Miscellanea Curiosa Medico-Physica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Miscellanea Curiosa Medico-Physica
Miscellanea curiosa medico-physica seu Ephemerides medico-physicae Germanicae curiosae
Miscellanea Curiosa Medico-Physica 1670.png
Strona tytułowa tomu I
Kraj  Niemcy
Rodzaj czasopisma medyczna
Pierwsze wydanie 1670

Miscellanea Curiosa Medico-Physica – pierwsze na świecie pismo medyczne ukazujące się od 1670 roku we Wrocławiu.

Pełny tytuł - Miscellanea curiosa medico-physica seu Ephemerides medico-physicae Germanicae curiosae".

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czasopismo publikowane przez powstałe w roku 1651 w Schweinfurcie towarzystwo naukowe Academia Naturae Curiosorum.

Inicjatorem i pierwszym redaktorem tego czasopisma był wrocławski lekarz i przyrodnik Philipp Jakob Sachs von Levenheimb (1627-1672), członek Akademii od roku 1658 (przydomek Phosphorus). Sachsa słusznie uważa się za drugiego ojca Akademii. W roku 1661 nawiązał on współpracę z wrocławskim księgarzem Veitem Jakobem Trescherem, który pokrył koszty druku nie tylko Ampelographii i Gammarologii Sachsa, ale i dzieł innych członków Akademii – De Haematite et Aetite i De unicornu fossili Lorenza Bauscha (1605-1665) oraz „Scorzonera” Johanna Michaela Fehra (1610-1688). Rok później za radą Sachsa Akademia wydała Salve Academicum – druk, który miał zachęcić uczonych do wstępowania w jej szeregi.

Równocześnie wśród członków Akademii rozgorzała dyskusja na koniecznością jej zreformowania. Zwolennikami reform byli, obok Sachsa, Leonhard Ursinus (1618-1664) i Christian Friedrich Garmann (1640-1708), którzy za wzór obrali londyńskie Royal Society. W roku 1665 Sachs nawiązał korespondencję z Henrym Oldenburgiem (1619-1677), sekretarzem Royal Society. Z dyskusji z nim wynikły postulaty zabiegów o cesarski patronat, reformy statutu i wydawania czasopisma. W roku 1670 pierwszym krokiem w kierunku realizacji pierwszego z tych postulatów było przyjęcie w poczet członków Akademii trzech cesarskich lekarzy – Johanna Ferdinanda Hertodta (1645-1714), Johanna Georga Greisela (?-1684) i Georga Sebastiana Junga (?-1682) – oraz zadedykowanie cesarzowi pierwszego tomu nowego czasopisma.

Czasopismo to było jednym z pierwszych w Europie – obok Journal des Scavans i Philosophical Transactions – czasopism naukowych i pierwszym w Europie czasopismem przyrodniczo-medycznym. W jego pierwszym tomie znalazło się 160 doniesień z obszaru anatomii, patologii, botaniki, zoologii, fizyki i chemii nadesłanych przez 36 autorów, z których tylko 9 było członkami Akademii.

Wykaz autorów pierwszego tomu[edytuj | edytuj kod]

  • Thomas Bartolin
  • Nicolaus Wilhelm Becker
  • Peter von Castro
  • Alhard Hermann Cumme
  • Jacob Johann Wenceslaus Dobrzensky
  • Johann Georg Elsner
  • Johann Michael Fehr (drugi prezes Akademii, Argonauta I)
  • Christian Friedrich Garmann (Pollux I)
  • Regnerus de Graaf
  • Sigmund Grassen
  • Johann Georg Greisel (przydomek nieznany)
  • Johann Paterson Hayn
  • Johann Ferdinand von Hertod von Totenfeld (Orpheus)
  • Mathäus Franciscus Hertod
  • Friedrich Ferdinand von Illimer von Wartenberg
  • Johannes Jänisch (Arcturus)
  • Georg Sebastian Jung (Podalirius I)
  • Julius Wilhelm Mannagetta
  • Zacharias Mannagetta
  • Justin Ortolf Marold
  • Valentin Andreas Moellenbrock (Pegasus I)
  • Christian Nitschke
  • Friedrich Ortlob
  • Johann Jacob Pisani
  • Carl Rayger
  • Salomon Reisel
  • Wilhelm Riva
  • Philipp Jakob Sachs von Levenheimb (Phosphorus I)
  • Johann Theodor Schenken
  • Georg Seger
  • David Spilenberger
  • Gottfried Thilesius
  • Heinrich Vollgnad (Sirius I)
  • Georg Hieronymus Welschen
  • Johann Wepfer
  • Lorenz Wolfstiegel

Łącznie ukazały się trzy decurie czasopisma: Decuria I, Annus 1-10, 1670-1679, Decuria II, Annus 1-10, 1682-1691, Decuria III, Annus 1-10, 1694-1705.

Po śmierci Sachsa redakcję założonego przez niego czasopisma przejęli dwaj wrocławscy lekarze – Johannes Jänisch (1636-1707) i Heinrich Vollgnad (1634-1682). Byli oni za swą pracę wielokrotnie nagradzani przez cesarza Leopolda I Habsburga, to zaś wywołało rywalizację i spory między śląskim i frankońskim ośrodkiem Akademii. Ostatecznie w roku 1683 Frankończykom udało się przejąć czasopismo, którego redagowanie przejął pierwszy Director Ephemeridum, Johann Georg von Volckamer (1616-1693) z Norymbergi, późniejszy trzeci prezes Akademii.

Tradycję Miscellanea Curiosa kontynuowały czasopisma Academiae Caesareo-Leopoldinae Naturae Curiosorum Ephemerides sive observationum medico-physicarum (1712-1722), Acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosorum exhibentia Ephemerides sive observationes historias et experimenta (1727-1754) i Nova Acta physico-medica Academiae Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosorum exhibentia Ephemerides (1757-1928). Dziś kontynuuje je czasopismo Nova Acta Leopoldina (od 1932).

Dwie pierwsze decurie Miscellanea Curiosa w latach 1755-1771 zostały wydane w przekładzie niemieckim jako Der Römisch-Kaiserlichen Akademie der Naturforscher auserlesene medizinisch-chirurgisch-anatomisch-chymisch- und botanische Abhandlungen.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Neigebaur J. D. F., Geschichte der Kaiserlichen Leopoldino-Carolinischen Deutscher Akademie der Naturforscher während des zweiten Jahrhunderts ihres Bestehens, Jena 1860.
  • Parthier B., Engelhardt D. v., 350 Jahre Leopoldina, Anspruch und Wirklichkeit, Halle 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]