Xysticus audax

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Xysticus audax
(Schrank, 1803)
Samica
Samica
Samiec
Samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp szczękoczułkowce
Gromada pajęczaki
Rząd pająki
Rodzina ukośnikowate
Podrodzina Thomisinae
Rodzaj Xysticus
Gatunek Xysticus audax
Synonimy
  • Aranea audax Schrank, 1803
  • Thomisus audax (Schrank, 1803)
  • Xysticus cinereus (C.L. Koch, 1837)
  • Thomisus pini Hahn, 1831
  • Thomisus lateralis Hahn, 1831
  • Xysticus cinereus C.L. Koch, 1837
  • Xysticus lateralis (Hahn, 1831)
  • Xysticus mordax C.L. Koch, 1835
  • Xysticus pini (Hahn, 1831)

Xysticus audaxgatunek pająka z rodziny ukośnikowatych.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten opisany został w 1803 przez Franza von Paulę Schranka jako Aranea audax[1]. W rodzaju Xysticus umieścił go w 1835 roku Carl Ludwig Koch[2].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Samce osiągają od 3,5[3] do 5 mm[4], a samice od 3,8 do 8 mm długości ciała[3]. Karapaks zmierzony u 18 samców miał od 1,97 do 2,91 mm długości i od 1,88 do 2,59 mm szerokości, a u 28 samic od 1,88 do 2,93 mm długości i od 1,84 do 2,,83 mm szerokości. Ubarwienie karapaksu jest zmienne, od jasno- do ciemnobrązowego, o podłużnej przepasce środkowej ciemniejszej z przodu i jaśniejszej z tyłu, a bokach u samic ciemno nakrapianych[4]. Ciemne pasy boczne mogą być z tyłu podzielone[3]. Szczękoczułki mogą być od żółtawobiałych przez brązowe po ciemnoszarawobrązowe[3][4]; na przedzie uzbrojone są w dwa długie kolce[3]. Sternum ma kolor żółtawobiały, żółtawy lub jasnobrązowy z ciemnym nakrapianiem[4]. Odnóża są zwykle ciemne z jasnymi, kontrastującymi plamkami i jasnymi członami odsiebnymi[3][4], rzadziej odnóża są głównie jasne i tylko dwie ostatnie pary mają brązowawe łaty. Opistosoma (odwłok) ma u samca wierzch ciemnobrązowy z białawą, wyraźnie powcinaną przepaską środkową i matowo żółtawobiałymi brzegami. U samic owa przepaska i brzegi mogą być białawoszare, a przepaski boczne brązowe lub wzór na opistosomie może być słabo zaznaczony[4].

Nogogłaszczki samca mają krótką goleń z dwiema pieńkowatymi apofizami: ustawioną pod kątem prostym i z prostym szczytem apofizą wentralną (brzuszną) oraz szeroką u nasady i zwężoną ku szczytowi retrolateralną[3][4]. Apofyza medialna buławki płciowej jest T-kształtna z częścią nasadową mniej więcej tak szeroką jak długą[3], zaś apofiza prolateralna łopatowata[4]. Węstgowaty embolus jest szeroki, o niepodzielonym szczycie, o części przezroczystej zagiętej[3][4]; wychodzi on z przednio-bocznej części tegulum, przechodzi obok szczytu alweolusa i kończy się po tylno-bocznej stronie grubego tutaculum[4].

Samica ma płytkę płciową z przedsionkiem podzielonym szeroką przegrodą, krawędziami przednimi zaopatrzonymi w jeden niski i wyraźny ząbek każda[4], a krawędziami wewnętrznymi rowków silnie pośrodku zesklerotyzowanymi. Przewody poziome w wulwie leżą z tyłu woreczkowato nabrzmiałych ścian przewodów kopulacyjnych[3]. Zbiorniki nasienne są mniej lub bardziej podzielone na płaty, z których tylne są silnie zesklerotyzowane[4].

Występowanie i biologia[edytuj | edytuj kod]

Pająk palearktyczny, znany z Portugalii, Hiszpanii, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Niemiec, Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Mołdawii, Rumunii, Bułgarii, Serbii, Czarnogóry, Macedonii, Grecji, Rosji (do części europejskiej po dalekowschodnią), Turcji, Gruzji, Armenii, Kazachstanu i Japonii. Zasięg pionowy dochodzi do 2300 m n.p.m.[3].

Gatunek pospolity[3]. Zasiedla łąki, gaje, wrzosowiska i suche lasy[4]. Bytuje na roślinności i w ściółce. Dojrzałe samce są aktywne od kwietnia do sierpnia[3], zaś samice przez cały rok[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. F. von P. Schrank. Fauna Boica. Durch dachte Geschichte der in Baiern einheimischen und Zahmen Tiere. „Landshut”. 3 (1), s. 229-244, 1803. 
  2. C.L. Koch: Arachniden. W: Deutschlands Insecten. G.A.W. Herrich-Schäffer. Heft: 1835.
  3. a b c d e f g h i j k l m Wolfgang Nentwig, Theo Blick, Daniel Gloor, Ambros Hänggi, Christian Kropf: Xysticus audax. W: Araneae. Spiders of Europe. Version 07.2018 [on-line]. Universität Bern. [dostęp 2018-07-27].
  4. a b c d e f g h i j k l m n S. Almquist. Swedish Araneae, part 2--families Dictynidae to Salticidae. „Insect Systematics & Evolution, Supplement”. 63, s. 285-601, 2006.