia”) odnoszą się do urgini morskiej[8].
  • W krajach arabskich była i jest sadzona na grobach. W Grecji do dziś częsty jest zwyczaj obdarowywania się cebulą morską z okazji Nowego Roku.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2012-06-03].
  2. Drimia maritima (L.) Stearn (ang.). W: The plant list [on-line]. [dostęp 2014-10-01].
  3. Donald Cameron Watt: Dictionary of Plant Lore. Elsevier/Academic Press, 2007, s. 363-364. ISBN 0-0805-4602-1. [dostęp 2014-01-03]. (ang.)
  4. William Holl, Neville Wood: The Analyst: A Quarterly Journal of Science, Literature, Natural History, and the Fine Arts, Tom 10. Simpkin & Marshall, 1840, s. 373. [dostęp 2014-01-03]. (ang.)
  5. Anthony Todd Thomson: Elements of Materia Medica and Therapeutics, Tom 2. Longman, Rees, Orme, Brown, Green, and Longman, 1833, s. 410. [dostęp 2014-01-03]. (ang.)
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2015-02-03].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  9. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 83-8331-1916-0.