Być albo nie być

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy frazy pochodzącej z utworu Hamlet, książę Danii. Zobacz też: inne znaczenia tej frazy.

Być albo nie być (ang. To be, or not to be) – fraza pochodząca z utworu Hamlet, książę Danii autorstwa Williama Shakespeare'a. Rozpoczyna monolog wypowiadany w pierwszej scenie III aktu przez tytułowego bohatera utworu. Jego tematem są rozterki duchowe; bohater staje przed strategicznym wyborem pomiędzy bierną a czynną postawą[1].

W tekstach kultury masowej i w potocznej świadomości Hamlet podczas tego monologu często stoi na scenie sam i trzyma czaszkę, nie jest to jednak zgodne z tekstem. Wynika to z kontaminacji dwóch słynnych scen z tej sztuki: sceny I z aktu III (tam główny bohater wygłasza ów monolog i nie jest sam na scenie: towarzyszy mu Ofelia, a za zasłoną ukryci są Król i Poloniusz) ze sceną I z aktu V (kiedy bohater mówi, trzymając w dłoni czaszkę; jednak też nie jest sam: towarzyszą mu Horacjo i dwaj grabarze).

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół muzyczny This Mortal Coil wziął swoją nazwę od jednej z fraz monologu.
  • Kurt Vonnegut napisał krótki utwór 2BR02B, którego tytuł nawiązuje do oryginalnego brzmienia to be or not to be.
  • W książce Sekret Freuda psychoanalityk, Dr. Stratham Younger, interpretuje "być" jako "udawać", zaś "nie być" jako "być sobą, a jednocześnie grać".
  • Kabaret Potem wykorzystał kilka pierwszych wersów tego monologu w skeczu Samobójcy na moście.
  • "Być albo nie być" to tytuł nakręconego w 1942 r. w USA filmu w reżyserii Ernsta Lubitscha. Tytuł nawiązuje do sztuki Szekspira, którą mają wystawić aktorzy warszawskiego teatru, w czym jednak przeszkodził im wybuch wojny. Aktorzy przygotowując premierę jednocześnie planują zamach na hitlerowskich dygnitarzy.
  • Polski raper Łona nawiązuje do monologu w jednym ze swoich utworów pt. "Bumbox" poprzez przytoczenie drugiego wersu.
  • W filmie Żółty szalik pierwsze wersy cytuje pijak z baru, którego Prezes – w tej roli Gajos – częstuje wódeczką.
  • Obraz autorstwa Jerzego Dudy-Gracza – "Hamlet polny" tematycznie jest nawiązaniem do monologu.
  • Rowan Atkinson oraz Hugh Laurie w "Shakespeare Sketch" starają się skrócić zbyt długi monolog Hamleta, co doprowadza w efekcie do pozostawienia "Być albo nie być".

Przypisy

  1. Hamlet, oprac. Dariusz Latoń, Zielona Sowa, Kraków cop. 2003, ISBN 83-7389-112-9