Kserkses

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: Kserkses.
Kserkses I
Achaemenid Falcon.svg
szachinszach Persji
Okres panowania od 485 p.n.e.
do 465 p.n.e.
Poprzednik Dariusz I Wielki
Następca Artakserkses I
Dane biograficzne
Dynastia Achemenidzi
Urodziny 518 p.n.e.
Śmierć 465 p.n.e.
Ojciec Dariusz I Wielki
Matka Atossa
Żona Amestris
Dzieci Artakserkses I, Dariusz, Hystaspis, Amytis, Rodugune
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Płaskorzeźba Kserksesa w Persepolis

Kserkses I (pers. خشایارشا, Chszajarsza) (ur. ok. 518 p.n.e., zm. 465 p.n.e.) – szachinszach perski z dynastii Achemenidów. Panował w latach 485–465 p.n.e. Był synem i następcą Dariusza I Wielkiego.

Następca tronu[edytuj | edytuj kod]

Kserkses urodził się w 518 roku p.n.e. jako syn i następca Dariusza Wielkiego i jego małżonki – Wielkiej Królowej Atossy. Według Herodota starszy brat Kserksesa, Artabazan przyszedł na świat przed objęciem rządów przez Dariusza i był zrodzony z młodszej żony, więc nie był brany pod uwagę jako przyszły król. Zgodnie z przekazem Herodota Dariusz wyznaczył swojego następcę dopiero wtedy, gdy szykował się do wojny przeciwko Egiptowi i Atenom, bowiem zgodnie z perską tradycją królowi nie wolno było opuścić kraju, pozostawiając go bez władcy. Uwzględnienie przekazu greckiego historyka w badaniach nad okresem rządów Kserksesa stwarza problem w zakresie chronologii. W jednej z inskrypcji Kserksesa znajduje się informacja o tym, że Dariusz miał wielu synów, ale wyznaczył największym po sobie mianowicie jego. Taki krok Dariusz podjął na pewno przed 486 rokiem p.n.e., gdyż jeden z reliefów taçary (w literaturze naukowej termin odnosi się do osobistego pałacu Dariusza w Persepolis) przedstawia Kserksesa jako następcę tronu, o czym informuje napis na szatach księcia[1].

Wojny z Grekami[edytuj | edytuj kod]

W 480 roku p.n.e. wyruszył na podbój Grecji na czele ogromnej armii, składającej się z 46 nacji. Po nierozstrzygniętej bitwie morskiej pod Artemizjonem pokonał Spartan pod Termopilami, a następnie spalił Ateny. Wkrótce potem jego flota została rozbita pod Salaminą przez ateńskie okręty pod wodzą Temistoklesa. Po tej klęsce Kserkses powrócił do Azji, zostawiając w Grecji część armii pod wodzą Mardoniusza. W 479 roku p.n.e. została ona rozbita przez Greków pod Platejami. Tymczasem Kserkses musiał stłumić bunt w Babilonie. Miasto zostało splądrowane, a ziggurat E-temenanki i mury częściowo zburzone. Po 470 roku p.n.e. Kserkses ponownie wysłał flotę przeciwko Grecji, ale została ona rozbita pod Eurymedonem w Pamfylii. W przegranych wojnach z Grekami perski władca poniósł niewielkie z jego punktu widzenia straty terytorialne, ale wpłynęły one fatalnie na jego prestiż i skarbiec państwa.

Kserkses za żonę pojął Waszti po jej oddaleniu z dworu wybrał za żonę biblijną Esterę. Miał kilkoro dzieci z Amestris:

Kserkses zginął na skutek spisku pałacowego zawiązanego przez komendanta swojej straży przybocznej Artabanosa, marszałka dworu Aspamitresa i zięcia Megabyzosa, prawdopodobnie za wiedzą syna Artakserksesa. Kserkses został pochowany w skalnym grobowcu, który sam nakazał wykuć. Grobowiec został wykonany o wiele wspanialej, niż grobowiec Dariusza, choć brakowało nagrobnej inskrypcji[2].

Przypisy

  1. Кембриджская история древнего мира, Т. 5, Персия, Греция и западное Средиземноморье ок. 525–479 гг. до н.э., ред. Дж. Бордмэн, s. 94.
  2. Olmstead A. T., Dzieje imperium perskiego, PIW, Warszawa 1974, s. 278.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Кембриджская история древнего мира, Т. 5, Персия, Греция и западное Средиземноморье ок. 525–479 гг. до н.э., ред. Дж. Бордмэн, Москва 2011. ISBN 978-5-86218-467-9.
Poprzednik
Dariusz I Wielki
Achaemenid Falcon.svg szachinszach Persji
485 p.n.e.-465 p.n.e.
Achaemenid Falcon.svg Następca
Artakserkses I