Litwini

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy narodu. Zobacz też: Litwini w znaczeniu historycznym.
Litwini
Lietuviai.Lithuanians.png
Mendog, Giedymin, Kiejstut Giedyminowicz, Witold Kiejstutowicz, Władysław II Jagiełło, Barbara Radziwiłłówna, Mikołaj Radziwiłł Czarny, Wawrzyniec Gucewicz, Szymon Dowkont, Maciej Wołonczewski, Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, Antoni Baranowski, Vydūnas, Jonas Basanavičius.
Liczebność ogółem
4,3 mln
Regiony zamieszkania
 Litwa: 2 561 300[1] (2011)

 Stany Zjednoczone: 654 004[2] (2011)
 Wielka Brytania: 140 000
 Irlandia: 120 000
 Brazylia: 100 000[3]
 Rosja: 31 377[4] (2010)
 Kanada: 46 690[5] (2006)
 Argentyna: 40 000[6]
 Białoruś: 30 000[7]
 Niemcy: 30 000
 Łotwa: 24 479[8] (2011)
 Norwegia: 20 000
 Australia: 15 000
 Ukraina: 7207[9] (2001)
 Urugwaj: 10 000
 Polska: 8000[10] (2011)
 Szwecja: 8000
 Kazachstan: 7000
 Dania: 3000
 Francja: 2500

Języki
litewski
Główne religie
katolicyzm
Pokrewne grupy etniczne
Bałtowie

Litwini (lit. lietuviai) – naród bałtycki zamieszkujący głównie Litwę, a również Wlk. Brytanię, USA, Irlandię, Brazylię i inne kraje, posługujący się językiem litewskim.

Nazwa Litwini jest pochodna od Litwy, która to nazwa geograficzna została po raz pierwszy zapisana w formie Litua w ok. 1008-1009 r., w związku ze śmiercią misjonarza Brunona z Kwerfurtu.

Litwini powstali ze związku kilku pomniejszych grup plemiennych, wśród których najważniejszą rolę odgrywali Auksztoci i Żmudzini.

Powszechnie podaje się, że Litwini są najpóźniej schrystianizowanym narodem Europy; nastąpiło to w XIV-XV wieku. (W rzeczywistości znacznie później chrześcijaństwo przyjęły ugrofińskie i samojedzkie ludy zamieszkujące wschodnie i północne krańce kontynentu: Lapończycy, Komiacy, Udmurci, Nieńcy i in., których część do dnia dzisiejszego wyznaje tradycyjne wierzenia lub ich elementy). Obecnie większość Litwinów to katolicy obrządku rzymskiego.

Po okresie polonizacji – przede wszystkim elit, w związku z funkcjonowaniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, od II poł. XIX w., Litwini rozbudowują własną kulturę i język. W okresie międzywojennym język litewski został poddany zabiegom oczyszczenia z wpływów języków słowiańskich (głównie polskiego), ocenianych jako nadmierne.

Aktualnie liczbę Litwinów szacuje się na ok. 4,3 miliony, z uwzględnieniem emigracji, głównie do Stanów Zjednoczonych.

Litwini w Polsce zamieszkują Suwalszczyznę, głównie okolice Puńska i Sejn.

Przypisy

  1. Lietuvos Statistikos Departamentas: Lietuvos statistikos metraštis 2012 (lit.). [dostęp 4-12-2012].
  2. U.S. Census Bureau: American FactFinder (ang.). [dostęp 4-12-2012].
  3. Pagal TLE, 1983 m. Brazilijoje gyveno apie 35 tūkst. lietuvių; VLE rašoma, kad 1951 m. Brazilijoje gyveno apie 245 tūkst. lietuvių, o 2000 m. − apie 850 tūkst. lietuvių ir lietuvių kilmės žmonių.
  4. Федеральная служба государственной статистики: НАЦИОНАЛЬНЫЙ СОСТАВ НАСЕЛЕНИЯ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ (ros.). [dostęp 4-12-2012].
  5. Statistics Canada: Ethnic Origin (ang.). [dostęp 4-12-2012].
  6. Pagal VLE.
  7. Baltarusijos valstybinio universiteto (Minskas) Tautinių santykių tyrimo laboratorijos skaičiavimais (1994 m., vadovas − prof. Uralskij), Baltarusijoje gyvena per 300 tūkst. lietuvišką savo kilmę pripažįstančių žmonių, iš kurių apie 30 tūkst. save laiko lietuviais (iš tų 30 tūkst. apie 24 tūkst. gyvena lietuvių etninėse žemėse).
  8. Latvijas statistika: RESIDENT POPULATION IN STATISTICAL REGIONS, CITIES UNDER STATE JURISDICTION AND COUNTIES BY ETHNICITY, GENDER, LEGAL MARITAL STATUS AND AGE GROUP ON MARCH 1, 2011 (ang.). [dostęp 4-12-2012].
  9. Державний комітет статистики України: Розподіл населення за національністю та рідною мовою (ukr.). [dostęp 4-11-2012].
  10. Główny Urząd Statystyczny: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników (pol.). [dostęp 4-12-2012].