Złotlin japoński
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj |
złotlin |
Gatunek |
złotlin japoński |
Nazwa systematyczna | |
Kerria japonica (L.) D.C Trans. Linn. Soc. London 12:157. 1818 |
Złotlin japoński[3], złotlin chiński (Kerria japonica) – gatunek krzewu z rodziny różowatych (Rosaceae). Bywa też nazywany japońską złotą różą. Jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju złotlin (Kerria). Pochodzi ze środkowych i wschodnich Chin[4] oraz Japonii[5][6], według niektórych źródeł na Wyspach Japońskich tylko od wieków uprawiany[4]. W naturze rośnie na obszarach górskich w lasach i na skalistych zboczach[7].
Do Europy gatunek został sprowadzony na początku XIX wieku[4]. Jest uprawiany w wielu krajach świata, również w Polsce, jako roślina ozdobna. W niektórych miejscach dziczeje z upraw i rośnie w środowisku naturalnym[8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Krzew o początkowo wyprostowanych pędach, później rózgowato zwisających, dorasta od 1 do 3 metrów wysokości. Wytwarza odrosty korzeniowe[8]. Pędy są zielone, połyskujące[9] (nadają charakterystyczny wygląd krzewom zimą, w stanie bezlistnym)[7].
- Liście
- Opadające na zimę[9]. Intensywnie zielone latem, przebarwiające się na żółto jesienią[9], pojedyncze, podłużne, długości 4-7 cm z ostro ząbkowanymi brzegami[8], z wierzchołkiem wyciągniętym w długi, ostry koniec[9].
- Kwiaty
- Złocistożółte, pojedyncze, osadzone na długich szypułkach, o średnicy ok. 4,5 cm[9]. Rozwijają się na przełomie maja i czerwca (często powtarzają kwitnienie w końcu lata[9]). U form dziko rosnących są one pojedyncze, u odmian ozdobnych są to często kwiaty pełne[8]. Działek kielicha jest 5, zrośniętych u nasady. Płatków korony u form dzikich jest 5. Pręciki są liczne. Zalążnia jest górna, tworzona przez zrośnięcie 5–8 owocolistków zawierających po jednym zalążku. Szyjki słupka są cienkie, w liczbie odpowiadającej liczbie owocolistków[7].
- Owoce
- Zbiorowe, składające się zwykle z 5 brązowoczarnych niełupek[9] otoczonych trwałymi działkami[7]. W polskich warunkach owoce zwykle się nie zawiązują[8][9].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzaj należący do plemienia Kerrieae, podrodziny Spiraeoideae, rodziny różowatych (Rosaceae Juss.), rzędu różowców, kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[10][2].
Uprawa
[edytuj | edytuj kod]Nadaje się do parków i ogródków przydomowych. Jego kwitnące pędy nadają się na kwiat cięty. Jest mrozoodporny (strefy mrozoodporności 5-10)[11]. Podczas bardzo surowych zim może przemarznąć, ale łatwo odrasta[8]. Nie ma specjalnych wymagań co do rodzaju gleby, ale powinna ona być stale wilgotna. Może rosnąć zarówno w słońcu, jak i w półcieniu, ale w pełnym słońcu ma kwiaty słabiej wybarwione[8]. Po przekwitnięciu krzew przycina się. Rozmnaża się go łatwo z sadzonek pędowych, lub jesienią z pędów odziomkowych. Obecnie rzadko uprawia się typową, dziko rosnącą formę, uprawiana jest głównie odmiana 'Pleniflora'[8]. Ma podwójne kwiaty. Odmianę tę sprowadzono do Europy o 50 lat wcześniej, niż botanicy opisali dziko rosnący gatunek[11]. Poza tym uprawiana jest odmiana 'Picta' – pstrolistna[9]. Odmiana o pojedynczym okwiecie – 'Simplex' – rośnie w formie niskiego i rozłożystego krzewu[7].
-
Odmiana 'Pleniflora'
-
Kwiat odmiany 'Pleniflora'
-
Liście odmiany 'Picta'
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-29] (ang.).
- ↑ Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 104, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b c Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, 1997, s. 291-293. ISBN 83-01-12099-1.
- ↑ Kerria japonica (L.) DC.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-11-19].
- ↑ Taxon: Kerria japonica (L.) DC.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2021-11-19].
- ↑ a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Volume I. Trees and shrubs. London: MacMillan, 2002, s. 234. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ a b c d e f g h Joachim Mayer, Heinz-Werner Schwegler: Wielki atlas drzew i krzewów. Oficyna Wyd. „Delta W-Z”. ISBN 978-83-7175-627-6.
- ↑ a b c d e f g h i Alicja i Jerzy Szweykowscy (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", 2003, s. 1040-1041. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ D. Potter i inni, Phylogeny and classification of Rosaceae, „Plant Systematics and Evolution”, 266, 2007, s. 5–43, DOI: 10.1007/s00606-007-0539-9 .
- ↑ a b Geoffrey Burnie i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- BioLib: 39611
- EoL: 633285
- EUNIS: 180016
- Flora of China: 200010868
- Flora of North America: 200010868
- FloraWeb: 10595
- GBIF: 5371450
- identyfikator iNaturalist: 125788
- IPNI: 725814-1
- ITIS: 25245
- NCBI: 120385
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): rjp-453
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:725814-1
- Tela Botanica: 36906
- identyfikator Tropicos: 27800974
- USDA PLANTS: KEJA
- CoL: 3R6JN