Żałoba narodowa

Z Wikipedii

Prezydent RP Lech Kaczyński ogłaszający żałobę narodową, Warszawa, 24 stycznia 2008

Żałoba narodowa – żałoba ogłaszana przez władze państwowe po śmierci wybitnej osobistości (najczęściej związanej z krajem jej ogłoszenia) lub z powodu wielkiej katastrofy. Może być ogłaszana na skutek tragicznych wydarzeń w kraju, w którym ją zarządzono, ale także jako rodzaj hołdu złożonego ofiarom podobnych zdarzeń (zamach, katastrofa naturalna lub inna) poza granicami państwa. Na czas jej trwania odwołuje się zazwyczaj imprezy masowe i widowiska rozrywkowe (koncerty, rozgrywki sportowe), zaleca się także powściągliwość w zachowaniu oraz zmianę programów telewizyjnych (ograniczenie emisji programów rozrywkowych, komedii, reklam).

[edytuj] Żałoba narodowa w Polsce

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych

Kir na fladze państwowej w postaci czarnej wstążki dowiązanej do drzewca

W Polsce, podstawą prawną do wprowadzenia żałoby narodowej jest art. 11 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie oraz o pieczęciach państwowych Rzeczypospolitej Polskiej^[1].

Art. 11.

1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić żałobę narodową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rozporządzenie w szczególności powinno określać przyczyny wprowadzenia oraz czas trwania żałoby narodowej, uwzględniając uwarunkowania kulturowe i historyczne oraz przyjęte w tym zakresie zwyczaje.

2. W czasie trwania żałoby narodowej flagę państwową opuszcza się do połowy masztu.

Z chwilą wejścia w życie tej ustawy moc utracił dekret z dnia 7 grudnia 1955 o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. Nr 47, poz. 314, z 1956 r. Nr 7, poz. 43 oraz z 1957 r. Nr 10, poz. 42).

W Polsce żałobę narodową wprowadza Prezydent Rzeczypospolitej w formie rozporządzenia z kontrasygnatą^[2] Prezesa Rady Ministrów. Powinno ono określać przyczynę wprowadzenia żałoby narodowej oraz czas jej trwania, uwzględniając uwarunkowania kulturowe i historyczne oraz przyjęte w tym zakresie zwyczaje.

Odstępstwem od tej reguły było wprowadzenie żałoby narodowej przez Radę Ministrów uchwałą z 3 kwietnia 2005 r. Nr 80/2005 (M.P. z 2005 r. Nr 19, poz. 307). Uchwała ta miała znaczenie symboliczne i nie był to akt prawa powszechnie obowiązującego gdyż uprawnionym do ogłaszania żałoby narodowej był Prezydent RP.

W okresie obowiązywania żałoby narodowej flagi państwowe na gmachach publicznych zostają opuszczone do połowy masztu lub przepasane kirem. Do uczczenia pamięci zobowiązane są też media, poprzez ograniczenie nadawania programów rozrywkowych.

[edytuj] Okresy żałoby narodowej w Polsce

Zestawienie okresów w których ogłoszono żałobę narodową
Lp.	Okres żałoby	Przyczyna wprowadzenia żałoby narodowej	Dokument źródłowy
II Rzeczpospolita
1	3 lutego 1924	Śmierć byłego prezydenta USA Woodrowa Wilsona
2	12 maja 1935	Śmierć marszałka Józefa Piłsudskiego
3	4 grudnia 1938	Śmierć arcybiskupa lwowskiego obrządku ormiańskiego Józefa Teodorowicza^[3]
Okres okupacji
4	4-18 października 1944	Upadek powstania warszawskiego^[4]
Polska Rzeczpospolita Ludowa
5	9 marca 1953	Śmierć Józefa Stalina
6	13-18 marca 1956	Śmierć prezydenta Bolesława Bieruta
7	8-11 sierpnia 1964	Śmierć przewodniczącego Rady Państwa Aleksandra Zawadzkiego
8	28-31 maja 1981	Śmierć prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego
III Rzeczpospolita
9	18 lipca 1997	Powódź tysiąclecia (55 ofiar śmiertelnych)	M.P. z 1997 r. Nr 41, poz. 421
10	12-14 września 2001	Zamach na World Trade Center i Pentagon w Nowym Jorku i Waszyngtonie (2752 ofiary śmiertelne, w tym 5 Polaków)
11	12-13 marca 2004	Zamach w Madrycie 11 marca 2004 (191 ofiar śmiertelnych, w tym 4 Polaków)
12	5 stycznia 2005	Trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim, 2004 (około 294 tys. ofiar śmiertelnych)
13	3-8 kwietnia 2005	Śmierć papieża Jana Pawła II	M.P. z 2005 r. Nr 19, poz. 307
14	14 lipca 2005	Zamach w Londynie 7 lipca 2005 (52 ofiary śmiertelne, w tym 3 Polki)
15	29 stycznia–1 lutego 2006	Katastrofa budowlana na Śląsku w 2006 (65 ofiar śmiertelnych)	Dz. U. z 2006 r. Nr 14, poz. 102
16	23-25 listopada 2006	Katastrofa górnicza w kopalni Halemba w 2006 (23 ofiary śmiertelne, wszystkie z nich to Polacy)	Dz. U. z 2006 r. Nr 212, poz. 1558
17	23-25 lipca 2007	Katastrofa polskiego autokaru we Francji (26 ofiar śmiertelnych, wszystkie z nich to Polacy)	Dz. U. z 2007 r. Nr 132, poz. 914
18	24-26 stycznia 2008	Katastrofa lotnicza w Mirosławcu (w katastrofie zginęło 19 oficerów i jeden podoficer, wszyscy z nich to Polacy)^[5]	Dz. U. z 2008 r. Nr 12, poz. 77
19	14-16 kwietnia 2009	Pożar hotelu socjalnego w Kamieniu Pomorskim (23 ofiary śmiertelne, wszystkie z nich to Polacy)	Dz. U. z 2009 r. Nr 59, poz. 487

[edytuj] Żałoba narodowa w innych państwach

Znicze przed Dworcem Atocha w Madrycie, 2004

Pożary w stanie Wiktoria w Australii, 2009

Tragedia w Azji Płd.-Wsch., 2005

Grób Johannesa Raua, 28 stycznia 2006

Albania

6 marca 2008 – żałoba po katastrofie łodzi na jeziorze Farka (16 zabitych)

Argentyna

31 grudnia 2004 - 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar pożaru klubu nocnego w Buenos Aires (194 zabitych)

Australia

9 września 2006 – w dniu pogrzebu przyrodnika Steve`a Irwina.
22 lutego 2009 – żałoba dla upamiętnienia ofiar pożarów buszu w stanie Wiktoria (209 zabitych)^[6].

Austria

7 lipca 2004 – 3 dni żałoby po śmierci prezydenta Austrii Thomasa Klestila (zm. 6 lipca 2004).

Bahrajn

23 sierpnia 2000 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotu Gulf Air 072 (143 zabitych)

Birma

20 maja 2008 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar cyklonu Nargis (ok. 90 tys. zabitych).

Białoruś

1999 – 3 dni żałoby po katastrofie w Niemidze (53 zabitych).

Brazylia

2 maja 1994 – 3 dni żałoby po śmierci kierowcy F1 Ayrtona Senny.
30 września 2006 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotu Gol Transportes Aéreos 1907 (154 zabitych).
18 lipca 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotu TAM Linhas Aéreas 3054 (200 zabitych).

Bułgaria

30 grudnia 2003 – żałoba po zamachu bombowym w Karbali w Iraku (19 zabitych w tym 5 bułgarskich żołnierzy).
8 kwietnia 2004 – żałoba dla upamiętnienia ofiar katastrofy autobusu pod Swisztowem (12 zabitych).
10 grudnia 2006 – żałoba dla upamiętnienia ofiar katastrofy autokaru w Białej (19 zabitych).
5 marca 2008 – żałoba dla upamiętnienia ofiar pożaru pociągu osobowego pod Czerwonym Brzegiem (9 zabitych).
29 maja 2009 – żałoba dla upamiętnienia ofiar katastrofy autobusu w Jambole (17 zabitych^[7])^[8].

Chiny

18 maja 2008 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar Trzęsienia ziemi w Syczuanie, 2008 (ok. 70 tys. zabitych).

Finlandia

8 listopada 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar strzelaniny w Tuusula (8 zabitych).
24 września 2008 – dzień żałoby dla upamiętnienia ofiar strzelaniny w Kauhajoki (10 zabitych).

Grecja

26 sierpnia 2007 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia 63 śmiertelnych ofiar pożaru greckich lasów.^[9]

Gwinea

23 grudnia 2008 – żałoba po śmierci prezydenta Gwinei Lansana Conté (zm. 22 grudnia 2008).

Hiszpania

11 marca 2004 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar zamachu w Madrycie (191 ofiar śmiertelnych).
20 sierpnia 2008 - 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar katastrofy lotniczej na lotnisku Madryt-Bajaras (154 ofiary śmiertelne).

Macedonia

27 lutego 2004 – 3 dni żałoby celem upamiętnienia 9 ofiar katastrofy lotniczej w której śmierć poniósł m.in. prezydent Macedonii Boris Trajkovski.^[10]
17 października 2007 – w dniu pogrzebu piosenkarza Toše Proeskiego.^[11] ^[12]

Niemcy

3 października 1988 – 3 dni żałoby po śmierci wielokrotnego ministra i wicekanclerza Franza Josepfa Straußa.
3 czerwca 1998 – 3 dni żałoby po katastrofie kolejowej pociągu ICE pod Eschede w Dolnej Saksonii (101 ofiar śmiertelnych).
20 stycznia 2005 – dla upamiętnienia ofiar tsunami w Azji Południowo-Wschodniej (około 294 tys. ofiar śmiertelnych).
7 lutego 2006 – 3 dni żałoby po śmierci byłego prezydenta Niemiec Johannesa Raua.
12 marca 2009 - dzień żałoby dla uczczenia ofiar strzelaniny w mieście Winnenden (16 zabitych).

Portugalia

6 października 1999 – w dniu śmierci śpiewaczki Amálii Rodrigues
13 lutego 2005 – w dniu śmierci zakonnicy Luci dos Santos.

Rosja

13 września 1999 – dla uczczenia ofiar zamachu w Moskwie (94 zabitych).
24 sierpnia 2006 – po katastrofie rosyjskiego samolotu pasażerskiego na Ukrainie (170 zabitych).
21 marca 2007 – po katastrofie górniczej w kopalni Uljanowskaja w Nowokuźniecku (108 zabitych).
25 kwietnia 2007 – w dniu pogrzebu byłego prezydenta Rosji Borysa Jelcyna.
13 sierpnia 2008 – dla uczczenia ofiar wojny w Osetii Południowej i Gruzji.

Rumunia

11 marca 2004 – 3 dni żałoby dla upamiętnienia ofiar zamachu w Madrycie (191 ofiar śmiertelnych, w tym 16 obywateli Rumunii).

Słowacja

23 stycznia 2006 – żałoba dla upamiętnienia ofiar katastrofa lotniczej słowackiego samolotu wojskowego na Węgrzech (42 zabitych).
7 września 2008 – żałoba dla upamiętnienia ofiar katastrofy słowackiego autokaru w Chorwacji (14 zabitych).
22 lutego 2009 – żałoba dla upamiętnienia ofiar zderzenia autokaru z pociągiem pod Breznem (12 zabitych).

Stany Zjednoczone

12 września 2001 – żałoba dla upamiętnienia ofiar zamachu na World Trade Center i Pentagon (2752 zabitych).
1 lutego 2003 – żałoba po katastrofie wahadłowca Columbia.
17 kwietnia 2007 – żałoba dla upamiętnienia 33 ofiar masakry w Virginia Tech.

Szwecja

1986 – żałoba po zabójstwie polityka Svena Olofa Palme.

Ukraina

23 sierpnia 2006 – dzień żałoby po Katastrofie lotu Pulkovo 612 (170 zabitych).
20 listopada 2007 – dzień żałoby po katastrofie górniczej w kopalni im. Zasiadki (101 zabitych).
26 grudnia 2008 – dzień żałoby po wybuchu gazu w Eupatorii (27 ofiar).

Wielka Brytania

8 lipca 2005 – żałoba dla upamiętnienia ofiar zamachu w Londynie (52 zabitych).

Włochy

18 listopada 2003 - dzień żałoby dla upamiętnienia ofiar zamachu bombowego w Nasirijji w Iraku (28 zabitych, w tym 19 włoskich żołnierzy).
3 kwietnia 2005 - 3 dni żałoby dla upamiętnienia Jana Pawła II.
10 kwietnia 2009 - dzień żałoby dla upamiętnienia ofiar trzęsienia ziemi w rejonie Abruzji (295 zabitych).