Lasówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: fort Lasówka w Krakowie.
Lasówka
Kościół św. Antoniego w Lasówce
Kościół św. Antoniego w Lasówce
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Bystrzyca Kłodzka
Wysokość 680 730 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 50
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-517
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0851382
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Lasówka
Lasówka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lasówka
Lasówka
Ziemia 50°18′N 16°27′E/50,300000 16,450000
Lasówka, górny bieg rzeki Dzika Orlica
Jedno z zabudowań w Lasówce

Lasówka (do roku 1945 niem. Kaiserswalde) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Lasówka położona jest w Sudetach Środkowych około 16 km na zachód od Bystrzycy Kłodzkiej, nad lewym brzegiem Dzikiej Orlicy, w górnej części Doliny Dzikiej Orlicy między Górami Bystrzyckimi, na północnym wschodzie, a Górami Orlickimi czes. Orlicke hory, na południowym zachodzie przy granicy z Czechami.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lasówka to rozciągnięta, przygraniczna wieś łańcuchowa, położona u południowo-zachodniego zbocza Gór Bystrzyckich, wzdłuż dawnej drogi nadgranicznej, a obecnie Autostrady Sudeckiej. Jest to wieś o charakterze turystycznym, charakteryzująca się luźną zabudową.

Sędziwe zabudowania wsi położone są w większości po jednej stronie drogi. Stoją one rozrzucone na łąkach łagodnego zbocza Kłobuka, na wysokości od 680 do 730 m n.p.m. Jest to wieś zanikająca, ubywa stałych mieszkańców ze względu na niszczenie domów, a przybywa domków letniskowych, właściciele tych domów w większości pochodzą z Wrocławia i okolic. Wieś przypomina żywy skansen, i jako taka zasługuje na ochronę, gdyż wiele domów przestało już istnieć, a po niektórych obejściach gospodarczych zostały już tylko fundamenty. Parę innych domostw chyli się ku upadkowi. Większość starszych zabudowań jest w złym stanie. Miejscowość posiada dobre warunki klimatyczne i wypoczynkowe.

Wieś położona jest w pobliżu dużego ośrodka sportów zimowych, Zieleńca, dzielnicy Dusznik-Zdroju. Otoczenie wsi stanowią rozległe półdzikie górskie łąki, a wzniesienia porastają lasy świerkowo-bukowe regla dolnego.

Okolice Lasówki są malowniczo położone, a z wielu miejsc roztacza się rozległa panorama na najwyższą część Gór Orlickich. We wsi zachował się kamienny kościół filialny św. Antoniego z 1912, oraz kilka zabytkowych sudeckich drewnianych chałup mieszkalnych z XIX wieku, oraz fundamenty trzech pieców szklarskich.

We wsi w 1858 urodził się Wilhelm Rohrbach, malarz na szkle, kontynuator wieloletniej tradycji miejscowego zdobnictwa szkła artystycznego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lasówka powstała pod koniec XVI wieku jako strażnica chroniąca przygraniczne lasy hrabstwa kłodzkiego po przesunięciu w 1589 granicy na nurt Dzikiej Orlicy. Pierwsze wzmianki o niewielkiej osadzie drwali i szklarzy powstałej przy leśnej strażnicy pochodzą z początku XVII wieku, osada wchodziła wówczas w dobra zamku Szczerba. W 1612 zbudowano tu hutę szkła, która wykorzystywała drewno z pobliskiego Cesarskiego Lasu. Po zniszczeniu huty podczas wojny trzydziestoletniej produkcję uruchomił ponownie w 1656 Adam Peterhansel. Powstał tu też folwark i kilka domów mieszkalnych. Osada, która rozwinęła się w rozproszoną wieś na podstawie układu z 1662, otrzymała nazwę Kaiserswalde od cesarskiego lasu. W XIX wieku miejscowa huta wyspecjalizowała się w produkcji biżuterii ze specjalnego szkła kryształowego, zwanego "czeskim szkłem".

W 1727 Cesarski Las został wykupiony przez hrabiego Wallisa z Pławnicy, który wydzierżawił hutę braciom Rohrbachom. W 1770 rozszerzyli oni produkcję na zakład w Batorowie. W 1801 wieś wykupił Jan Krzysztof Rohrbach. Od 1837 właścicielami dóbr byli Hatscherowie, krewni braci Rohrbachów. W 1857 huta została kupiona i rozbudowana przez A. Pangratza. We władaniu jego potomków pozostała do 1945, zyskując dużą renomę. W oparciu o czysty piasek z rejonu Rudawy produkowano szkło dmuchane, laboratoryjne, kryształy. W połowie XIX wieku funkcjonowały: potażarnia, browar, gorzelnia, liczne warsztaty tkackie, fabryka zapałek. Na przełomie XIX-XX wieku wieś była jedną z większych miejscowością w Dolinie Dzikiej Orlicy. Pod koniec XIX wieku nastąpił znaczny napływ turystów i letników. W 1910 we wsi mieszkało 660 mieszkańców.

Po II wojnie światowej dokuczliwości przygraniczne oraz polityka osiedleńcza doprowadziła do bardzo niekorzystnych zmian w regionie Gór Bystrzyckich. W miejsce wysiedlonych Niemców i Czechów osiedlono na Ziemiach Zachodnich mieszkańców wschodnich terenów przedwojennej Polski, włączonych do Związku Radzieckiego. Po 1945 huta szkła funkcjonowała jako filia zakładów w Szczytnej, kilka lat potem hutę zamknięto, a szlifiernię zlikwidowano w końcu lat pięćdziesiątych. Nowi przybysze nie posiadali także umiejętności gospodarowania na roli w trudnych warunkach górskich, ani nie potrafili kontynuować letniskowych tradycji wsi. Stało się to przyczyną postępującego upadku rolnictwa w tym terenie, i wyludniania się wiosek górskich. Na początku XXI wieku we wsi mieszkało poniżej 100 mieszkańców. Stare zabudowania zanikają, pojawiają się nowe domki letniskowe.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest obiekt:

  • kościół filialny św. Antoniego z l. 1910-1912, wzniesiony z piaskowca z wysokim, czterospadowym hełmem wieży i wyposażeniem wnętrza z początku XX wieku, w tym ołtarz główny i dwa boczne z obrazami patronów Matki Bożej i św. Józefa. Przy prawej stronie stoi chrzcielnica z piaskowca.[1]. W murze znajduje się płaskorzeźbiony jeździec (bez głowy).

inne zabytki:

  • fundamenty szlifierń przy bocznej drodze: jednej koło kościoła, oraz drugiej przy dojściu drogi do Dzikiej Orlicy,
  • fundamenty trzech pieców szklarskich przy bocznej dróżce między rzeką a drogą wiejską,
  • sudeckie drewniane chałupy mieszkalne z XIX wieku.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś prowadzi szlak turystyczny szlak turystyczny czerwony czerwony prowadzący z Długopola-Zdroju do Dusznik-Zdroju. W miejscowości położone jest prywatne schronisko turystyczne „Szarotka”.

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 7 sierpnia 2012]. s. 63.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik geografii turystycznej Sudetów. Góry Bystrzyckie, Góry Orlickie, pod red. M. Straffa, t. 14, wyd. I-BIS, Wrocław 1992.