Kamienie na szaniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy książki. Zobacz też: Kamienie na szaniec – film Roberta Glińskiego z 2014.
Kamienie na szaniec
{{{nazwa}}}
Państwowe Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, które ukończyło kilku bohaterów powieści
Autor Aleksander Kamiński
Miejsce wydania Generalne Gubernatorstwo
Język polski
Data I wyd. 1945[1]
Wydawca Flaga PPP.svg Polskie Państwo Podziemne
Tematyka historia działań Szarych Szeregów
Typ utworu literatura faktu
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Groby „Rudego”, „Alka” i „Zośki” na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Kamienie na szaniec – książka autorstwa Aleksandra Kamińskiego opowiadająca o losach grupy członków Szarych Szeregów podczas II wojny światowej. Jest oparta na autentycznych wydarzeniach z okresu okupacji niemieckiej.

Autor mówił o swojej książce, że jest to: „Opowieść o wspaniałych ideałach braterstwa i służby, o ludziach, którzy potrafią pięknie umierać i pięknie żyć”[2]. Tytuł nawiązuje do wiersza Juliusza Słowackiego Testament mój.

Książka Kamienie na szaniec weszła do kanonu lektur szkolnych.

Bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

Grupa (której autor nadał fikcyjną nazwę Buki) chłopców z 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej „Pomarańczarnia”, wśród nich Maciej Aleksy Dawidowski „Alek” (w pierwszym podziemnym wydaniu dla zachowania tajemnicy konspiracji jako Wojtek), Tadeusz Zawadzki „Zośka” (w pierwszym podziemnym wydaniu jako Staśka) i Jan Bytnar „Rudy” (w pierwszym podziemnym wydaniu jako Czarny) kończy maturą Liceum im. Stefana Batorego w czerwcu 1939. Mają młodzieńcze plany, które zostają przekreślone przez wojenną rzeczywistość.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Kamiński opisuje charakter i usposobienie każdego z głównych bohaterów, ich pasje oraz rodzinne domy. Poczucie obowiązku nie pozwala im stać z boku, dlatego aktywnie poszukują swojego miejsca wśród walczących z okupantem. W październiku 1939 przystępują do Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej (PLAN). Tam zajmują się propagandą uliczną. Nalepiają karteczki na obwieszczeniu gubernatora Hansa Franka o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa, na których widnieją słowa: „Marszałek Piłsudski powiedziałby: a my was wszyscy w d.... mamy”. Później, w grudniu 1939, gazują luksusowy lokal „Adrię”.

Z PLAN-u odeszli miesiąc przed jego katastrofą, ponieważ uznali, że nie pasują do tej organizacji. Znów szukają swojego miejsca, chwytając się w międzyczasie różnego rodzaju zadań, m.in. kolportażu prasy. W tym czasie podejmują się również różnego rodzaju prac zarobkowych, wybierając takie zajęcia, które wiążą się z jakimś pożytkiem dla społeczeństwa. Początkowo wszyscy trzej zajmują się szklarstwem, na które było ogromne zapotrzebowanie. Potem ich drogi się rozchodzą. Rudy zajmuje się udzielaniem korepetycji, natomiast Alek uruchamia rikszę, a później zostaje drwalem. Zośka z kolei zajmuje się wyrobem marmolady. Nawiązują również współpracę z tzw. Komórką Andrzeja. Ich praca polega na dostarczaniu grypsów więziennych.

Organizują spotkania dyskusyjne i każdego dnia przerabiają wyznaczony sobie materiał. W marcu 1941 udaje im się związać z akcją Małego sabotażu, którą prowadził Wawer, by półtora roku później przejść do Grup Szturmowych.

Po aresztowaniu Janka Bytnara „Rudego” przez Gestapo, „Zośka” podejmuje działania w celu odbicia przyjaciela. 26 marca 1943 zostaje przeprowadzona akcja pod Arsenałem.

Information icon.svg Osobny artykuł: Akcja pod Arsenałem.

„Rudego” udało się uwolnić, jednak wskutek obrażeń odniesionych podczas tortur, 30 marca 1943 umiera. Tego samego dnia umiera także śmiertelnie ranny podczas akcji „Alek”. „Zośka” ginie w innej akcji 20 sierpnia 1943.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kartoteka Haseł Wzorcowych: Rekord MARC (pol.). NUKAT. [dostęp 2014-06-13].
  2. Motto książki znajdujące się na jej początku.