Czartoryscy
Z Wikipedii
.jpg&filetimestamp=20050731213053)
Czartoryscy – magnacki ród książęcy herbu Pogoń Litewska. Czartoryscy dążyli do zmian ustrojowych w Polsce, reformy stosunków gospodarczych, centralizacji władzy państwowej, usprawnienia administracji i wzmocnienia armii.
Czartoryscy aktywnie działali na scenie politycznej. Po śmierci Augusta II Mocnego Familia opowiedziała się za ekskrólem Stanisławem Leszczyńskim, jego przeciwnicy – pod Warszawą – obrali drugiego króla, Augusta III Sasa. Nastała wojna domowa, w którą włączyła się Rosja, stając po stronie Sasa. Po objęciu tronu przez Augusta III Familia pogodziła się z dworem królewskim, pełniąc na nim wpływową rolę. Po pewnym czasie zyskała poparcie wschodniej potencji. W 1744 przywódca "Familii" Kazimierz Poniatowski zabił w pojedynku przywódcę opozycji Adama Tarłę. Czartoryscy oraz Rosja przygotowywali zamach stanu, przyśpieszony śmiercią Augusta III w 1763. Jako kandydata do korony desygnowano syna Augusta Czartoryskiego – Adama Kazimierza. Jednak caryca Katarzyna II Wielka umieściła na tronie Stanisława Augusta Poniatowskiego. Część reform postulowanych przez Familię uchwalił sejm konwokacyjny (1764).
W 1801 powstało muzeum Czartoryskich w Krakowie – najstarsze muzeum w Polsce. Jego zbiory zawierały dzieła malarstwa europejskiego XIII-XVIII w. (m.in. słynna Dama z gronostajem Leonarda da Vinci), zabytki europejskiego i islamskiego rzemiosła artystycznego od średniowiecza do XIX w., grafiki, sztuki starożytnej oraz militaria. W 1876 r. Czartoryscy przekazali swój wielki księgozbiór do użytku publicznego w Krakowie.
Współcześnie jedynymi potomkami księcia Adama Jerzego są książę Adam Karol Czartoryski i jego córka księżniczka Tamara Czartoryska, którzy żyją w Wielkiej Brytanii. Z kolei potomkowie księcia Konstantego Adama żyją do dnia dzisiejszego w Polsce i mają swoich przedstawicieli w Związku Szlachty Polskiej.
[edytuj] Członkowie rodu
- Konstanty Olgierowicz Czartoryski, książę Czartoryski na Wołyniu
- Wasyl Konstantynowicz Czartoryski, książę czartoryski
- Michał Wasylewicz Czartoryski, namiestnik bracławski
- Fiodor Czartoryski, kniaź litewski, starosta łucki
- Aleksander Fedorowicz Czartoryski, wojewoda wołyński
- Iwan Fedorowicz Czartoryski
- Jerzy Czartoryski, starosta łucki
- Mikołaj Jerzy Czartoryski, wojewoda wołyński
- Kazimierz Florian Czartoryski, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski
- Michał Jerzy Czartoryski, wojewoda sandomierski
- Kazimierz Czartoryski, podskarbi wielki litewski, podkanclerzy wielki litewski, kasztelan wileński
- Konstancja Czartoryska
- Teodor Kazimierz Czartoryski, biskup poznański
- Michał Fryderyk Czartoryski, kanclerz wielki litewski, kasztelan wileński
- August Aleksander Czartoryski, generał wojsk koronnych, wojewoda ruski, starosta generalny ziem podolskich
- Elżbieta Czartoryska
- Adam Kazimierz Czartoryski, starosta generalny ziem podolskich
- Maria Anna Czartoryska
- Adam Jerzy Czartoryski, minister spraw zagranicznych Rosji, senator Królestwa Polskiego
- Izabella z Czartoryskich Działyńska, założycielka ordynacji gołuchowskiej
- Władysław Czartoryski, założyciel Muzeum Czartoryskich w Krakowie
- Konstanty Adam Czartoryski, pułkownik wojsk Księstwa Warszawskiego, generał brygady Królestwa Polskiego
- Adam Konstanty Czartoryski - założyciel linii wielkopolskiej
- Jerzy Konstanty Czartoryski - założyciel linii małopolskiej
- Kazimierz Czartoryski, podskarbi wielki litewski, podkanclerzy wielki litewski, kasztelan wileński
- Mikołaj Jerzy Czartoryski, wojewoda wołyński
- Jerzy Czartoryski, starosta łucki
- Fiodor Czartoryski, kniaź litewski, starosta łucki
- Michał Wasylewicz Czartoryski, namiestnik bracławski
- Wasyl Konstantynowicz Czartoryski, książę czartoryski
