Ishikawa Goemon
Ishikawa Goemon (jap. 石川五右衛門 Ishikawa Goemon?, zm. 8 października 1594) – na wpółlegendarny japoński bandyta i bohater ludowy żyjący w okresie Azuchi-Momoyama. Miał zostać ugotowany żywcem wraz z synem za nieudaną próbę zabójstwa pana Toyotomi Hideyoshi (stąd żelazną kadź w charakterystycznym kształcie nazywa się po japońsku goemonburo – "balią Goemona"). Jego legenda żyje do dziś i w ramach japońskiej kultury popularnej cały czas wzbogaca się o nowe wątki. Często przypisuje się mu ponadnaturalne zdolności (zob. ninja).
Życie [edytuj]
Nie ma zbyt wielu źródeł historycznych dotyczących życia Goemona. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z kronik opisujących biografię Hideyoshi, gdzie pojawia się jako zwykły złodziej. Gdy jego legenda stała się coraz bardziej popularna, zaczęto przypisywać mu cechy buntownika przeciwko autorytarnej władzy siogunów, między innymi próbę zabójstwa pana Oda Nabunagi.
Istnieje wiele wersji dotyczących pochodzenia Goemona. Według jednej z nich, urodził się w 1558 roku jako Sanada Kuranoshin w rodzinie samurajów, będących poddanymi potężnego klanu Miyoshi w prowincji Iga. W 1573 roku jego ojciec miał zostać zabity przez ludzi z siogunatu Ashikaga (według niektórych wersji zabita została wówczas również jego matka). 15-letni Sanada poprzysiągł zemstę i zaczął trenować ninjutsu pod okiem mistrza Momochi Sandayu (Momochi Tamba). Musiał jednak uciekać, gdy mistrz odkrył jego romans z jedną ze służących.
Według innej wersji legendy miał na imię Gorokizu, pochodził z prowincji Kawachi i nie był w ogóle nukeninem (zbiegłym ninja). Przeniósł się później do sąsiedniej prowincji Kansai, gdzie posługując się przydomkiem Ishikawa Goemon przewodził grabiącej okolice szajce bandytów. Rozbójnicy mieli napadać bogatych lordów i wspierać lokalnych chłopów. Według jeszcze innej wersji tej historii do bycia bandytą zmusiło go rozwiązanie jego szkoły ninja.
Bardzo sprzeczne są również przekazy dotyczące powodu jego egzekucji, która miała miejsce przy głównej bramie buddyjskiej świątyni Nanzen-ji w Kioto. Goemon miał próbować zabić Hideyoshi w zemście za śmierć jego żony i porwanie syna Gobei lub dlatego, że Hideyoshi był despotą.
Goemon wrzucony do kotła wraz z synem próbował trzymać go nad głową, a gdy nie mógł już go utrzymać, szybko go utopił, by ulżyć mu cierpienia. W innej wersji jego syn został wyciągnięty z balii i ułaskawiony.
Przed śmiercią Goemon napisał wiersz mówiący o tym, że niezależnie od wszystkiego złodzieje będą istnieć zawsze.
Goemon w kulturze [edytuj]
Postać Goemona jest bohaterem wielu sztuk kabuki, między innymi Kinmon Gosan no Kiri pióra Namiki Gohei z 1778 roku.
We współczesnej kulturze popularnej Goemon przedstawiany jest bądź jako młody ninja, bądź potężnie zbudowany przywódca bandytów. Jest bohaterem serii powieści Tomoyoshi Murayama Shinobi no Mono zekranizowanych w latach sześćdziesiątych XX w., z Ichikawa Raizō VIII grającym Ishikawę.
