Fugas
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/IED_Baghdad_from_munitions.jpg/250px-IED_Baghdad_from_munitions.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Improvised_explosive_device_explosively_formed_penetrator_Iraq.jpg)
Fugas (z fr. fougasse)[1][2] – improwizowana, prowizoryczna mina lądowa, zakopana w ziemi, wybuchająca pod wpływem nacisku lub przez zdalne odpalenie, wykonana z materiałów zastępczych, jak saperskie materiały wybuchowe, pociski artyleryjskie, bomby lotnicze, głowice torpedowe, granaty, różne niewybuchy lub niewypały itp.
W XVIII wieku specyficzny typ fugasu został wymyślony i zbudowany na Malcie przez inżynierów zakonu maltańskiego. W litej skale, pod kątem około 45 stopni, były wycięte lejowate tunele o głębokości 2-3 metrów. Na ich spodzie składano ładunek prochu, w który był wkładany długi lont, wyprowadzony na powierzchnię. Następnie lej fugasu był wypełniany kamieniami. Fugasy miały służyć jako "działa", które miały być użyte w przypadku inwazji wrogów na wyspę. Pierwszą próbę ogniową przeprowadzono 28 września 1740 roku. Nadzorował ją inżynier wojskowy zakonu, Francesco Marandona[3].
Istnieją również fugasy zapalające (ogniowe), prymitywne, tworzone z granatów ręcznych i beczek z benzyną, oraz bardziej profesjonalne, będące miotaczami ognia jednorazowego użytku, a także fugasy odłamkowe (w najprostszym przypadku będące minami przysypanymi kamieniami), chemiczne itp.
Od kilku lat, głównie w doniesieniach medialnych, wyraz „fugas” jest zastępowany określeniem „mina-pułapka”[4] lub angielskim akronimem IED (improwizowane urządzenie wybuchowe), ang. Improvised Explosive Device). W żargonie żołnierskim funkcjonuje także określenie „ajdik”, będące spolszczeniem akronimu IED[5][6].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Witold Doroszewski (red.): fugas. [w:] Słownik języka polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2016-08-21].
- ↑ Słownik wyrazów obcych [online] [dostęp 2018-06-14] .[martwy link]
- ↑ Dr. Stephen C Spiteri: The Fougasses. MilitaryArchitecture.com. [dostęp 2015-04-06]. (ang.).
- ↑ Protokół II do Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych określa minę-pułapkę (ang. booby-trap, fr. piège) jako urządzenie lub materiał, który jest przeznaczony, skonstruowany albo przystosowany do zabijania lub ranienia i który działa nieoczekiwanie, gdy człowiek poruszy pozornie nieszkodliwy przedmiot, przybliży się do niego lub wykona pozornie bezpieczną czynność. (art. 2). Ryszard Bochenek w książce "Tysiąc słów o inżynierii i fortyfikacji" odróżnia minę - pułapkę (wybuchającą np. przy otwieraniu drzwi lub uruchamianiu silnika) od miny - niespodzianki (przypominającej przedmiot powszechnego użytku, jak długopis).
- ↑ Jak zginęli Polacy w Afganistanie [online], Interia.pl, 4 marca 2008 [zarchiwizowane z adresu 2009-09-08] .
- ↑ Marcin Górka , Dajcie nam rosomaki [online], Wyborcza.pl, 2 września 2008 [zarchiwizowane z adresu 2009-02-05] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Marcin Kamler (red.), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9.