Zgniotek cynobrowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zgniotek cynobrowy
Cucujus cinnaberinus
(Scopoli, 1763)
Ilustracja
Zgniotek cynobrowy pod korą topoli czarnej – las na północny zachód od Szolnok, Węgry
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Podgromada

owady uskrzydlone

Rząd

chrząszcze

Podrząd

chrząszcze wielożerne

Rodzina

zgniotkowate

Rodzaj

zgniotek

Gatunek

zgniotek cynobrowy

Synonimy

Meloe Cinnaberinus (Scopoli 1763)
Cantharis sanguinolentus Linnaeus, 1767
Cucujus sanguinolentus (Linnaeus, 1767)
Cucujus depressus (Fabricius, 1775)
Cucujus cinnaberinus var. geniculatus Reitter, 1893
Cucujus cinnaberinus ab. lechicus Trella, 1923

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Zgniotek cynobrowy (Cucujus cinnaberinus) – chrząszcz z rodziny zgniotkowatych. Gatunek objęty ścisłą ochroną gatunkową w Polsce[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

W stadium imago osiągają 11–15 mm długości. Ciało tych chrząszczy jest silnie spłaszczone, pokrywy matowe, czerwone, o nieregularnym, zatartym punktowaniu. Głowa duża z silnymi żuwaczkami. Oczy niewielkie, kuliste. Żuwaczki, zewnętrzny brzeg przedplecza, środek przedpiersia, śródpiersie i zapiersie są czarne. Czułki nitkowate, 11-członowe, grube, bez wyraźnej buławki. Tarczka przedplecza szeroka i duża z lekkim zagłębieniem w środkowej części[3].

Larwy są silnie zesklerotyzowane, bursztynowej barwy. Największe osiągają 26 mm długości[4].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Chrząszcze żyją pod korą drzew liściastych – przede wszystkim topól, dębów i grabów. Dorosłe osobniki są aktywne w dzień i płochliwe – po odsłonięciu kory szybko się chowają w szczeliny drewna. Niepokojone, niekiedy zastygają w bezruchu, z odnóżami podkurczonymi pod odwłok[4]. Przypuszcza się, że samice składają jaja późną wiosną lub wczesnym latem[4].

Larwy często spotykane są gromadnie. Zaniepokojone, reagują gwałtownymi ruchami głowy i tułowia na boki. Wyrośnięte larwy budują pod korą jajowate komory poczwarkowe i przepoczwarczają się, co zajmuje, według różnych autorów, 6–7 lub 10 dni[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek palearktyczny, zasięg występowania obejmuje Europę północną i środkową, na południe dociera do dawnej Jugosławii i Rumunii[5]. Liczebność jego populacji spada; jest umieszczony na czerwonych listach w Czechach, Słowacji, Niemczech, Szwecji, Finlandii, Norwegii, Polsce i Łotwie[4]. Możliwe, że z tego względu stanie się tzw. gatunkiem osłonowym[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cucujus cinnaberinus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  2. Dz.U. 2014 poz. 1348 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. [dostęp 2014-10-08].
  3. Cz. 19. Chrząszcze – Coleoptera. Z. 56, Zgniotkowate – Cucujidae. W: Stanisław Ślipiński: Klucze do oznaczania owadów Polski. Warszawa-Wrocław: PWN, 1982, s. 17–18. ISBN 83-01-03593-5.
  4. a b c d e J Horák, K Chobot. Phenology and notes on the behaviour of Cucujus cinnaberinus: points for understanding the conservation of the saproxylic beetle. „North-Western Journal of Zoology”. 7 (2), s. 352, 2011. 
  5. Cucujus cinnaberinus – Coleoptera@PL. [dostęp 2012-12-03].
  6. A. Mazzei, T. Bonacci, E. Contarini, T. Zetto. Rediscovering the 'umbrella species' candidate Cucujus cinnaberinus (Scopoli, 1763) in Southern Italy (Coleoptera Cucujidae), and notes on bionomy. „Italian Journal of Zoology”. 78 (2), 2011. DOI: 10.1080/11250003.2010.485210.