Efekt św. Mateusza
Efekt św. Mateusza - ogólna zasada socjologiczna o ubożeniu społeczeństw biednych i bogaceniu się bogatych. Termin został spopularyzowany przez socjologa Roberta Mertona i nazwany imieniem ewangelisty Mateusza, z którego księgi pochodzi cytat:
| „ |
Albowiem wszelkiemu mającemu będzie dano, i obfitować będzie, a temu, który nie ma, i to, co się zda mieć, będzie wzięto od niego. |
” |
| — Mat25:29, Biblia ks. Wujka. | ||
Efekt św. Mateusza ujawnia się również w innych dziedzinach życia: poza dosłownym znaczeniem dotyczącym bogactwa materialnego termin ten jest także stosowany w przenośni np. w edukacji (uczniowie i studenci zamożniejsi, trafiają często do lepszych szkół i uczelni, dzięki czemu stają się lepiej wykształceni, niż ich ubożsi koledzy), w nauce (naukowcy cieszący się większym uznaniem w środowisku mają łatwiejszy dostęp do funduszy i innych środków niezbędnych do rozwoju, dzięki czemu efekty ich badań ujawniają się lepiej i szybciej). Odnosić się może także do władzy, wpływów, popularności, atrakcyjności itd. Jego bardziej formalnym odpowiednikiem w naukach technicznych jest wiązanie preferencyjne opisujące np rozkład prawdopodobieństwa powstania nowego połączenia w sieciach bezskalowych.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- prof. dr hab. Piotr Sztompka, Nie bójmy się elit, Forum Akademickie nr 4/2006
- dr Marek Szczepański, Ulga bez "efektu św. Mateusza", wyborcza.biz, 31.01.2011
- Justyna Suchecka, Polskie gimnazja segregują uczniów, wyborcza.pl, 3.11.2012
Bibliografia [edytuj]
- R. K. Merton, The Matthew Effect in Science, Science, 159, 1968
