Alpinia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Alpinia
Alpinia galanga
Alpinia galanga
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd imbirowce
Rodzina imbirowate
Rodzaj alpinia
Nazwa systematyczna
Alpinia Roxburgh
Asiat. Res. 11: 350. 1810[2]
Typ nomenklatoryczny
A. galanga (Linnaeus) Willdenow (Sp. Pl. 1: 12. Jun. 1797)[2]
Synonimy
  • Albina Giseke,
  • Buekia Giseke,
  • Zerumbet J. C. Wendland[3]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Alpinia (Alpinia Roxb.) – rodzaj bylin z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae). Liczy ok. 230 gatunków występujących w tropikalnej i subtropikalnej Azji, Australii oraz na wyspach Oceanii[3]. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, młode pędy innych spożywane są jako warzywo, w aromatyczne liście zawija się gotowany ryż. Ważną rośliną leczniczą, zwłaszcza w wiekach minionych była alpinia lekarska[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiatostan alipinii zwyczajnej
Alpinia purpurowa
Alpinia malaccensis
Pokrój
Rośliny zielne z grubym, pełzającym kłączem. Z kłącza wyrastają z reguły liczne nibyłodygi tworzone z pochew liściowych. Liście zwykle liczne o blaszce owalnej lub lancetowatej.
Kwiaty
Duże, zebrane w kwiatostan szczytowy (wiechę, grono lub kłos), luźny lub gęsty. Rozwijający się kwiatostan okryty jest 1-3 pochwiastymi podsadkami. Przysadki wspierające poszczególne kwiaty są także zwykle obecne, bywają płasko rozpostarte, ale też rurkowato zwinięte, czasem kapturkowato osłaniają kwiat. Kielich zielonkawy, zrosły w rurkę lub dzwonkowaty, czasem jest rozcięty z jednej strony. Korona składa się z trzech listków tworzących krótką rurkę, środkowy listek jest kapturkowaty i zwykle większy od bocznych. Z sześciu pręcików funkcjonuje tylko jeden, dwa inne pręciki wewnętrznego okółka wykształcają się płatkowato i są zrośnięte w zwykle okazałą warżkę (labellum), nierzadko większą od płatków korony, a czasem niepozorną. Boczne pręciki zredukowane do prątniczków lub brak ich zupełnie. Słupek jeden, dolny z trójkomorową zalążnią i zwykle okazałym znamieniem[3].
Owoc
Kulista zazwyczaj torebka sucha lub mięsista, zawiera liczne nasiona z osnówką[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja i podział według APWeb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do podrodziny Alpinioideae Link, rodziny imbirowatych (Zingiberaceae) będącej kladem siostrzanym rodziny kostowcowatych Costaceae. Wraz z nią należy do rzędu imbirowców (Zingiberales) należącego do jednoliściennych (monocots) w obrębie roślin okrytonasiennych[1].

Wykaz gatunków[5]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-08-30].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-08-30].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Alpinia (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-30].
  4. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 443-444. ISBN 83-7079-778-4.
  5. Alpinia. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-08-30].