Immunitet państwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Immunitet państwa – zasada prawa międzynarodowego, zgodnie z którą żadne państwo nie może wykonywać jurysdykcji wobec innego państwa. Innymi słowy, żadne państwo nie może podlegać sądom obcego państwa. Zasada ta jest emanacją starożytnej zasady prawa rzymskiego: "Par in parem non habet imperium" (łac. równy nie ma władzy nad równym).

Zagadnienie immunitetu państwa jest jednym z trudniejszych i bardziej kontrowersyjnych w prawie międzynarodowym. Powstało na ten temat wiele opracowań oraz rozwinęła się dość bogata praktyka międzynarodowa, w tym orzecznictwo sądowe. Stały rozwój stosunków międzynarodowych i coraz aktywniejszy udział państw w obrocie gospodarczym i stosunkach prawnych o charakterze cywilnym (wyróżniających się przede wszystkim równością stron) powoduje zwiększanie liczby sporów między państwami a obcokrajowcami (także obcymi przedsiębiorstwami). Powoduje to także kwestionowanie zbyt szerokiego immunitetu państwa.

Immunitet państwa oznacza niepodleganie samego państwa, jego organów i własności, jurysdykcji obcego państwa, a ściślej, samo państwo i jego organy nie mogą być pozywane przed sądy innego państwa, a własność państwa nie może podlegać rewizji, rekwizycji, zajęciu lub egzekucji. Pojęcie immunitetu jurysdykcyjnego obejmuje zarówno immunitet sądowy, a więc postępowanie przed sądami i innymi organami decyzyjnymi, jak i immunitet egzekucyjny, czyli immunitet od środków przymusu służących wykonaniu danego wyroku.

Immunitet jurysdykcyjny przysługuje państwu, jako podmiotowi prawa międzynarodowego, stanowiąc atrybut jego suwerenności i niezależności. Immunitet jurysdykcyjny państwa jest więc instytucją prawa międzynarodowego publicznego, którego stosowanie nie jest ograniczone w czasie i nie podlega jednostronnemu uchyleniu przez inne państwo. Ewentualna rezygnacja lub ograniczenie swego immunitetu przez państwo obce, w odniesieniu do konkretnej sprawy, czy spraw, zależy od jego zgody.

W aspekcie jurysdykcji krajowej immunitet państwa oznacza ograniczenie władzy jurysdykcyjnej państwa przez wyłączenie kompetencji jego sądu do osądzenia danej sprawy obcego państwa. Immunitet jurysdykcyjny państwa opiera się na prawnomiędzynarodowej zasadzie, zgodnie z którą państwa są prawnie równe i nie podlegają jurysdykcji innych państw. Immunitet państwa służy ochronie niezależności suwerennych państw, a ściślej ochronie kompetencji i interesów państwa w stosunkach międzynarodowych. Służy także zachowaniu przyjaznych stosunków między państwami, dzięki pokojowemu rozwiązywaniu sporów pojawiających się między nimi.[1]

Można wyróżnić dwie najważniejsze koncepcje zakresu immunitetu państwa:

  • absolutny (pełny, nieograniczony) - jest tradycyjną, konserwatywną recepcją zasady "Par in parem non habet imperium"
  • względny (relatywny, ograniczony) - powoli zdaje się przeważać we współczesnych stosunkach międzynarodowych.

Zgodnie z drugą koncepcją państwu przysługuje immunitet w odniesieniu do aktów typu iure imperii (łac. prawem władzy; aktów władczych, autorytarnych, wynikających z suwerennych uprawnień państwa), ale już nie w przypadku aktów iure gestionis (prawem zarządzania) - czyli dokonywanych przez osoby prywatne bądź przedsiębiorstwa w stosunkach prawnych regulowanych przez prawo cywilne.

Przypisy

  1. Szerzej na ten temat patrz: Julian Sutor, "Immunitet państwa", Warszawa 2011, Dom wydawniczy ELIPSA, s. 56

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]