Jerzy Łoś

Jerzy Łoś ok. 1955

Jerzy Łoś (ur. 22 marca 1920 we Lwowie, zm. 1 czerwca 1998 w Warszawie) – polski logik, matematyk i ekonomista.

Studiował we Lwowie w latach 1937 – 1939, początkowo medycynę, następnie filozofię i chemię, Po okupacji podjął przerwane studia filozoficzne w Lublinie zakończone uzyskaniem stopnia magistra filozofii w sensie ścisłym na podstawie pracy Analiza metodologiczna kanonów Milla. Od 1947 we Wrocławiu początkowo jako asystent w Katedrze Fizyki Uniwersytetu Wrocławskiego, następnie w katedrze logiki. Doktorat w 1949 r. na podstawie pracy O matrycach logicznych. W trakcie pobytu we Wrocławiu zainteresowania Łosia zdecydowanie skierowały się ku matematyce, nie bez wpływu tamtejszych uczonych Hugona Steinhausa czy Edwarda Marczewskiego. Od 1947 związany był z Instytutem Matematycznym PAN, gdzie w 1954 został profesorem nadzwyczajnym, a w 1955 uzyskał stopień doktora nauk matematycznych (odpowiadający habilitacji). W 1952 przeniósł się do Torunia gdzie podjął pracę na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii UMK. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych zainteresowania Łosia skierowały się ku teorii gier, a później ku matematycznym metodom ekonomii. Od 1966 roku pracownik Instytutu Matematycznego PAN, a od 1974 Centrum Obliczeniowego PAN, przekształconego później w Instytut Podstaw Informatyki PAN. Od 1964 Członek Korespondent, a od 1983 Członek Rzeczywisty PAN. W 1974 otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. W latach 1979 – 1983 sprawował funkcję przewodniczącego Wydziału Logiki, Metodologii i Filozofii Nauki Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki. [1] W 1995 Uniwersytet w Hagen nadał mu tytuł doktora honoris causa.

Pracował na uczelniach we Wrocławiu, Toruniu i Warszawie. Za granicą na uniwersytetach w Berkeley, Aarhus, Yale i Madison. Jego prace dotyczyły logiki, algebry oraz podstaw matematyki i jej zastosowań, zwłaszcza w ekonomii.

Najbardziej znanym osiągnięciem Łosia w dziedzinie algebry i teorii modeli jest jego praca nad ultraproduktami.

Praca magisterska Łosia Analiza metodologiczna kanonów Milla uznawana jest za prekursorską w dziedzinie logiki temporalnej. Arthur Prior, uważany za twórcę logiki temporalnej, w swoim podstawowym dziele wspomina pracę Łosia, o której wiedział dzięki recenzji Henryka Hiża.

Jerzy Łoś był kolekcjonerem zabytkowej porcelany, głównie polskiej, oraz współautorem książki „Polska porcelana” .

Ważniejsze prace

1. Próba aksjomatyzacji logiki tradycyjnej, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, Sectio F, Vol. I, No 3, 1946, pp. 211-228.
2. Podstawy analizy metodologicznej kanonów Milla, Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, Sectio F, Vol. II, No 5, 1947, pp. 269-301. (praca magisterska)
3. Logiki wielowartościowe a formalizacja funkcji intensjonalnych, Kwartalnik Filozoficzny XVII, No 1-2, 1948, pp. 59-78.
4. O matrycach logicznych,. Prace Wroclawskiego Towarzystwa Naukowego , Seria B, No 19, 1949, pp. 1-141. (praca doktorska)
5. On the categoricity in power of elementary deductive systems and some related problems. Colloquium Mathematicum, Vol. III, 1954, pp. 58-62.
6. The algebraic treatment of the methodology of elementary deductive systems. Studia Logica II, 1955, pp. 151-212.
7. Quelques remarques, theorèmes et problèmes sur les classes definissables d'algèbres. Mathematical Interpretation of Formal System, Studies in Logic and the Foundations of Mathematics, Amsterdam, 1955, pp. 98-113
8. On the extending of models (I). Fundamenta Mathematicae XLII, 1955, pp. 38-54
9. Abelian groups that are direct summands of every abelian group which contains them as pure subgroups, Bull. Acad. Polon. Sci. 4 (1956), 73, oraz Fund. Math. 44 (1957), 8490.
10. Linear equations and pure subgroups, Bull. Acad. Polon. Sci. 7 (1959), 13-18.
11. Generalized limits in algebraically compact groups, Bull. Acad. Polon. Sci. 7 (1959), 19-21.
12. Uwagi o modelach optymalizacji zapasów, Przegląd Statystyczny, 15, 1968, pp. 227-250.
13. Praca jako miernik wartości strumienia produkcji w gospodarce zamkniętej, Ekonomista, 4, 1971, pp. 529-543
14. Labour, Consumption and Wages. 1972, pp. 67-72 in: Mathematical Methods in Economics, Proceedings of the Symposium on Mathematical Methods of Economics and of the Conference on von Neumann Models 1972, North-Holland and Polish Science Publishers PWN, 1974.
15. Extremal Properties in von Neumann Models. In: Mathematical Economics and Game Theory, Essays in Honor of Oscar Morgenstern, R. Henn and O. Moeschlin (eds.), Springer, 1977, pp. 645-667.

Zobacz też

• teoria modeli

Linki zewnętrzne

• Biografia w języku angielskim (.pdf) Zawiera pełną bibliografię prac Łosia
• Jerzy Łoś w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
• Jerzy Łoś w genealogii potomków uczestników Sejmu Wielkiego