Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych, CPI (ang. Consumer Price Index) – indeks wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Najpopularniejsza na świecie miara inflacji.

Jest średnią ważoną cen towarów i usług nabywanych przez przeciętne gospodarstwo domowe. Przy obliczaniu indeksu bierze się pod uwagę tzw. statystyczny koszyk zakupów. W Polsce GUS tworzy koszyk na podstawie badań budżetów gospodarstw domowych; co roku ustala, ile i co kupuje „uśrednione” gospodarstwo domowe, a także jaki jest udział poszczególnych produktów i usług w łącznych wydatkach. Na podstawie obserwacji zmian cen tak dobranych towarów i usług (ich lista liczy ok. 2 tys. pozycji, a ceny sprawdza się raz lub dwa razy w miesiącu) GUS oblicza wskaźnik inflacji.

Wielu ekspertów uważa, że CPI jest nie tyle miarą inflacji, co wskaźnikiem zmian kosztów utrzymania. W praktyce występują jednak różnice między koszykiem „codziennym” a „statystycznym”. Ceny niektórych towarów czy usług rosną szybciej niż innych, konsumenci reagują też na zmiany cen, np. gdy rośnie cena wołowiny to mogą np. kupować tańszy drób (tzw. efekt substytucji). Mogą się też pojawiać nowe dobra i usługi, które z opóźnieniem pojawią się w koszyku „statystycznym”. Wskazywałoby to, że CPI przeszacowuje rzeczywistą inflację.

Innymi trudnościami w posługiwaniu się wskaźnikiem CPI są porównania w dłuższym czasie. Wynikają one z tego, że wiele towarów i usług obecnych w bieżącym koszyku nie istniało w przeszłości (np. kuchenki mikrofalowe). Część z dóbr i usług, np. komputer, figuruje na liście, ale urzędy statystyczne nie uwzględniają tego, że dzisiejszy komputer jest inny niż kiedyś, co może odzwierciedlać jego cena. Wskazuje się też na tzw. „nierówności inflacyjne” - różnicę w strukturze towarów i usług w strukturze wydatków różnych grup społecznych.

Europejski Bank Centralny prowadząc politykę pieniężną kieruje się zharmonizowanym wskaźnikiem cen konsumpcyjnych (HICP), który w porówaniu do CPI ma niewielkie różnice metodologiczne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksandra Hałka, Agnieszka Leszczyńska. Wady i zalety wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych – szacunki obciążenia dla Polski. „Gospodarka Narodowa”, s. 51-75, wrzesień 2011. SGH. ISSN 2300-5238. 
  • Kamilla Marchewka-Bartkowiak. Inflacja w Polsce. „Analizy BAS”. 15 (59), sierpień 2011. Biuro Analiz Sejmowych. ISSN 1899‑1114. 
  • Główny Urząd Statystyczny: Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych (pot. inflacja). stat.gov.pl. [dostęp 2014-07-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]