Inia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Inia
Inia geoffrensis[1]
Blainville, 1817
Inia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd walenie
Podrząd zębowce
Rodzina Iniidae
Rodzaj Inia
d'Orbigny, 1834
Gatunek inia
Synonimy
  • Delphinus frontatus G. Cuvier, 1823[1]
  • Delphinus geoffrensis Blainville, 1817[1]
Podgatunki[2]
  • I. g. boliviensis d'Orbigny, 1834
  • I. g. geoffrensis (Blainville, 1817)
  • I. g. humboldtiana Pilleri & Gihr, 1978
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status none DD.svg
brak danych
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Inia (Inia geoffrensis) – gatunek walenia z rodziny Iniidae żyjący w wodach Amazonki i Orinoko, a niekiedy również na okresowych rozlewiskach tych rzek. Osiąga długość 2-2,5 m oraz wagę około 100-150 kg. Żywi się rybami i niekiedy skorupiakami. Ma kolor jasnoszaro-różowy. Płetwy mięsiste, grube, płetwa ogonowa ma postrzępiony brzeg. Jej pysk wyciągnięty jest w dość długi i cienki dziób. Gatunek zagrożony jest głównie przez zanieczyszczenie wód, łodzie motorowe, a ostatnio również na skutek zabijania ich przez rybaków, którzy wykorzystują ich ciała jako przynęty. Inia rodzi jedno młode.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Inia.png

Inia jest największym gatunkiem spośród słodkowodnych delfinów. Samce tego gatunku osiągają maksymalnie 2,55 m długości (średnio 2,32 m) oraz maksymalną wagę 207 kg (średnio 154 kg). Samice są mniejsze, osiągają do 2,1 m długości (średnio 2 m) i masę nieprzekraczającą 154 kg (średnio 100 kg)[4]. Różnice w wielkości pomiędzy płciami są główną cechą dymorfizmu płciowego u waleni. Delfin inia jest pod tym względem nietypowy, gdyż to samce są większe niż samice, odwrotnie jak u innych waleni[5]. Kolor skóry zmienia się z wiekiem. Młode osobniki są ciemno szare, z czasem zmieniają odcień na srebrny lub różowy. Samce są intensywniej ubarwione od samic. Niektóre osobniki dorosłe posiadają ciemniejszy, ciemno różowy lub nawet brunatny grzbiet. Kolor ubarwienia i jego intensywność są w dużej mierze zależne od temperatury i czystości wody oraz położenia geograficznego[6]. Delfiny te sprawiają wrażenie ociężałych i powolnych, jednakże jest to całkowicie mylne wrażenie. W przeciwieństwie do budowy układu kostnego delfinów słonowodnych, żaden z kręgów szyjny inii nie jest połączony z innym, dzięki czemu zwierzę to posiada duże pole ruchu głowy. Płetwy piersiowe są duże, regularne i równobocznie trójkątne. Niekiedy występuje 6 paliczek[5]. Dzięki długim kościom ramiennym, płetwy piersiowe mają pełen zakres ruchu kołowego, dzięki czemu zwierzę to jest bardzo zwrotne i potrafi bardzo zwinnie poruszać się wokół podwodnej roślinności. Jednakże cecha ta zmniejsza prędkość poruszania się. Czaszka I. geoffrensis jest mniej asymetryczna od czaszek innych zębowców, lecz wykrzywianie się dzioba nie jest u inii rzadkością[4]. Oczy są małe, ale zapewniają dobrą widoczność zarówno nad jak i pod wodą. Na szczycie czaszki znajduje się proporcjonalnie mała poduszka powietrzna (melon), służąca zwierzęciu do echolokacji. Posiada heterodontyczne uzębienie. Z przodu pyska zęby są ostre i stożkowate, tylne zaś są płaskie i tępo zakończone. W porównaniu do delfina amazońskiego, zamieszkującego te same obszary, posiada dłuższy dziób, słabiej zaznaczoną płetwę grzbietową, większe i szersze płetwy piersiowe oraz tępiej zakończony szczyt głowy. Zwierzęta te odróżnia także ubarwienie[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Inia występuje na bardzo dużym obszarze Ameryki Południowej w tym w Brazylii, Kolumbii, Boliwii, Wenezueli, północno-zachodnim Peru oraz we wschodniej części Ekwadoru. Wyróżnia się trzy morfologicznie odmienne subpopulacje, na podstawie których wyodrębniono trzy podgatunki[7]:

  • I. g. geoffrensis (Blainville, 1817). Zamieszkuje większą część wód Amazonki wraz dopływami (do wysokości 100 n.p.m.) Tocantins, Araguaia, Xingu do kaskady w Altamira, Tapajós do kaskady w São Luís, Madeira do kaskady w Porto Velho, Purus, Juruá, Icá, Japurá, Rio Branco, Rio Negro oraz rzekę Casiquiare wraz z górnymi biegami Orinoko w tym rzekę Atabapo[7].
  • I. g. boliviensis (d'Orbigny, 1834). Zasięg jego występowania obejmuje jedynie górne biegi rzeki Madeira na wysokości 100-300 m n.p.m. w tym Mamoré i jej główny dopływ Guaporé. Pomimo nielicznych obserwacji, nie udowodniono w żadnej dokumentacji naukowej, by podgatunek ten zamieszkiwał rzekę Beni lub jej dopływy powyżej Riberalta[8]. Subpopulacja ta jest całkowicie odizolowana od I. g. geoffrensis poprzez kaskady na rzece Madeira[9].
  • I. g. humboldtiana Pilleri & Gihr, 1978. Występuje w dorzeczu Orinoko, od ujścia po Puerto Ayacucho, włącznie z lewobrzeżnymi dopływami, Apure i Meta[10]. Pomimo bezpośredniego połączenia z obszarami występowania (rzeka Casiquiare) I. g. geoffrensis, migracje w porze suchej uniemożliwia urzeźbienie koryta górnych biegów Orinoko i Rio Negro oraz liczne wodospady Rio Negro czy kaskady Orinoko pomiędzy Puerto Samariapo i Puerto Ayacucho[5].

Na podstawie badań próbek DNA pobranych od osobników z dorzecza Orinoko oraz kolumbijskiej i boliwijskiej części dorzecza Amazonki, prowadzi się badania w celu wyodrębnienia dwóch nowych podgatunków z I. g. geoffrensis - pierwszego występującego na obszarach Boliwii oraz drugiego zamieszkującego pozostałe obszary występowania I. g. geoffrensis[11]. Problem ten nie został dotychczas rozwiązany[12][13].

Wielkość populacji[edytuj | edytuj kod]

Inia jest najpospolitszym delfinem zamieszkującym rzeki. Zagęszczenie osobników jest stosunkowo duże na wszystkich obszarach, które zamieszkuje. Zasięg występowania i wielkość populacji nie zmieniła się znacznie na przestrzeni wieku[12]. Ilość osobników na danym obszarze zmienia się w zależności od pory suchej lub deszczowej czyli poziomu rzek. Dokładne określenie wielkości populacji ogólnej lub populacji poszczególnych podgatunków jest trudne do ustalenia. Szacunki, odnośnie tych wielkości opierane są jedynie na pojedynczych badaniach liczebności na wyznaczonych małych obszarach[5]. Istnieją wyraźne różnice pomiędzy gęstością występowania inii w poszczególnych rzekach[13]. Według badań z lat 80-tych XX wieku, przeprowadzonych na obszarze Boliwii, w rzece Ichilo zagęszczenie wynosi 1 os./4 km, w wodach Ipurupuru 1 os./0,9 km, a w rzece Ibare 1os./1 km[10]. Największe zagęszczenie występuje na obszarach Brazylii, Kolumbii i Peru, gdzie na obszarze jednego kilometra spotkać można nawet pięć lub więcej osobników tego gatunku[14]. W dolnych biegach Amazonki i Orinoko występuje więcej zwierząt na kilometr rzeki, niż w ich górnych biegach. Skupienie zwierząt podczas pory suchej jest wyższe niż w czasie pory deszczowej. Powodem tej różnicy jest większa powierzchnia obszarów wodnych po podwyższeniu się poziomu wód płynących[15].

Od stycznia 1998 do września 1999 roku na 185 kilometrowym odcinku rzeki Tijamuchi w Boliwii, zaobserwowano 208 osobników inii (1,12 os./1 km)[16]. Badania przeprowadzone w 1987 roku na 1200 kilometrach Amazonki, od Manaus do Santo Antonio de Ica, wykazały obecność 332 osobników w przeciągu trzech tygodni[17]. Na podstawie tych badań oraz w oparciu o dane dotyczące zasięgu występowania i zagęszczenia, określono, że w południowoamerykańskich rzekach żyje w przybliżeniu 13000 osobników na powierzchni około 11240 km²[18].

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Inia występuje wyłącznie w wodach słodkich. W Orinoko i basenie Amazonki zamieszkują wiele rodzajów siedlisk rzecznych, takich jak główne koryta rzeczne, mniejsze dopływy, kanały, jeziora przyrzeczne, z wyjątkiem odcinków rzek z zagęszczeniem wodospadów i kaskad[19]. Koncentracje tych zwierząt występują najczęściej przy ujściach rzek i w pobliżu małych pojedynczych kaskad oraz w kanałach biegnących równolegle do rzeki głównej. W porze deszczowej preferują również tereny zalewowe na obszarach dorzeczy Amazonki. Na wylewach podążają najczęściej za większymi ławicami ryb[20].

Pożywienie
ryby, skorupiaki.
Dojrzałość płciowa: przy długości ok. 2 m.
Rozród
ciąża trwa około 10-11 miesięcy, noworodek ma ok. 80 cm długości.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się trzy podgatunki inii:

  • I. g. geoffrensis
  • I. g. boliviensis
  • I. g. humboldtiana

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Inia geoffrensis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Inia geoffrensis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 17 stycznia 2010]
  3. Inia geoffrensis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 R. Best, V. da Silva. Inia geoffrensis. „Mammalian Species”, s. 426-432, 1993. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Da Silva V: mazon River Dolphin - Inia geoffrensis.. San Diego: Academic Press, 2002, seria: Encyclopedia of marine mammals.
  6. Martin AR, da Silva VMF. River dolphins and flooded forest: seasonal habitat use and sexual segregation of botos (Inia geoffrensis) in an extreme cetacean environment.. „Journal Zool.”, s. 295-305, 2004. 
  7. 7,0 7,1 Rice DW. Marine mammals of the world: systematics and distribution.. „Society for Marine Mammalogy”, 1998. 
  8. Da Silva V. Aspects of the biology of the Amazonian dolphins Genus Inia and Sotalia fluviatilis. PhD Dis-sertation.. „Univ. of Cambridge Press”, s. 327, 1994. 
  9. Da Silva V, Martin AR. The status of the boto or Amazon River dolphin Inia geoffrensis (de Blainville, 1817): a review of available information. Paper submitted at the meeting of the IWC Scientific Committee, 2000. „International Whaling Committee Press”, 2000. 
  10. 10,0 10,1 Pilleri G, Gihr M. Observations on the Bolivian (Inia boliviensis d'Orbigny, 1834) and the Amazonian bufeo (Inia geoffrensis de Blainville, 1817), with a description of a new subspecies (Inia geoffrensis humboldtiana).. „Invest Cetacea”, s. 11-76, 1978. 
  11. Banguera-Hinestroza E, Cardenas H, Ruiz-Garcia M, Marmontel M, Gaita N, Vazquez R, Garcia- Vallejo R. Molecular Identification of Evolutionarily Signifcant Units in the Amazon River Dolphin Inia sp. (Cetacea: Iniidae).. „Am Gen Assoc”, s. 312-322, 2002. 
  12. 12,0 12,1 International Whaling Comittee: Report of the Scientific Sub-Committee on Small Cetaceans. Cambridge: IWC Scientific Committee, 2000, seria: IWC.
  13. 13,0 13,1 International Whaling Comittee: Amazon River Dolphin - Inia geoffrensis. Amsterdam: Academic Press, 2009, seria: Encyclopedia of marine mammals, 2nd Ed..
  14. Vidal O, Barlow J, Hurtado LA, Torre J, Cendon P, Ojeda Z. Distribution and abundance of the Amazon River dolphin (Inia geoffrensis) and the tucuxi (Sotalia fluviatilis) in the upper Amazon River.. „Marine Mammals Science”, s. 427-445, 1997. 
  15. Aliaga-Rossel E, McGuire TL, Hamilton H. Distribution and encounter rates of the river dolphin (Inia geoffrensis boliviensis) in the central Bolivian Amazon.. „J Cetacean Res Manag”, s. 87-92, 2006. 
  16. Aliaga-Rossel E. Distribution and abundance of the river dolphin (Inia geoffrensis) in the Tijamuchi River, Beni, Bolivia. „Aquatic Mammals”, s. 312-323, 2002. 
  17. Best RC, Da Silva VMF: Amazon River Dolphin, Boto - Inia geoffrensis. London: Academic Press, 1989, seria: Handbook of Marine Mam-mals, Vol. 4: River Dolphins and the Larger Toothed Whales..
  18. Martin AR, da Silva VMF. Number, seasonal movements, and residency characteristics of river dolphins in an Amazonian floodplain lake system.. „Can J Zool.”, s. 1307-1315, 2004. 
  19. Reyes JC. The conservation of small cetaceans: a review. Report prepared for the Secretariat of the Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals.. „Society for Marine Mammalogy”, 1991. UNEP/CMS. 
  20. McGuire TL. Distribution and abundance of river dolphins in the Peruvian Amazon.. „Diss Abst Int Pt A - Hum & Soc Sci”, s. 1403, 2002.