Dafydd ap Gwilym

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
XIX-wieczna rzeźba przedstawiająca Dafydda ap Gwilym. Ratusz miejski, Cardiff.

Dafydd ap Gwilym (ur. ok. 1320, zm. 1370/1380) – walijski poeta epoki średniowiecza. Urodził się w hrabstwie Ceredigion w Walii, w rodzinie rycerskiej. Jego twórczość zasługuje na uwagę ze względu na trudny styl i tematykę dotyczącą głównie przyrody i miłości, a w mniejszym stopniu bohaterskich czynów wojennych, a także z powodu jej związków z poezją klasyczną i właściwą. Tematyką nawiązywał do tradycji prowansalskiej poezji trubadurów opisując (często w sposób rubaszny) miłość także w sensie fizycznym[1].

Dafydd ap Gwilym uważany jest za jednego z najznakomitszych walijskich poetów średniowiecznej Europy.

Naukowcy nie są zgodni co do daty jego urodzenia i śmierci. Według profesora R.Gerainta Gruffydda żył on w latach 1315-1350, natomiast inni uczeni sugerują nieco późniejszy okres: 1320-1370.

ŻYCIE:

Wedle tradycji Dafydd ap Gwilym urodził się w Walii, w posiadłości rodzinnej Bro Gynin, która niestety nie przetrwała do czasów obecnych, niedaleko dzisiejszego Bro Gynin Fach w hrabstwie Ceredigion (ówcześnie zwanym Llanbadarn Fawr) czyli w pobliżu dzisiejszego miasta Aberystwyth.

Zarówno jego ojciec, Gwilym Gam, jak i matka Ardudfy pochodzili z rodzin szlacheckich.

Rodzina Dafydda, od wielu pokoleń przed jego urodzeniem, zajmowała lukratywne stanowiska w południowo-zachodniej Walii pod rządami Korony Angielskiej.

Mimo jednak, iż tradycja pisania poezji była od pokoleń mocno zakorzeniona w jego rodzinie, Dafydd nie należał do żadnego stowarzyszenia średniowiecznych poetów walijskich.

Zarówno dokładna data śmierci jak i miejsce pochówku Dafydda są kwestią sporną.

Według profesora R.Gerainta Gruffydda, Dafydd ap Gwilym zmarł w 1350 roku, prawdopodobnie jako ofiara Czarnej Śmierci zbierającej swoje żniwo w Europie w latach 1348-1350. Tradycyjne przekazy podają, że został on pochowany w rejonie opactwa Zakonu Cystersów Strata Florida w hrabstwie Ceredigion w Walii. Nie zgadzają się z tym zwolennicy szesnastowiecznej teorii utrzymującej, że Dafydd został pochowany na cmentarzu Opactwa Talley w hrabstwie Carmarthenshire w Walii. Miejsca te są od siebie oddalone zaledwie o około 16 kilometrów.

W sobotę 15-go września 1984r. Główny Bard Walii dokonał odsłonięcia kamienia upamiętniającego miejsce spoczynku Dafydda ap Gwilym na cmentarzu Opactwa Talley.

Spór dotyczący miejsca pochówku jednego z najznamienitszych poetów walijskich nadal trwa.

POEZJA:

Uważa się, że przetrwało około sto siedemdziesiąt wierszy Dafydda, a wiele innych zostało mu przypisanych w ciągu minionych stuleci.

Głównymi tematami jego poezji były miłość i natura.

Widoczny wpływ na poezję Dafydda wywarł kanon miłości dworskiej której przykład stanowi głoszona przez trubadurów średniowieczna poezja prowansalska.

Dafydd był poetą bardzo innowacyjnym, odpowiedzialnym między innymi za popularyzację jednej z najważniejszych form metrycznych w poezji walijskiej zwanej „cywydd”.

Najbardziej jednak nowatorskie było jego podejście do wyrażania samego siebie w swoich własnych wierszach. W owych czasach naturalnym było, że dworscy poeci walijscy nie ujawniali swojej osobowości w poezji którą tworzyli. Dzieła Dafydda natomiast przepełnione są jego uczuciami i osobistymi doświadczeniami. Motywem przewodnim wielu jego wierszy jest miłość adresowana zwłaszcza do dwóch kobiet: Morfudd i Dyddgu.

Dafydd jest także poetą w którego wierszach niezwykle często odzwierciedlane było piękno otaczającej go natury.

Do najbardziej znanych dzieł Dafydda ap Gwilyma zaliczyć należy:

  • Morfudd fel yr haul (Morfudd jest jak słońce) wiersz adresowany do żony kupca z Aberystwyth o imieniu Morfudd, z którą poetę łączył romans
  • Merched Llanbadarn (Dziewczęta z Llanbadarn) wiersz w którym poeta opowiada o niedzielnym wyjściu do kościoła jedynie w celu dokładnemu przyjrzeniu się miejscowym dziewicom
  • Trafferth mewn tafarn (Kłopoty w tawernie) wiersz w którym poeta relacjonuje zabawny incydent w tawernie
  • Y Rhugl Groen (Grzechocząca torba) wiersz w którym poeta opisuje jak okrutnie zostały przerwane jego zabawy erotyczne z młodą dziewczyną
  • Cywydd y gal (Wiersz wychwalający penisa) żartobliwy wiersz ukazujący średniowieczne podejście do seksu – do niedawna wiersz ten nie był publikowany jako utwór Dafydda z powodu swojej szokującej tematyki

BIBLIOGRAFIA:

Rachel Bromwich, Dafydd ap Gwilym, Writers of Wales series. (Cardiff, 1974, University of Wales Press). An introduction in English.

Rachel Bromwich, Aspects of the Poetry of Dafydd ap Gwilym (Cardiff, University of Wales Press, 1986).

Rachel Bromwich (ed.), Dafydd ap Gwilym : poems, Welsh Classics series (Llandysul, 2003, Gomer Press).

Helen Fulton (ed.), Selections from the Dafydd ap Gwilym apocrypha, Welsh Classics series (Llandysul, 1996, Gomer Press).

Helen Fulton, Dafydd ap Gwilym and the European context (Cardiff. 1989, University of Wales Press).

Richard Morgan Loomis, Dafydd ap Gwilym: The Poems. Medieval and Renaissance Texts and Studies, Center for Medieval and Early Renaissance Studies, Binghamton, New York, 1982. English translations.

Thomas Parry (ed.), Gwaith Dafydd ap Gwilym (2nd revised ed., Caerdydd, 1963, Gwasg Prifysgol Cymru). Still the standard edition of Dafydd's work; edited texts with extensive notes.

Gwyn Thomas (ed.), Dafydd ap Gwilym : his poetry (Cardiff, University of Wales Press, 2001). Includes a complete translation of the poems and a useful introduction.

Rachel Bromwich "Dafydd ap Gwilym" in A Guide to Welsh Literature 1282 – c. 1550, ed. A. O. H. Jarman and Gwilym Rees Hughes, Cardiff: University of Wales Press 1997. 95-125

Przypisy

  1. Jerzy Rajman: Encyklopedia Średniowiecza. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006, s. 223, hasło: Dafydd ap Gwilym. ISBN 83-7435-263-9.