Dychotomia myślenia

Dychotomia myślenia – błąd procesów myślowych wyróżniony przez Aarona Becka charakteryzujący się postrzeganiem różnych zjawisk tylko w skrajnych aspektach. Dychotomia myślenia może prowadzić do występowania problemów psychologicznych.

Przykłady dychotomii w myśleniu: dobrze – źle; prawdziwy – fałszywy; winny – niewinny; my – oni; przyjaciel – wróg; zasady – brak zasad; tyrania – wolność; demokracja – dyktatura; sprawiedliwość – niesprawiedliwość; naturalny – nienaturalny; cywilizowany – barbarzyński; kapitalistyczny – marksistowski

Według Edwarda de Bono dychotomia jest jedną ze skaz naszego tradycyjnego myślenia, ponieważ uniemożliwia dostrzeżenia całego spektrum danych zjawisk lub tego, co jest pomiędzy nimi. Takie myślenie pełne jest pojęć – pułapek, jak wolność, sprawiedliwość, demokracja, imperializm. Myślenie w pobliżu tych pułapek jest praktycznie niemożliwe, ponieważ natychmiast zostaje się wessanym przez utrwalone wzorce, których nie można zakwestionować. Przykład: jeżeli kwestionuje się demokrację jest się faszystą, jeśli mówi się o socjalizmie to jest się marksistą itd. Polaryzacja jest tak zdecydowana, że nie dopuszcza żadnego „pomiędzy”. A jednak coś może być częściowo prawdziwe, a częściowo fałszywe. Ta tradycja myślenia przyczynia się do prześladowań, wojen, konfliktów itd.

Bibliografia

• Adam Cash: Psychologia dla bystrzaków. Septem, 2007, s. 338. ISBN 978-83-246-1231-4.
• Edward de Bono: Wodna logika. Wypłyń na szerokie wody kreatywności. sensus.pl, 2011, s. 290. ISBN 978-83-246-2096-8.