Zamach stanu w Mauretanii (2008)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Położenie Mauretanii na mapie Afryki.

Zamach stanu w Mauretanii w 2008 roku - zamach stanu, dokonany w Mauretanii 6 sierpnia 2008 przez grupę wojskowych pod wodzą Muhammada uld Abd al-Aziza. W jego wyniku obalony został demokratycznie wybrany prezydent Sidi uld Szajch Abdallahi, a władzę przejęła Rada Państwa.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Odsunięty od władzy prezydent Abdallahi.

W 2005 drogą zamachu stanu wojsko odsunęło od władzy rządzącego krajem od 21 lat w sposób dyktatorski Maawiję uld Sid’Ahmada Taję. Jednym z przywódców przewrotu był Muhammad uld Abd al-Aziz[1].

W kwietniu 2007 urząd prezydenta Mauretanii objął Sidi uld Szajch Abdallahi, wybrany miesiąc wcześniej w wolnych demokratycznych wyborach. 30 sierpnia 2007 prezydent Abdallahi mianował Abd al-Aziza generałem i szefem straży prezydenckiej.

Między generałem i prezydentem szybko rozwinął się konflikt. Abd al-Aziz nie zgadzał się faktem, iż prezydent rozpoczął dialog z radykalnymi organizacjami islamistycznymi oskarżanymi o kontakty z północnoafrykańską siatką Al-Kaidy, jak również zwolnił z więzień kilku podejrzanych o terroryzm[1].

Kolejne oznaki pogarszających się relacji wojskowych z prezydentem i rządem pojawiły się w maju 2008. Wtedy to prezydent powołał nowy gabinet pod przewodnictwem premiera al-Waghafa, w skład którego weszło 12 ministrów z okresu władzy prezydenta Taji[1].

Pod koniec czerwca 2008 jedna z mniejszych partii politycznych oskarżyła Abd al-Aziza o planowanie zamachu stanu i próbę rozbicia zaplecza parlamentarnego rządu (partii ADIL)[2].

4 sierpnia 2008 25 z 49 deputowanych oraz 24 z 45 senatorów proprezydenckiej partii ADIL ogłosiło opuszczenie szeregów tej partii, co spowodowało utratę większości parlamentarnej przez rząd[3].

Zamach stanu 2008[edytuj | edytuj kod]

Rano 6 sierpnia 2008 prezydent Sidi uld Szajch Abdallahi odwołał ze stanowiska szefa straży prezydenckiej Abd al-Aziza wraz z kilkoma innymi wojskowymi. W tym samym dniu generał Abd al-Aziz zainicjował zamach stanu, zajmując pałac prezydencki w Nawakszucie[4]. Prezydent i premier Jahja uld Ahmad al-Waghaf i minister spraw wewnętrznych zostali zatrzymani. W swoim oświadczeniu Abd al-Aziz ogłosił unieważnienie dekretu prezydenta o odwołaniu straży bezpieczeństwa[5] oraz objęcie przywództwa w powołanej Radzie Państwa[6].

Następstwa zamachu[edytuj | edytuj kod]

7 sierpnia 2008 ogłoszono skład 11-osobowej Rady Państwa na czele z Abd al-Azizem, która miała sprawować władzę w kraju. Rada Państwa ogłosiła Abdallahiego „byłym prezydentem” i zapowiedziała przeprowadzenie nowych wyborów prezydenckich „tak szybko jak to możliwe”[7].

7 sierpnia 2008 w Nawakszucie odbyła się demonstracja poparcia dla zamachu licząca tysiąc uczestników. Mieszkańcy stolicy wykrzykiwali imię Abd al-Aziza, nieśli jego portrety i maszerowali w stronę pałacu prezydenckiego. Tego samego dnia odbył się marsz protestacyjny, w którym uczestniczyło od 200 do 300 osób i który został rozpędzony przez policję[8]. 7 sierpnia 2008 Rada Państwa wydała oświadczenie, w którym zapowiedziała zachowanie zasad konstytucji i demokratycznych instytucji. Poinformowała również o utrzymaniu zezwolenia na działalność partii politycznych i wolność prasy.

8 sierpnia 2008 cztery partie, sprzeciwiające się zamachowi stanu (Narodowy Pakt na rzecz Demokracji i Rozwoju - PNDD-ADIL, Powszechny Sojusz Postępowy - APP, Unia Sił Postępu - UFP, Al-Mithaq) zawarły sojusz polityczny i utworzyły Narodowy Front Obrony Demokracji. Tego samego dnia w Nawakszut odbył się wiec protestacyjny przeciw juncie wojskowej[9].

Demonstracja przeciwników junty wojskowej, 20 sierpnia 2008.

11 sierpnia 2008 junta wojskowa zwolniła z aresztu domowego premiera al-Waghafa[10]. 14 sierpnia 2008 Abd al-Aziz mianował nowym premierem Mulaja uld Muhammada al-Aghzafa[11][12]. 21 grudnia 2008 junta wojskowa uwolniła z aresztu domowego prezydenta Abdallahiego[13].

15 września 2008 Zgromadzenie Narodowe przyjęło plan zorganizowania wolnych i uczciwych wyborów w ciągu 12-14 miesięcy, wyznaczając ich datę graniczną na koniec 2009 roku[14]. W styczniu 2009 media państwowe ogłosiły, iż nowe wybory prezydenckie zostały zaplanowane przez Radę Narodową na 6 czerwca 2009[15]. W kwietniu generał Abd al-Aziz zrezygnował z funkcji przewodniczącego Rady Państwa, by wziąć udział w wyborach[16].

Ostatecznie, po wypracowaniu porozumienia z opozycją, wybory prezydenckie odbyły się 18 lipca 2009. Zdecydowane zwycięstwo w nich odniósł Muhammad uld Abd al-Aziz, zdobywając 52,6% głosów. Opozycja odrzuciła wyniki wyborów, uznając je za „prefabrykowane” oraz wezwała społeczność międzynarodową do wszczęcia dochodzenia w sprawie uczciwości przebiegu procesu wyborczego. Międzynarodowi obserwatorzy z Unii Afrykańskiej i Ligi Państw Arabskich nie stwierdzili jednak żadnych oszustw wyborczych[17][18].

Reakcja międzynarodowa[19][edytuj | edytuj kod]

  • Unia Afrykańska - UA natychmiast potępiła zamach stanu i zażądała przywrócenia władzy konstytucyjnej. 9 sierpnia 2008 UA zawiesiła Mauretanię w członkostwie do czasu powrotu kraju do rządów konstytucyjnych[20]. 22 grudnia 2008 wprowadziła sankcje przeciw władzom Mauretanii, obejmujące zakaz wjazdu do państw członkowskich UA oraz zamrożenie kont bankowych[21].
  • Unia Europejska Unia Europejska - UE zażądała przywrócenia obalonego rządu oraz zagroziła zawieszeniem środków pomocowych dla Muretani na lata 2008-2013 w wysokości 156 mln euro[22].
  • Organizacja Narodów Zjednoczonych ONZ - 19 sierpnia 2008 Rada Bezpieczeństwa ONZ potępiła zamach stanu w Mauretanii[23].
  • Bank Światowy - 21 sierpnia 2008 BŚ ogłosił zawieszenie pomocy dla Mauretanii w wysokości 175 mln USD[24].
  • Francja Francja - Francja w odpowiedzi na zamach zwiesiła swoją pomoc dla Mauretanii oraz zapowiedziała wprowadzenie sankcji przeciw członkom junty wojskowej[25].
  • Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone - sekretarz stanu Condoleezza Rice potępiła zamach stanu, wezwała do uwolnienia prezydenta Abdallahiegi i premiera oraz natychmiastowego przywrócenia konstytucyjnego i demokratycznie wybranego rządu[26]. USA zawiesiły całą swoją pomoc dla Mauretanii w wysokości 100 mln USD, z wyłączeniem pomocy humanitarnej[27]i zapowiedziały rozważenie wprowadzenia sankcji finansowych i wizowych wobec członków junty wojskowej[28]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Mauritania army stages coup; junta takes charge
  2. „Chantage au coup d’Etat”, Union des Forces de Progres, 28 czerwca 2008.
  3. „Le parti au pouvoir en Mauritanie perd sa majorité au parlement”, APA, 4 sierpnia 2008.
  4. „Zamach stanu w Mauretanii. Władza w rękach strażników”, gazeta.pl, 6 sierpnia 2008.
  5. „Mauritania forces stage coup after officers sacked”, washingtonpost.com, 6 sierpnia 2008.
  6. „Troops stage coup in Mauritania”, BBC News, 6 sierpnia 2008.
  7. „Mauritanian junta promises polls”, BBC News, 7 sierpnia 2008.
  8. „Mauritania police break up anti-coup rally”, AFP, 7 sierpnia 2008.
  9. „Hundreds attend anti-coup rally in Mauritania”, AFP, 8 sierpnia 2008.
  10. ” Mauritania's toppled PM released”, BBC News, 11 sierpnia 2008.
  11. „Mauritania junta names respected diplomat as PM”, Reuters, 14 sierpnia 2008.
  12. „New Mauritanian Prime Minister Moulaye Ould Mohamed Laghdaf”, yahoo.com, 14 sierpnia 2008.
  13. „Mauritania frees deposed leader”, BBC News, 21 grudnia 2008.
  14. „Reactions Are Mixed After Mauritania Election Date Announcement”, VOA News, 15 września 2008.
  15. „Mauritanian junta plans elections on June 6”, AFP, 23 stycznia 2009.
  16. „Mauritania's Military Ruler Steps Down to Run for President”, VOA News, 16 kwietnia 2009.
  17. „Junta leader wins vote, opposition calls results 'prefabricated'”, France24, 20 lipca 2009.
  18. „Junta leader declared Mauritania president”, AFP, 20 lipca 2009.
  19. „INSTANT VIEW: Reaction to coup in Mauritania”, Reuters, 6 sierpnia 2008.
  20. „AU to suspend Mauritania membership for coup”, xinhuanet.com, 9 sierpnia 2008.
  21. „L’Union africaine décide de sanctions contre les membres de la junte”, Agence France Presse, 6 lutego 2009.
  22. „EU condemns Mauritania coup, could withhold aid”, Reuters, 6 sierpnia 2008.
  23. Security Council meeting 5960.
  24. „World Banks suspends aid to Mauritania after coup”, AFP, 22 sierpnia 2008.
  25. ” France to impose sanctions on Mauritania”, IOL, 30 sierpnia 2008.
  26. „Rice condemns military coup in Mauritania”, AFP, 6 sierpnia 2008.
  27. ” US Cuts Non-Humanitarian Aid to Mauritania After Coup”, Voice of America, 7 sierpnia 2008.
  28. „US will not recognise Mauritania's new govt”, AFP, 2 września 2008.