Drewniak widełkowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wij drewniak)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Drewniak widełkowiec
Lithobius forficatus
(Linnaeus, 1758)
Drewniak widełkowiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp wije
Gromada pareczniki
Rząd drewniakokształtne
Rodzina Lithobiidae
Rodzaj Lithobius
Gatunek drewniak widełkowiec
Synonimy
  • Scolopendra forficata Linnaeus, 1758
Widok strony dolnej

Drewniak widełkowiec[1], wij drewniak (Lithobius forficatus) – gatunek parecznika z rodziny Lithobiidae.

Parecznik ten osiąga od 18 do 30 mm długości i 4 mm szerokości ciała. Ubarwienie ma błyszcząco kasztanowobrązowe. Ma zaokrągloną głowę[2] z czułkami złożonymi z ponad 25, a często z ponad 40 członów[3]. Osobniki dorosłe mają 15 segmentów tułowia i tyleż par odnóży. Młode po wylęgu mają ich 7 i do osiągnięcia dojrzałości rozwijają się anamorficznie zyskując jedną parę nóg po każdej wylince[2]. Na dziewiątym, jedenastym i trzynastym segmentcie tułowia znajdują trójkątne wyrostki. Prosternum ma na każdym z boków pięć ząbków. Po obu stronach każdej z czterech ostatnich par odnóży biegnie pojedynczy rządek 5 do 9 eliptycznych porów koksalnych[3].

Drewniak widełkowiec jest aktywny nocą, dzień spędzając w kryjówkach[2]. Zwinnie i szybko przemierza ściółkę. Jest drapieżnikiem. Jego ofiarami padają głównie małe owady[4], ale także dżdżownice, nagie ślimaki czy inne pareczniki[2]. Na każdym czułku dorosłych osobników znajduje się około 2 tysięcy włosków czuciowych, służących za chemoreceptory i mechanoreceptory. Namierzona za ich pomocą ofiara jest unieruchamiana szczękonóżami, które wstrzykują jej jad. Następnie powłoki jej ciała są rozrywane pokrytymi płynem trawiennym żuwaczkami, a jego zawartość wypijana[4].

Przedstawiciele gatunku mogą dożywać do 6 lat[5].

Gatunek holarktyczny, bardzo silnie ubikwistyczny w całym zasięgu[3][6]. Zasiedla ściółkę i luźniejsze warstwy gleby, często kryjąc się pod kamieniami i leżącym drewnem. Preferuje zadrzewienia liściaste i mieszane[4], ale spotykany jest też w wielu innych środowiskach, jak wrozsowiska, ogrody[2], a nawet litoral wód słonych[6]. W Europie jest najpospolitszym drewniakiem środowisk synantropijnych[7].

Przypisy

  1. Czesław Jura: Bezkręgowce. Podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 548. ISBN 978-83-01-14595-8.
  2. a b c d e Nicholas Hammond: The Wildlife Trusts Handbook of Garden Wildlife. 2002, s. 21.
  3. a b c Species Lithobius forficatus - Brown Centipede. W: BugGuide [on-line]. [dostęp 2017-02-19].
  4. a b c Gerhard Eisenbeis, Wilfried Wichard: Atlas on the Biology of Soil Arthropods. Springer-Verlag, 1987, s. 136-138.
  5. J.G.E. Lewis: The Biology of Centipedes. Cambridge University Press, 2006, s. 328. ISBN 9780521034111.
  6. a b A.D. Barber: World database of littoral Myriapoda. 2015. [dostęp 2017-02-19].
  7. Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 22.