Grab

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy rodzaju drzew. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Grab
Ilustracja
Morfologia grabu pospolitego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd bukowce
Rodzina brzozowate
Rodzaj grab
Nazwa systematyczna
Carpinus L.
Sp. Pl. 998. 1 Mai 1753
Starszy okaz grabu

Grab (Carpinus L.) – rodzaj drzew z rodziny brzozowatych i podrodziny leszczynowych Coryloideae (w niektórych systemach klasyfikacyjnych okrytonasiennych wyłączany w odrębną rodzinę Stylocerataceae lub leszczynowatych). W Polsce występuje jeden gatunek rodzimy i kilka introdukowanych, ale rzadko uprawianych (prawie wyłącznie w kolekcjach). Na świecie rośnie 25 gatunków, przede wszystkim w Azji Wschodniej i Ameryce Północnej. Gatunkiem typowym jest Carpinus betulus L.[2].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Drzewa lub wysokie krzewy o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze.
Pąki
Ostrokończyste, pokryte licznymi łuskami zachodzącymi na siebie dachówkowato.
Liście
Opadające na zimę, skrętoległe, eliptyczne do jajowatych, o wyraźnie zaznaczonych nerwach bocznych ("harmonijkowate").
Kwiaty
Rośliny jednopienne, kwiaty męskie 6 – 12 pręcikowe, bez okwiatu, z jedną łuską. Kwiaty żeńskie podparte przysadkami, które po przekwitnieniu silnie się rozrastają tworząc trójklapowe okrywy, do nich przyrośnięte są orzeszki.
Owoc
Spłaszczony, żeberkowany orzeszek, po dojrzeniu opadający razem z okrywami.

Systematyka[edytuj]

Synonimy taksonom.[2]

Ostrya J. Hill

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj z rodziny brzozowate Betulaceae z rzędu bukowców Fagales, należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny zaliczany do podrodziny leszczynowych Coryloideae J. D. Hooker[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophyta Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd leszczynowce (Corylales Dumort.), rodzina Stylocerataceae (Pax) Takht. ex Reveal & Hoogland, plemię Carpineae A. DC., rodzaj grab (Carpinus L.)[3].

Gatunki flory Polski[4]
Inne gatunki (wybór)

Zastosowanie[edytuj]

Drewno grabu ma szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach rzemiosła. Ze względu na swoją zwartość, bardzo dużą twardość i odporność na ścieranie stosowane m.in. do wytwarzania elementów drewnianych narzędzi stolarskich (korpusy strugów). Drewna grabu używa się również do produkcji pałek perkusyjnych oraz do wyrobu części mechanizmów młoteczkowych fortepianów (pianin).

Żywopłoty z przycinanych grabów były kiedyś w południowej Polsce powszechnie stosowane do grodzenia pól i sadów.

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-07].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-22].
  3. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Carpinus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.