Siogun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy japońskiego tytułu wojskowego. Zobacz też: Shōgun – powieść Jamesa Clavella, jej adaptację filmową oraz grę Shogun: Total War i jej kontynuację.

Siogun, szogun (jap. 将軍 shōgun?) – wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych, generalissimus.

Słowo shōgun jest skróconą wersją pierwotnego tytuł oficjalnego sei'i-taishōgun (jap. 征夷大将軍 sei'i-taishōgun?, dosł. ‘głównodowodzący wojsk ekspedycyjnych, przeznaczonych do podboju barbarzyńców’). Początkowo był to stopień wojskowy dowodzących cesarską armią japońską, później dziedziczny tytuł wojskowych władców Japonii, sprawujących faktyczną władzę w kraju rządzonym tylko nominalnie przez cesarza. Okres panowania siogunów nazywany jest bakufu (幕府, ‘rządy spod namiotu’) lub siogunatem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Funkcję sioguna, traktowaną wówczas jako tymczasową, wprowadzono w 794 r., przyznając ją Otomaro Ōtomo na czas wojny z Ajnami. Po zakończeniu wojny w 811 r. została ona zniesiona. Przywrócono ją dopiero pod koniec XII w. W 1192 r. cesarz Go-Shirakawa przyznał ją Yoritomo Minamoto, który przekształcił ją w funkcję dożywotnią i dziedziczną.

W następnych stuleciach funkcja sioguna, jako wojskowego władcy Japonii, została umocniona przez rody Ashikaga i Tokugawa. Została zniesiona w trakcie restauracji Meiji, w drugiej połowie XIX w.

Wyjaśnienie wymowy słowa „siogun”[edytuj | edytuj kod]

Prawidłową wymową słowa japońskiego 将軍 w języku polskim jest „siogun”[potrzebne źródło]. W języku polskim przyjęty jest zarówno zapis „szogun”, jak i „siogun”[1], przy czym drugi zapis, jako bardziej odpowiadający oryginalnej wymowie japońskiej jest preferowany przez japonistów[potrzebne źródło]. Zapis w stosowanej powszechnie i zalecanej transkrypcji Hepburna to „shōgun”.

Lista siogunów japońskich[edytuj | edytuj kod]

Imperial Seal of Japan.svg
Okres podbojów Ajnów
Nr Siogun Kanji Okres życia Lata panowania uwagi
1 Otomaro Ōtomo 大伴弟麻呂 731809 793809 stopień wojskowy
2 Tamuramaro Sakanoue 坂上田村麻呂 758811 809811 stopień wojskowy
3 Watamaro Bun'ya 文屋綿麻呂 765823 811813 stopień wojskowy
Imperial Seal of Japan.svg
Okres rebelii Masakado Tairy
4 Tadabumi Fujiwara 藤原忠文 873947 940 stopień wojskowy
Sasa Rindo.svg
5 Yoshinaka Minamoto[2] 源義仲 11541184 11811184 zabity w bitwie pod Awazu
6 Yoshitsune Minamoto[3] 源義経 11591189 11841189 zmuszony do popełnienia seppuku
Sasa Rindo.svg
Siogunat Kamakura – Ród Minamoto
7 (1) Yoritomo Minamoto 源頼朝 11471199 11921199 założyciel siogunatu
8 (2) Yori'ie Minamoto[4] 源頼家 11821204 12021203 abdykował; zamordowany
9 (3) Sanetomo Minamoto 源実朝 11921219 12031219 zamordowany
Japanese Crest Nishirokujyoufuji.gif
Siogunat Kamakura – Ród Kujō
10 (4) Yoritsune Kujō 藤原頼経 12181256 12261244 (Yoritsune Fujiwara)
11 (5) Yoritsugu Kujō 藤原頼嗣 12391256 12441252 (Yoritsugu Fujiwara)
Imperial Seal of Japan.svg
Siogunat Kamakura – Ród cesarski
12 (6) Książę Munetaka 宗尊親王 12421274 12521266 abdykował
13 (7) Książę Koreyasu 惟康親王 12641326 12661289 abdykował
14 (8) Książę Hisa'aki 久明親王 12761328 12891308 abdykował
15 (9) Książę Morikuni 守邦親王 13011333 13081333 abdykował
Imperial Seal of Japan.svg
Restauracja Kenmu
16 (1) Książę Moriyoshi 護良親王 13081335 1333-1334 ścięty z rozkazu Tadayoshiego Ashikagi
17 (2) Książę Narinaga 成良親王 13261344 13351336 dwie wersje śmierci
Ashikaga mon.svg
Siogunat Ashikaga
18 (1) Takauji Ashikaga 足利尊氏 13051358 13381358 założyciel siogunatu
19 (2) Yoshiakira Ashikaga 足利義詮 13301367 13581367
20 (3) Yoshimitsu Ashikaga 足利義満 13581408 13681394 abdykował
21 (4) Yoshimochi Ashikaga 足利義持 13861428 13941423
22 (5) Yoshikazu Ashikaga 足利義量 14071425 14231425 śmierć z upicia
21 (4) Yoshimochi Ashikaga 足利義持 13861428 14251428
23 (6) Yoshinori Ashikaga 足利義教 13941441 14291441 zamordowany
24 (7) Yoshikatsu Ashikaga 足利義勝 14341443 14421443 śmiertelny wypadek
25 (8) Yoshimasa Ashikaga 足利義政 14361490 1443[5][6]1473 wojna Ōnin
26 (9) Yoshihisa Ashikaga 足利義尚 14651489 14731489 zabity w Ōmi
27 (10) Yoshitane Ashikaga 足利義稙 14661523 14901493 abdykował
28 (11) Yoshizumi Ashikaga 足利義澄 14801511 1493[7]1508
27 (10) Yoshitane Ashikaga 足利義稙 14661523 15081521 powrócił na urząd
29 (12) Yoshiharu Ashikaga 足利義晴 15111550 15221546
30 (13) Yoshiteru Ashikaga 足利義輝 15361565 15471565 popełnił seppuku
31 (14) Yoshihide Ashikaga 足利義栄 15381568 1568
32 (15) Yoshiaki Ashikaga 足利義昭 15371597 15681573
Mon-Oda.png
33 (1) Nobunaga Oda 織田信長 15341582 15731582 kontrolował 33 z 66 prowincji
34 (2) Hideyoshi Toyotomi 豊臣秀吉 15371598 15821598 kontroluje wszystkie prowincje
35 (3) Ieyasu Tokugawa 徳川家康 15431616 15981603
Alex K Tokugawa mon.png
Siogunat Tokugawa
35 (1) Ieyasu Tokugawa 徳川家康 15431616 16031605 założyciel siogunatu
36 (2) Hidetada Tokugawa 徳川秀忠 15791632 16051623
37 (3) Iemitsu Tokugawa 徳川家光 16041651 16231651
38 (4) Ietsuna Tokugawa 徳川家光 16411680 16511680
39 (5) Tsunayoshi Tokugawa 徳川綱吉 16461709 16801709
40 (6) Ienobu Tokugawa 徳川家宣 16621712 17091712
41 (7) Ietsugu Tokugawa 徳川家継 17091716 17131716
42 (8) Yoshimune Tokugawa 徳川吉宗 16841751 17161745
43 (9) Ieshige Tokugawa 徳川家重 17121761 17451760
44 (10) Ieharu Tokugawa 徳川家治 17371786 17601786
45 (11) Ienari Tokugawa 徳川家斉 17731841 17871837
46 (12) Ieyoshi Tokugawa 徳川家慶 17931853 18371853
47 (13) Iesada Tokugawa 徳川家定 18241858 18531858
48 (14) Iemochi Tokugawa 徳川家茂 18461866 18581866
49 (15) Yoshinobu Tokugawa 徳川慶喜 18371913 18671868

Przypisy

  1. Hasło „szogun” w Wielkim słowniku ortograficznym PWN
  2. formalnie nie nosił tytułu sioguna, lecz „asahi-shōguna”
  3. formalnie nie nosił tytułu sioguna
  4. Od panowania Yori'ie do restauracji Kenmu faktyczną władzę w tym okresie sprawował shikken
  5. Wojna Ōnin. W: Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Ossolineum, 1984, s. 197. ISBN 83-04-01486-6.
  6. W latach 1443-1449 sprawował rządy jako Yoshinari Ashikaga
  7. Wojna Ōnin. W: Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Ossolineum, 1984, s. 199. ISBN 83-04-01486-6.
  8. Faktyczni władcy wojskowi Japonii bez tytułu sioguna

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karl.F.Friday Hired Swords, Stanford University Press 1992, ISBN 0-8047-2696-5
  • Jolanta Tubielewicz Historia Japonii, Wydawnictwo Ossolineum 1984, ISBN 83-04-01486-6
  • R.H.P. Mason, J.G. Caiger, A History of Japan, Charles E. Tuttle Comapny Tokyo 1977, 0221-000349-4615