AJAX

Z Wikipedii

AJAX (ang. Asynchronous JavaScript and XML, asynchroniczny JavaScript i XML) – technologia tworzenia aplikacji internetowych, w której interakcja użytkownika z serwerem odbywa się bez przeładowywania całego dokumentu, w sposób asynchroniczny. Ma to umożliwiać bardziej dynamiczną interakcję z użytkownikiem niż w tradycyjnym modelu, w którym każde żądanie nowych danych wiąże się z przesłaniem całej strony HTML.

[edytuj] Podstawowe elementy AJAX

Na technologię tę składa się parę elementów:

• XMLHttpRequest - obiekt umożliwiający asynchroniczne przesyłanie danych przez sieć; dzięki asynchroniczności, w trakcie pobierania danych, użytkownik może wykonywać inne czynności, można także pobierać dane jednocześnie z wielu miejsc.
• JavaScript - mimo użycia w nazwie, może to być de facto dowolny język skryptowy funkcjonujący po stronie użytkownika (np. JScript czy VBScript), który powinien jednak obsługiwać obiektowy model dokumentu (DOM); przetwarzanie danych po stronie użytkownika jest kluczowe, ponieważ odebrane dane muszą zostać wstawione na stronę.
• XML - język znaczników, poprzez który miałyby być opisane odbierane informacje. W praktyce jednak dane często przekazywane są w innym formacie, przy czym odbierane są wtedy jako tekst. Mogą to być zarówno gotowe fragmenty HTML, jak i fragmenty kodu JavaScript (zob. JSON), może to być też format specyficzny dla danego zastosowania.

Teoretycznie są to wszystkie wymagane elementy, jednak w praktyce używane są jeszcze odpowiednie skrypty funkcjonujące po stronie serwera i współpracujące z bazą danych. Można sobie jednak bez nich poradzić, jeśli wszystkie potrzebne dane zostały już wcześniej wygenerowane (np. zawartość poszczególnych stron prostego serwisu).

[edytuj] Wady i ograniczenia

• Udostępnianie treści strony poprzez język skryptowy ogranicza dostęp do niej dla części użytkowników. Dotyczy to zarówno osób używających przeglądarek niewyposażonych w odpowiednie funkcje w szczególności tych korzystających ze specjalnych programów umożliwiających pracę z komputerem osobom niewidomym lub niedowidzącym. Problem ten można obejść udostępniając alternatywne, bardziej tradycyjne rozwiązania przynajmniej dla podstawowych funkcji serwisu internetowego. To jednak znacząco zwiększa koszty wprowadzania nowych rozwiązań i np. portale posiadające obsługę kont pocztowych udostępniają czasem starsze wersje interfejsu.
• Utrudnione jest automatyczne pobieranie stron, gdyż programy takie nie interpretują zwykle języków skryptowych. Możliwość dowolnego pobierania zawartości serwisu nie musi być jednak korzystna z punktu widzenia właścicieli serwisu.
• Bezpośrednie indeksowanie przez serwisy wyszukujące może być utrudnione, jednak wystarczy zadbać o dostarczanie linków wyświetlających całą treść strony lub stworzyć mapę witryny.
• Część starych skryptów do analizy ruchu na stronie oparta jest o klasyczny model udostępniania całych stron (konieczność odświeżenia całości). Nowsze skrypty potrafią jednak uwzględnić właściwy pomiar oglądalności stron. Można również bez przeszkód analizować logi żądań wysyłanych do serwera WWW.
• Wadą rozwiązań w znaczącym stopniu opartych na AJAX jest fakt, że przestaje funkcjonować tradycyjny schemat przeglądania stron umożliwiający swobodne poruszanie się w przód i w tył. Przykładowo jeśli wciśnięcie linka powoduje wywołanie skryptu zmieniającego wnętrze strony (menu pozostaje bez zmian), to użytkownik nie będzie mógł się cofnąć korzystając z przycisku "Wstecz" przeglądarki. Twórcy serwisu WWW mogą jednak zbudować analogiczny mechanizm rozwijając go nawet do wycofywania zmian w konkretnym fragmencie strony.

[edytuj] Przykład utworzenia nowego obiektu XMLHttpRequest

function ajaxFunction(){
  var xmlHttp;
  try{
    // Utworzenie obiektu XMLHttpRequest (silnik Gecko, WebKit, Presto, Trident w IE>6)
    xmlHttp=new XMLHttpRequest(); 
  } catch(e) {
    // Wyłapuje błąd jeśli JavaScript nie posiada obiektu XMLHttpRequest
    try {
      // Utworzenie obiektu ActiveXObject, który jest zawarty w kontrolce ActiveX IE
      xmlHttp=new ActiveXObject("Msxml2.XMLHTTP"); 
    } catch(e) {
      try {
        // Utworzenie obiektu ActiveXObject, dla innych wersji IE
        xmlHttp=new ActiveXObject("Microsoft.XMLHTTP"); 
      } catch(e) {
        // Wyświetlenie błędu o braku obsługi obiektu XMLHttpRequest
        alert("Your browser does not support AJAX!"); 
        return false;
      }
    }
  }
  // zwrócenie obiektu
  return xmlHttp; 
}

[edytuj] Biblioteki AJAX

popularne biblioteki JavaScript powiązane z AJAX-em

• Prototype - biblioteka ułatwiająca korzystanie z możliwości oferowanych przez AJAX
• jQuery - biblioteka ułatwiająca korzystanie z możliwości oferowanych przez AJAX
• Ext - dawniej rozszerzenie Prototype, Jquery oraz YUI obecnie samodzielna biblioteka
• Script.aculo.us - rozszerza Prototype ułatwiając tworzenie animacji i interfejsów
• MooTools - modułowa biblioteka AJAX zawierająca również ułatwienia do tworzenia efektów wizualnych
• Yahoo! UI Library - biblioteka narzędziowa ogólnie dla DHTML
• Dojo Toolkit - biblioteka narzędziowa ogólnie dla DHTML

popularne frameworki zawierające skrypty działające po stronie serwera

[edytuj] Zobacz też

• Rich Internet Application
• HTTP
• SOAP
• AdvancedAJAX

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Jesse James Garrett: Ajax: A New Approach to Web Applications (ang.). Adaptive path.
• AJAX w DMoz
• Ajax Tutorial (ang.)
• Attacking AJAX Applications - prezentacja dotycząca bezpieczeństwa w skryptach Ajax

Zobacz publikację na Wikibooks:
Ajax