Delphi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy środowiska programistycznego. Zobacz też: Delphi Corporation – firma motoryzacyjna.
Embarcadero Delphi
zintegrowane środowisko programistyczne
Producent kiedyś Borland, CodeGear, aktualnie Embarcadero
Platforma sprzętowa x86
System operacyjny Microsoft Windows
Napisane w Object Pascal
Pierwsze wydanie Delphi 1 / 14 lutego 1995
Aktualna wersja stabilna Embarcadero Delphi XE7 / 2 września 2014; 29 dni temu
Licencja zamknięte oprogramowanie
http://www.embarcadero.com.pl/produkty/delphi/

Delphi – nazwa środowiska programistycznego stworzonego przez firmę Borland (rozwijanego obecnie przez firmę Embarcadero), od 2002 roku także nazwa języka programowania (wywodzącego się od Object Pascala).

Środowisko programistyczne Delphi[edytuj | edytuj kod]

Cechy i funkcjonalność[edytuj | edytuj kod]

  • wspomaganie dla obsługi relacyjnych systemów bazodanowych
  • obsługa standardowych mechanizmów windowsowych, np. COM/ActiveX
  • szeroki zestaw gotowych do użycia komponentów
  • rozszerzalność środowiska (zarówno palety komponentów jak i samego IDE)
  • dwustronna edycja
  • budowa wizualnej części aplikacji za pomocą techniki drag and drop
  • zawiera wiele elementów mających na celu uproszczenie tworzenia aplikacji związanych z Internetem
  • szybki, efektywny kompilator
  • zawiera wiele dodatkowych narzędzi wspomagających programistów

Środowisko Delphi wraz z dołączonymi narzędziami może być uznane za język czwartej generacji.

Historia środowiska programistycznego Delphi[edytuj | edytuj kod]

Skąd się wzięła nazwa Delphi?[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Delphi pojawiła się po raz pierwszy jako nazwa kodowa beta projektu (nowego wizualnego środowiska programistycznego następnej generacji opartego na Object Pascalu) w firmie Borland w połowie 1993 roku. Nowe środowisko miało być zorientowane głównie na obsługę baz danych i narzędzia bazodanowe. Podczas jednego ze spotkań grupy zajmującej się tym projektem programista Danny Thorpe zaproponował dla niego nazwę Delphi - na podstawie skojarzenia: „If you want to talk to [the] Oracle, go to Delphi” (w tłmaczeniu na język polski: „Jeśli chcesz rozmawiać z wyrocznią udaj się do Delf” ale w żargonie informatycznym można też to przetłumaczyć: „Jeśli chcesz rozmawiać z bazą danych (Oracle) skorzystaj z Delphi”). Nazwa spodobała się programistom ale już mniej marketingowcom. Gdy przyszedł czas na wybranie nazwy dla finalnego produktu (po artykule w Windows Tech Journal o nowym produkcie który zmieni życie programistów) zaproponowano dla niego nazwę AppBuilder. Ponieważ jednak firma Novell wypuściła wcześniej wcześniej swój Visual AppBuilder, Borland stanął jednak przed koniecznością wybrania innej nazwy. W końcu zdecydowano o wyborze nazwy Delphi (która to nazwa zyskała już znaczne wsparcie wśród społeczności)[1].

Kluczowe daty w rozwoju środowiska[edytuj | edytuj kod]

  • 14 lutego 1995 roku zostaje udostępniona pierwsza wersja Delphi (Delphi 1) opracowana przez firmę Borland (jest następcą środowiska Turbo Pascal, będącego połączeniem kompilatora języka Pascal ze środowiskiem edycyjnym).
  • na początku 2006 roku firma Borland wystawiła wszystkie przygotowane przez nią środowiska programistyczne – w tym również Delphi – na sprzedaż:

Fragment postu Davida Intersimona: To our loyal developer community:

Today, Wednesday February 8, 2006 at 1am Pacific Time, Borland announced plans to seek a buyer for our IDE product lines that include Delphi, C++Builder, C#Builder, JBuilder (and Peloton), InterBase, JDataStore, nDataStore, Kylix, and our older Borland and Turbo language products and tools. The goal is to create a standalone business focused on advancing individual developer productivity using the people inside Borland who are focused on the success of these award winning products.

Zaraz po tej informacji powstała strona [1], która gromadziła fundusze na wykupienie Delphi z rąk Borlanda, i opublikowanie go jako środowiska Open Source. Pomimo zapowiedzi sprzedaży w roku 2006 wprowadzono wersję Borland Turbo znana jako Borland Turbo Delphi /Borland Turbo C# /Borland Turbo C++ / Borland Turbo Delphi for .NET

  • 14 listopada 2006 – powstała firma-córka CodeGear, która została wyodrębniona z firmy Borland.
  • 7 maja 2008 roku firma CodeGear przestała być własnością Borlanda. CodeGear została sprzedana za kwotę 23 milionów dolarów firmie Embarcadero.
  • 27 stycznia 2011 roku pojawia się w ofercie Delphi XE Starter - edycja Delphi o ograniczonej funkcjonalności skierowana dla hobbystów, studentów i małych firm (sprzedawana za dużo niższą cenę)
  • wraz z wersją XE4 swoich produktów (udostępnioną 22 kwietnia 2013 roku) firma Embarcadero zrezygnowała z Delphi Prism

Wersje programu[edytuj | edytuj kod]

Delphi 1 (nazwa kodowa: Delphi)[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wersja Delphi została udostępniona 14 lutego 1995 roku i przeznaczona była do pracy w 16-bitowym Microsoft Windows 3.1. Zasób dostarczonych z programem komponentów był stosunkowo niewielki. Delphi 1 rozszerzało język programowania Borland Pascal o programowanie zorientowane obiektowo i oparte na formularzu, posiadało bardzo szybki natywny kompilator, wsparcie do obsługi baz danych, zapewniało ścisłą współprace z systemem Windows i wprowadzało technologię komponentów.

Delphi 2 (nazwa kodowa: Polaris)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 2 zostało udostępnione w marcu 1996 roku i było środowiskiem 32-bitowym, generującym kod dla Microsoft Windows 95. Wśród najważniejszych nowości były: obiekty wielorekordowe, ulepszona siatka dla baz, automatyzacja OLE i wariantowe typy danych, pełna integracja z Windows 95, długie łańcuchy tekstowe i wizualne dziedziczenie formularzy, dodano także nowe komponenty.

Delphi 3 (nazwa kodowa: Ivory)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 3 zostało udostępnione w maju 1997 roku. Istotne zmiany w stosunku do poprzedniej wersji to poprawienie licznych błędów, ulepszenie IDE poprzez wprowadzenie technologii Code Insight, szablony i pakiety komponentów, Tee Chart, Decision Cube, technologia WebBroker, Active Forms i integracja zewnętrzna z COM przez interfejsy. Najważniejsza zmiana dotyczyła wprowadzenia pakietów komponentów, w Delphi 2 dodatkowe komponenty musiały być zintegrowane z biblioteką komponentów, w Delphi 3 można było już dodawać i usuwać zewnętrzne komponenty w sposób dynamiczny.

Delphi 4 (nazwa kodowa: Allegro)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 4 zostało udostępnione w lipcu 1998 roku i wprowadzało tablice dynamiczne, wsparcie dla Windows 98, poprawione wparcie dla OLE i COM, rozszerzone komponenty bazodanowe, kontrolki dokowania, warunkowania i kotwiczenia, przeciążanie funkcji oraz metod, wprowadzono kilka ulepszeń w IDE (zwłaszcza w zakresie przejrzystości i zarządzania dużymi projektami).

Delphi 5 (nazwa kodowa: Argus)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 5 zostało udostępnione w sierpniu 1999 roku. Wprowadzono wiele nowych funkcji i ulepszeń, m.in.: liczne usprawnienia środowiska programistycznego IDE, rozszerzoną obsługę baz danych (o zbiory danych ADO i Interbase), ulepszoną wersję MIDAS z obsługa Internetu, narzędzie TeamSource ułatwiające programowanie zespołowe, narzędzie do tworzenia różnych wersji językowych programu, ramki, wzmocniony zintegrowany debugger i nowe komponenty.

Delphi 6 (nazwa kodowa: Iliad)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 6 zostało udostępnione w maju 2001 roku. Dodano blibliotekę CLX, dbExpress, usługi internetowe i obsługę XML, wprowadzono wiele nowych komponentów i kolejne rozszerzenia IDE, pojawiła się możliwość tworzenia przeźroczystych okien (tylko Windows 2k/XP).

Delphi 7 (nazwa kodowa: Aurora)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 7 zostało udostępnione w sierpniu 2002 roku. Poprawiono i ulepszono technologię SOAP, DataSnap, wprowadzono nowy komponent pozwalający na używanie stylów wizualnych z Windows XP, udostępniony został zestaw narzędzi drugorzędnych: raporty RAVE, technologia IntraWeb do rozwijania aplikacji internetowych oraz środowisko projektowe Model Maker.

Delphi 8 (nazwa kodowa: Octane)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 8 zostało udostępnione w grudniu 2003 roku. Wersja 8 (rok 2003) wprowadziła Delphi w środowisko .NET, po raz pierwszy od powstania uległo też zmianie IDE, upodobniając się do Microsoft Visual Studio .NET.

Delphi 2005 (nazwa kodowa: DiamondBack)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 8 zostało udostępnione w listopadzie 2004 roku. W edycji 2005, oprócz zintegrowania w jednym środowisku kompilatorów dla języków Delphi, Delphi.NET oraz C#, wprowadzono dalsze udoskonalenia środowiska (zwłaszcza refactoring kodu).

Delphi 2006/ BDS 2006 (nazwa kodowa: DeXter)[edytuj | edytuj kod]

Poza Delphi wprowadzało wsparcie dla języków programowania C++ i C#; wsparcie dla .NET. Od 5 września 2006 roku dostępne były wersje Delphi Turbo (okrojone wersje Borland Developer Studio 2006 (Professional).

Delphi 2007 (nazwa kodowa: Spacely)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 2007 zostało udostępnione w marcu 2007 roku.

RAD Studio 2007 (nazwa kodowa: Highlander)[edytuj | edytuj kod]

Zostało udostępnione we wrześniu 2007 roku. Integrowało w sobie Delphi, Delphi dla .NET i C++ Builder.

Delphi 2009 (nazwa kodowa: Tiburón)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 2009 zostało udostępnione 25 sierpnia 2008 roku. Delphi dla Windows obsługujące Win32. CodeGear oficjalnie zapowiedziało, że ma zamiar standaryzować i rozwijać język Delphi. Do języka wprowadzono typy generyczne, metody anonimowe i obsługę składniową dla Unicode ze strony języka.

Delphi Prism (Delphi .NET)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 2009 zostało udostępnione pod koniec października 2008 roku. Jest to wtyczka do IDE Microsoft Visual Studio, wraz z kompilatorem – stanowiący nowe środowisko programistyczne. Delphi Prism używa udoskonalonego kompilatora Oxygene firmy RemObjects. Pozwala na pisanie aplikacji .NET dla Windows, Linux i Mac. Nowy kompilator jest oczekiwaną alternatywą dla języka C# – obsługuje .NET 1.1, 2.0, 3.0, 3.5, WinForms, WPF, Silverlight, ASP.NET i LINQ. Nie obsługuje Compact Framework. W języku Delphi Prism nie można używać już VCL.NET. Firma CodeGear oficjalnie zaleca programistom piszącym w Delphi pod .NET i używających VCL.NET przejście na Win32. Autorzy Oxygene zyskali dostęp do teamu i kodu kompilatora Delphi, i mają wpływ na jego dalszy rozwój.

Delphi 2010 (nazwa kodowa: Weaver)[edytuj | edytuj kod]

Delphi 2010 zostało udostępnione w końcu sierpnia 2009 roku. Jest to druga wersja środowiska Delphi, która obsługuje Unicode. Nie niesie dużych zmian w stosunku do Delphi 2009. Zawiera nowy, ulepszony system RTTI. Nowy system skutkuje tworzeniem większych plików wykonywalnych niż w poprzednich wersjach Delphi. Delphi 2010 posiada wsparcie dla Windows 7, oraz dla ekranów dotykowych i gestów (nowe kontrolki VCL)

Delphi XE (nazwa kodowa: Fulcrum)[edytuj | edytuj kod]

Delphi XE zostało udostępnione 31 sierpnia 2010 roku. Dodano kilka narzędzi do środowiska takich jak AQtime (wersja standard), CodeSite (wersja express), Beyond Compare, zapewniono integrację z Subversion w IDE, dodano kontrolki do współpracy z Windows Azure oraz do przetwarzania w chmurze obliczeniowej Amazon EC2, oraz dokonano kilku ulepszeń w języku (między innymi rozszerzono funkcjonalność TStrings i Date/Time), dodano unit RegularExpressions zawierający zbiór rekordów, które są analogiczne do klas regex w .NET Framework [2].

Delphi XE2 (nazwa kodowa: Pulsar)[edytuj | edytuj kod]

Delphi XE2 zostało udostępnione 1 września 2011 roku. Najważniejsze zmiany to dodanie nowej (obok VCL) biblioteki do wizualnego budowania interfejsu aplikacji FireMonkey (32, 64-bitowy Windows), poprzednia biblioteka VCL zaczęła wspierać 64-bitowy Windows, dodano wsparcie dla tworzenia aplikacji dla Mac OS X i Data Snap Connectors dla urządzeń mobilnych.

Delphi XE3 (nazwa kodowa: Waterdragon)[edytuj | edytuj kod]

Delphi XE3 zostało udostępnione 3 września 2012 roku. Dodano wsparcie dla stylów ala Windows Metro (Metropolis UI) w VCL i FireMonkey, a także Visual LiveBindings.

Delphi XE4 (nazwa kodowa: Quintessence)[edytuj | edytuj kod]

Delphi XE4 zostało udostępnione 22 kwietnia 2013 roku. Główne zmiany to dodany kompilator dla iOS ARM i kompletne wsparcie dla platformy iOS (RTL, FireMonkey, Indy, obsługa baz danych, DataSnap).

Delphi XE5 (nazwa kodowa: Zephyr)[edytuj | edytuj kod]

Delphi XE5 zostało udostępnione 11 września 2013 roku. Dodano wsparcie dla tworzenia aplikacji na platformę Android, poza tym zmiany w IDE, zaprezentowano technologię FireDAC (obsługa baz danych).

Delphi XE6 (nazwa kodowa: Proteus)[edytuj | edytuj kod]

Delphi XE6 zostało udostępnione 15 kwietnia 2014 roku. Zmiany dotyczyły m.in. FireMonkey (np. wsparcie dla płatności internetowych w Google Play i iTunes, nowe style dla Google Glass, wsparcie dla usług reklamowych), VCL (nowe style, ulepszony przycisk Taskbar, nowe komponenty sensorowe), poza tym zmiany w RTL, bazach danych, IDE (nowe ikony, dodano Google Glass Design Device do Projektanta Formularzy), do tego poprawiono ponad 2500 błędów.

Delphi XE7 (nazwa kodowa: Carpathia)[edytuj | edytuj kod]

Delphi XE7 zostało udostępnione 2 września 2014 roku. Główne zmiany dotyczą tworzenia aplikacji na urządzenia mobilne: FireUI Multi Device Designer, wsparcie dla Bluetooth, wbudowane wsparcie dla dodawania bibliotek JAR, dodano wsparcie dla techniki Multi-Touch do firemonkey RTL. Pozostałe zmiany: nowa biblioteka do programowania równoległego (Parallel Computing Library), technologia Enterprise Mobility Services (EMS), ulepszenia w języku Object Pascal, RTL, bazach danych i FireDAC, nowy menedżer PAServer i ulepszenia w FireMonkey.

Środowisko użytkowników[edytuj | edytuj kod]

Ukazuje się w języku angielskim miesięcznik BLAISE PASCAL MAGAZINE (poruszający tematy programowania w środowiskach Delphi, Lazarus, Oxygene). W Polsce Delphi cieszy się wciąż stosunkowo dużą popularnością, w głównej mierze ze względu na względną łatwość opanowania podstaw języka i samego środowiska programistycznego, dostępność w sieci różnego rodzaju poradników dla początkujących, a także posiadanie wciąż przez polskie uczelnie wyższe licencji na różne wersje Delphi (na wielu uczelniach nauka programowania w Delphi często realizowana jest jako nauka pierwszego języka programowania w ramach przedmiotu Podstawy Programowania).

Przykłady oprogramowania napisanego przy użyciu Delphi[edytuj | edytuj kod]

Między innymi[2][3]:

Język programowania Delphi[edytuj | edytuj kod]

Dawniej język Delphi był nazywany Object Pascalem, lecz w świadomości społecznej programistów na całym świecie Delphi zaczęło być postrzegane z czasem jako osobny język programowania i dlatego też przy okazji premiery Delphi 6 w roku 2002 w oficjalnej dokumentacji programu została użyta po raz pierwszy nazwa "Delphi language". Standard języka Delphi obejmuje wiele bogatych funkcjonalnie klas, których nie ma w standardzie Object Pascala, a ponadto umożliwia programowanie wizualne z wykorzystaniem predefiniowanych komponentów. Object Pascal jest rozszerzeniem języka Pascal – został on rozwinięty przez firmę Apple Computer przy współpracy Larry'ego Teslera, głównego architekta, i Niklausa Wirtha, twórcy Pascala. Object Pascal wywodzi się z wcześniejszej, obiektowo zorientowanej wersji Pascala nazywanej Clascal, która była dostępna na komputery Lisa.

Programy tworzone w Delphi dla Win32 muszą zostać skompilowane do postaci kodu binarnego przed pierwszym wykonaniem. Niektóre komponenty wizualne działają już podczas tworzenia projektu, umożliwiając oglądanie efektów pracy. Delphi dla Win32 zapisuje informacje o właściwościach obiektów, udostępniając je programiście. Informacje te umożliwiają zmianę ich wartości przez programistę bez pisania kodu programu oraz są używane podczas pracy programu – technika ta zwana jest RTTI. Tworzone programy pracują na zasadzie obsługi zdarzeń, każde polecenie (np. kliknięcie myszką) generuje zdarzenie, które poprzez wewnętrzne mechanizmy programu są przesyłane do odpowiedniego komponentu, a rolą programisty jest tylko dołączenie odpowiedniego kodu umożliwiającego obsługę tego zdarzenia. Natywne programy tworzone w Delphi pod Win32 umożliwiają w prosty sposób stworzenie wydajnej aplikacji, sam język jest przyjazny użytkownikowi i podobny do języka C#[3] dla platformy .NET, który został stworzony znacznie później przez twórcę Delphi Andersa Hejlsberga, by stanowić alternatywę dla Delphi i dla Javy.

Obecnie programy tworzone w Delphi mogą również działać pod platformą .NET Framework. Język użyty w Delphi for .NET nieznacznie różni się składniowo od tego użytego dla programów Win32 i jest projektowany dla architektury platformy .NET. W zależności od wersji środowiska programistycznego można tworzyć aplikację dla .NET w wersji .NET 1.0, 1.1, 2.0, 3.0, 3.5.

Odpowiednikiem Delphi dla Linuksa było stworzone przez firmę Borland środowisko programistyczne Kylix. Jego rozwój został jednak zaniechany, gdyż charakteryzowało się ono niską jakością i wysoką ceną. Obecnie rozwijane jest na licencji GNU GPL zintegrowane środowisko programistyczne (IDE) o nazwie Lazarus wzorowane na Delphi. Lazarus jest środowiskiem wieloplatformowym, dostępnym dla różnych systemów operacyjnych.

Szerzej o Delphi[edytuj | edytuj kod]

Delphi i Kylix używają języka Delphi bazującego na Pascalu. Kompilatory języka Delphi kompilują kod Delphi do natywnego kodu x86 lub zarządzalnego kodu .NET. Delphi zawiera w standardzie języka klasy VCL/CLX/VCL.NET (Visual Component Library). W przeciwieństwie do języka Pascal, Delphi nie było tworzone dla celów edukacyjnych, lecz biznesowych, jako język, który miał połączyć prostotę i przejrzystość języka Pascal z łatwym i wygodnym tworzeniem aplikacji. Delphi umożliwia również niskopoziomowe programowanie poprzez możliwość wstawiania części kodu napisanego w języku assembler. Delphi jest językiem obiektowym. Posiada dziedziczenie po jednej klasie i po wielu interfejsach, co sprawia, że programy pisane w Delphi są czytelniejsze niż programy pisane w językach pozwalających na wielodziedziczenie. Bazową klasą obiektu jest zawsze metaklasa TObject. Obiekty są przekazywane przez referencje (tak jak w Javie i C#). Konkatenacja łańcuchów (w standardzie języka Pascal istnieje już predefiniowany typ string) przebiega w bardzo wygodny sposób za pomocą znaku '+'. Nie potrzeba ręcznie alokować pamięci dla typu string. Język ułatwia Rapid Application Development. Posiada znaczące wsparcie społeczności usenetowej. Istnieje również wiele stron WWW poświęconych Delphi.

Rozwój języka[edytuj | edytuj kod]

Wraz z rozwojem technologii informatycznych język Delphi ewoluował, zachowując jednak kompatybilność wstecz. Każdy projekt napisany w poprzedniej wersji języka jest kompilowalny w najnowszych kompilatorach.

Znaczna ewolucja Delphi nastąpiła w edycji języka na rok 2009. Zmiany, które zaszły, to:

  • Pełne wsparcie języka dla Unicode (w tym dla VCL)
  • Wprowadzenie klasy TStringBuilder dla szybszej konkatenacji łańcuchów
  • Wprowadzenie typów generycznych
  • Klasa TObject posiada wirtualne metody ToString, GetHashCode, i Equals
  • Metody anonimowe
  • Pełne wsparcie dla formatu plików PNG dla klasy TImage

Poza tym wprowadzono

  • Nowe VCL (klasy komponentów Ribbon Controls, oraz klasy kontrolek TBalloonHint, TLinkLabel, TCategoryPanelGroup, TButtonedEdit)
  • Rozszerzono możliwości kontrolek
  1. TButton (m.in. podpięcie listy obrazków (TImageList) do wyświetlania na przycisku),
  2. TEdit
  3. TProgressBar (m.in. zmiana statusu (i tym samym koloru) paska postępu – pbsNormal, pbsError, pbsPaused)
  4. TListView
  5. TTreeView
  6. TRichEdit
  7. TImageList (wsparcie formatu PNG dla listy obrazków, jednak bez możliwości wyboru koloru dla przezroczystego tła)

W wersji 2010 dodano do języka możliwość używania atrybutów [4], oraz wprowadzono kilka nowych unitów do bibliotek standardowych języka[5]

Przypisy

  1. Danny Thorpe: Why the name "Delphi?" (ang.). [dostęp 25.09.2014].
  2. RAD Studio Application Showcase (ang.). [dostęp 25.09.2014].
  3. Good Quality Applications Built With Delphi (ang.). [dostęp 25.09.2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikibooks-logo.svg
Zobacz publikację na Wikibooks:
Delphi

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]