Litewskie odrodzenie narodowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Litewskie odrodzenie narodowe odnosi się do okresu w kulturze i historii Litwy, zapoczątkowanego w drugiej połowie XIX wieku. Będąc pod zaborem rosyjskim, litewskie elity zaczęły dażyć do odzyskania niepodległości przez Wielkie Księstwo Litewskie, odrzucająć jednocześnie związek z Polską. Trend litewskiego odrodzenia narodowego w dużym stopniu przyczynił się do ustanowienia niepodległego i niezależnego państwa litewskiego po Pierwszej Wojnie Światowej.

Znaczący aktywiści litewskiego odrodzenia narodowego to m.in. Jonas Basanavičius i Vincas Kudirka. Dużą rolę odgrywały czasopisma Auszra i Varpas. Popularyzowano zreformowany język litewski.

Na początku XIX w. wśród części spolonizowanej litewskiej szlachty zaczęło wzrastać poczucie odrębności narodowej. Postacią skupiającą wokół siebie miłośników języka i folkloru litewskiego stał się bp Józef Giedroyć. Rozpoczęto prace nad stworzeniem podręczników gramatyki, historii i słowników. Represje zaborcze przeciwstawiały się jednak tym próbom. Ruch rozwinął się ponownie po 1883, nabierając charakteru opozycyjnego wobec polskości. Zarzewiem sporu była też dominacja języka polskiego w liturgii. Wielu Polaków uznało te działania za „litwomanię” i separatyzm[1].

Przypisy

  1. Marek Derwich: Polska pod zaborami (1795-1914). Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2004, seria: Polska. Dzieje cywilizacji i narodu. ISBN 83-7384-070-2.