Wrocław

Wrocław
Ostrów Tumski, Renoma, rotunda Panoramy Racławickiej, Hala Stulecia, Ratusz, Hotel Monopol, Krasnoludek, Dworzec kolejowy Wrocław Główny
Herb Wrocławia Flaga Wrocławia
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Aglomeracja	wrocławska
Założono	IX–X wiek
Prawa miejskie	1214, ponownie 1242
Prezydent miasta	Rafał Dutkiewicz
Powierzchnia	293 km²
Wysokość	105–155 m n.p.m.
Ludność (31.12.2010) • liczba • gęstość	632 996 ▲ 2162 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 71
Kod pocztowy	50-001 do 54-705
Tablice rejestracyjne	DW
Położenie na mapie Polski Wrocław
51°06′36″N 17°01′20″E
TERC (TERYT)	0264011
SIMC	0986283
Hasło promocyjne: Wrocław - miasto spotkań
Urząd miejski pl. Nowy Targ 1/8 50-141 Wrocław
Hasło Wrocław w Wikisłowniku
Strona internetowa

Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Wrocławiu

Geografia Historia Edukacja Kultura Ludność Podział administracyjny Transport Architektura Służba zdrowia Religia Sport

Wrocław (łac. Vratislavia lub Budorgis, niem. Breslau, dialekt śląski Brassel, czes. Vratislav, węg. Boroszló) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa dolnośląskiego i powiatu wrocławskiego. Położone w Europie Środkowej na Nizinie Śląskiej, w Pradolinie Wrocławskiej, nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami. Nazywane bywa Wenecją Północy. Jest historyczną stolicą Śląska oraz Dolnego Śląska.

We Wrocławiu krzyżowały się dwie główne drogi handlowe – Via Regia i Szlak bursztynowy. Miasto należało do Ligi Hanzeatyckiej.

Jest głównym miastem aglomeracji wrocławskiej. Czwarte pod względem liczby ludności miasto w Polsce – 632.996 mieszkańców, piąte pod względem powierzchni – 293 km². Wrocław jest również jednym z najstarszych miast Polski pod względem lokacji na prawach miejskich.

Dawna stolica księstwa wrocławskiego. Siedziba władz pruskiej prowincji Śląsk i rejencji wrocławskiej. Od 28 czerwca 1946 stolica województwa wrocławskiego. Od 1 stycznia 1999 stolica województwa dolnośląskiego.

Od 1000 na mocy dekretu papieża Sylwestra II Wrocław stał się stolicą nowo powołanej diecezji wrocławskiej (jednej z czterech w Polsce), od 1929 archidiecezji wrocławskiej, a od 1992 metropolii wrocławskiej. Od 1951 jest również siedzibą prawosławnej diecezji wrocławsko-szczecińskiej.

Nazwa miasta

Nazwa miasta pochodzi przypuszczalnie od imienia księcia czeskiego Vratislava I, który w X wieku czasowo panował nad miastem i który wg legend jest założycielem miasta. W VI wieku słowiańskie plemię Ślężan osiedliło się nad Odrą i wzniosło na Ostrowie Tumskim gród, który Vratislav I umocnił. Jednym z pierwszych źródeł nazwy miasta jest kronika Thietmara z Merseburga z XI. wieku („Iohannem Wrotizlaensem“, „Wortizlava civitate“). Polska nazwa miejscowości „Wrocław“ jest skrótem od staropolskiego imienia „Wrócisław“. „Wrócisław“ lub „Vratislaw“ jest imieniem złożonym: pierwsza część (pol. „wrócić“, „wracać“, czes. „vraceti“, „vratiti“) znaczy „wracać“, „zwracać“, „obalać przeciwnika“, „zmusić kogoś do ucieczki“. Druga część („sław“) znaczy „imię“, „poważanie“, „reputacja“, „sława“. Dlatego inicjał „W“ był/jest od dawna częścią herbu niemieckiego i polskiego.

Niemiecka nazwa „Breslau“ ma pochodzenie słowiańskie. W czasie, w którym Niemcy osiedlali się nad Odrą, istniało już osiedle polskie nad Ostrowie Tumskim. Osiedle nazywało się „Wrocław“, ulokowane tu było już też biskupstwo. Rosnące znaczenie tego biskupstwa spowodowało, że nie istniała potrzeba stosowania nowej nazwy dla osiedli niemieckich, słowiańska nazwa osiedla biskupiego używane było też dla osiedli niemieckich. Etymologiczne pochodzenie imienia „Breslau“ od imienia „Wrocław“ można udowodnić przez porównanie historycznych dokumentów duchownych i książęcych, w których można znaleźć dużo wariantów i odwołań do tej nazwy („ecclesiam Wratislaviensem“, „episcopus Wratizlauiensis“, „Wrotizlaensis“, „in foro Wratislaviensi“, „Wroczlaviensi provincia“, „Vrozlavia“, „Wortizlaua“, „Wrazslavie“, „Vratislavia“, „Wratizlavia“, „Wratislavia“, „Wratislawia“, „Vratizlav“, „Wratizlaw“, „Wratislaw“, „Wraislaw“, „Vratizlau“, „Wratizlau“,„Wratislau“, „Wreczeslaw“, „Wretslaw“, „Wrezlaw“, „Wrezlau“, „dux de Werslaue“, „Breczlaw“, „Bretzlaw“, „Bretlav“, „Bretzlau“, „Bretzla“, „Brezslaw“, “Brezlaw“, „Breßlaw“, „Bresslaw“, „Presslaw“, „Breslow“, „Breslou“, „Breßlau“, „Bresslau“, „Breslau“). Wymiana litery „W“ na litere „B“ uzasadnia się trudnościami w artykulacji przez Niemców wersji nazwy zaczynającej się od „W“. Niektórzy przypuszczają, że niemieckie osiedle początkowo mogło mieć swoją własną nazwę, która jednak nie zachowała się.

Historia

Wrocław w XV w. – Liber Chronicarum

Miasto po raz pierwszy wzmiankowane w sposób jednoznaczny w roku 1000 w związku z założeniem (podczas zjazdu gnieźnieńskiego) biskupstwa (jednego z czterech na terenie ówczesnej Polski). Osadnictwo na tych terenach istniało już jednak od VI wieku, kiedy to słowiańskie plemię Ślężan osiedliło się nad Odrą i wzniosło na Ostrowie Tumskim gród, który Wratysław I umocnił w X wieku. Od końca X wieku Wrocław znajdował się pod panowaniem Piastów i był jedną z głównych siedzib królestwa (łac. sedes regni principalis). W 1035, w okresie tzw. reakcji pogańskiej, źródła informują o budowie świątyni pogańskiej w mieście.

W kwietniu 1241, w obawie przed najazdem mongolskim (tatarskim), miasto zostało opuszczone przez mieszkańców i spalone. Zamek wrocławski, w którym bronił się Henryk II Pobożny, pozostał niezdobyty dzięki cudownemu zjawisku, które ukazało się na niebie powodując odstąpienie Tatarów od oblężenia. Tradycja, którą przekazał m.in. Jan Długosz, uznała to za skutek modlitw przeora wrocławskich dominikanów Czesława Odrowąża, późniejszego błogosławionego i patrona miasta. Po odbudowaniu ze zgliszcz, dokonano lokacji miasta na prawie magdeburskim. Pierwszym wójtem obrano Godinusa Stillevogta (jego syn Gedko został później pierwszym wójtem Krakowa).

W 1335 miasto przeszło (wróciło) pod panowanie królów Czech, po 1526, wraz z Koroną Czeską, zostało włączone do Monarchii Habsburskiej.

Wrocław w XVII w

W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko Wrocławia, włączając miasto do terytorium o dominacji języka polskiego.

W 1741 roku miasto, wraz z większością Śląska, zostało przez króla Prus Fryderyka II zdobyte podczas tzw. wojen śląskich, w związku z czym od roku 1741 oficjalna nazwa miasta brzmiała Królewskie Stołeczne i Rezydencjalne Miasto Wrocław (niem. Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau).

Od 6 grudnia 1806 r. Wrocław oblegany był przez wojska napoleońskie i po miesięcznym oblężeniu, 5 stycznia, zdobyty przez wojska generała Dominique'a Vandamme'a. Miasto stało się punktem organizacyjnym polskich legionów, których liczbę określono na 8.400 rekrutów. W 1807/08 r. Vandamme zarządził rozbiórkę fortyfikacji okalających miasto, na czym Wrocław skorzystał, bo bastiony i mury ograniczały wcześniej rozwój przestrzenny miasta. Pod panowaniem Francji Wrocław pozostawał do 1807 roku, gdy Napoleon podpisał Pokój w Tylży 09.07.1807 r. a miasto wróciło ponownie pod panowanie Prus. Dzięki zabiegom adiutanta Hieronima Bonaparte hrabiego Philipa de Anakina Prusy zezwoliły na wolne przejście armii Napoleona przez terytorium Śląska. Od 1809 r. król Prus zarządził sekularyzację dóbr kościelnych (m.in. uniwersytetu), a odebrane dobra przekazał na cele kulturalne lub dla swoich dworzan np. Pałac w Krobielowicach

W 1877 r. we Wrocławiu powstała sekcja DAV, która w 1882 r. wybudowała schronisko górskie Breslauer Hütte w Alpach, u podnóża Wildspitze. Natomiast w 1887 r. powstała sekcja Karpathenverein, która w osiem lat później wybudowała schronisko Śląski Dom w Tatrach, u podnóża Gerlachu. We Wrocławiu swoje sekcje miały również Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie, Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie, Towarzystwo Karkonoskie, a także Beskidenverein.

W 1891 r. w zamożnej wrocławskiej rodzinie żydowskiej przyszła na świat i spędziła pierwsze dwadzieścia lat swego życia Edyta Stein, filozof i karmelitanka, ogłoszona w 1999 r. przez Jana Pawła II patronką Europy.

25 sierpnia 1944 r. miasto zostało ogłoszone twierdzą Wrocław (niem. Festung Breslau), a 19 stycznia następnego roku, na rozkaz gauleitera Śląska Karla Hankego, dokonano pierwszej przymusowej ewakuacji większości pozostałej w mieście ludności cywilnej. Już 13 lutego Armia Czerwona rozpoczęła oblężenie Wrocławia. 8 marca dowództwo Festung Breslau przejął Hermann Niehoff, a jego poprzednik, Hans von Ahlfen, opuścił miasto samolotem dwa dni później. 16 marca robotnicy przymusowi rozpoczęli wyburzanie kamienic i budowę lotniska w miejscu obecnego Placu Grunwaldzkiego. W nocy 1/2 kwietnia 750 samolotów radzieckich rozpoczęło masowe bombardowania Wrocławia. 6 maja w godzinach wieczornych, w willi Colonia przy dzisiejszej ul. Rapackiego 14, gen. Hermann Niehoff i gen. Władimir Głuzdowski podpisali akt kapitulacji Wrocławia. W wyniku walk między Armią Czerwoną i Wehrmachtem zniszczono 70% miasta, a niektóre dzielnice zrównano z ziemią.

2 sierpnia 1945 r. na konferencji poczdamskiej zapadła decyzja o przekazaniu Polsce Śląska wraz z Wrocławiem, zaś ludność niemiecką, która nie opuściła miasta przed oblężeniem Wrocławia, przesiedlono do radzieckiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Do Wrocławia zaczęła napływać ludność polska, głównie z centralnej Polski (Kielecczyzna, Łódzkie) i Wielkopolski oraz wysiedleni mieszkańcy Kresów Wschodnich przedwojennej Polski, głównie ze Lwowa i okolic oraz z Wileńszczyzny.

Miasto kandydowało do wystawy EXPO 2010, lecz na gospodarza EXPO 2010 został wybrany Szanghaj. W rywalizacji o EXPO 2012 miasto przegrało z Yeosu (Korea Południowa).

Ludność od początku XIX wieku

Na początku XIX wieku miasto zamieszkane było przez 78 tysięcy osób (dane z 1819). W połowie wieku liczba ludności przekroczyła 150 tysięcy, w 1870 – 200 tysięcy. Zjednoczenie Niemiec w 1871 przyczyniło się do szybkiego wzrostu liczby ludności miasta. Na początku XX wieku we Wrocławiu mieszkało ponad pół miliona osób (wg zestawienia Heinza Rogmanna z 1937, w 1910 mieszkało w mieście 512 105 osób, natomiast wg suplementu encyklopedii Orgelbranda liczba ta wynosiła 510 929 osób). Wrocław stał się szóstym pod względem liczby ludności miastem Cesarstwa Niemieckiego. Według spisu niemieckiego z 1910 (przez historyków polskich i także niektórych niemieckich spis ten, podobnie jak inne niemieckie z I poł. XIX wieku, uważany jest za niedokładny, fałszywy i tendencyjny) we Wrocławiu mieszkało 95,71% Niemców, 2,95% Polaków, 0,67% ludność mieszana polsko-niemiecka, 0,67% Czechów.

Tuż przed II wojną światową liczba mieszkańców sięgnęła prawie 630 tysięcy, a 1 grudnia 1940 wynosiła 638 905; w styczniu 1945 wraz z uciekinierami ze wschodnich terenów Rzeszy przekroczyła milion. Między połową stycznia a początkami lutego na rozkaz gauleitera Hanke przymusowo ewakuowano na zachód około siedemset tysięcy osób. Rok po zakończeniu wojny w spisie powszechnym zanotowano 170 tysięcy mieszkańców. Poziom zaludnienia z 1939 miasto osiągnęło w 1983. Największą populację Wrocław odnotował w 1991 – wg danych GUS 643 640 mieszkańców. Obecnie liczba ludności miasta ma tendencję spadkową, od 1991 ubyło 11,5 tysiąca mieszkańców.

• Wykres liczby ludności miasta Wrocław na przestrzeni ostatnich 2 stuleci

Środowisko naturalne

Miasto jest położone na wysokości od 105 do 155 m n.p.m.

Miasto leży nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami, które zasilają ją w granicach miasta: Bystrzycą, Oławą, Ślęzą i Widawą.

Wrocław czerpie wodę pitną z obszaru terenów wodonośnych zasilanych wodami podziemnymi i powierzchniowymi rzek Oławy i Nysy Kłodzkiej poprzez Kanał Nysa-Oława.

Miasto posiada oczyszczalnię ścieków na osiedlu Janówek.

We Wrocławiu znajduje się Kilimandżaro, Morskie Oko, a w pobliskim Kamieńcu Wrocławskim Bajkał.

Klimat

Wrocław jest położony w strefie klimatów umiarkowanych średnich szerokości geograficznej, w typie klimatu przejściowego, podlegającego wpływom oceanicznym i kontynentalnym.

W mieście przeważają masy powietrza polarno-morskiego i polarno-kontynentalnego; fronty atmosferyczne przemieszczają się przez 220 dni w roku z przewagą frontów chłodnych. Średnie miesięczne ciśnienie atmosferyczne waha się od 999,6 (kwiecień) do 1003,6 hPa (październik), dominują kierunki wiatru z sektora zachodniego. Dni pogodnych jest ok. 41 w roku, najwięcej we wrześniu, pochmurnych ok. 206, najwięcej w listopadzie; usłonecznienie wynosi średnio 1556 godzin w roku. Średnia roczna temperatura powietrza osiąga +9,0 °C; najchłodniejszy jest styczeń (średnio -0,4 °C), najcieplejszy lipiec (średnio +18,8 °C). W ciągu roku występuje 40 dni gorących, czyli takich, w których maksymalna temperatura przekracza +25 °C (z czego dziewięć dni jest upalnych, z temperaturą powyżej +30 °C), dni mroźnych, z temperaturą maksymalną poniżej 0 °C jest we Wrocławiu tylko 28 rocznie.

Najdłuższą, trwającą 114 dni, termiczną porą roku jest lato; zima trwa 65 dni.

Największe średnie miesięczne sumy opadu wynoszą 79 mm (lipiec), najmniejsze 30 mm (luty); średnio notuje się 158 dni z opadem w roku (z maksimum w zimie). Burze występują średnio 25 razy w roku, pokrywa śnieżna zalega średnio przez 35 dni w roku.

Ratusz wrocławski

Wrocławski rynek

Wejście główne do Hotelu Monopol

Warunki klimatyczne Wrocławia wykazują cechy typowe dla dużych aglomeracji miejsko-przemysłowych. Jednym z obserwowanych efektów jest podwyższenie temperatury powietrza, określane jako "miejska wyspa ciepła", co najwyraźniej zaznacza się podczas pogodnych nocy letnich, dając dodatkowo ponad 5 °C.

Położenie Wrocławia na przedpolu Sudetów pociąga za sobą występowanie zjawisk fenopochodnych. Występują one średnio 18 dni w roku. Zjawiska te są zauważalne zwłaszcza zimą, kiedy to przy silnym, suchym wietrze dochodzi do gwałtownego wzrostu temperatury powietrza. Miało to miejsce np. 21 lutego 1990, gdy temperatura we Wrocławiu wzrosła do +20,1 °C.

Najwyższą temperaturę zanotowano 31 lipca 1994 (+37,9 °C), najniższą 8 stycznia 1985 (–30,0 °C).

Architektura i urbanistyka

Wrocław mimo zniszczeń wojennych (70% budynków) zachował wiele budowli bądź w stanie oryginalnym, bądź odrestaurowanych czy odbudowanych po wojnie. Do wyróżniających się należą: gotycki ratusz na Rynku, gotyckie kościoły: Archikatedra św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim (przy niej barokowa kaplica Elektorska według projektu Fischera von Erlacha), Katedra św. Marii Magdaleny, Bazylika św. Elżbiety, Św. Krzyża, NMP na Piasku, św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława, neogotycki św. Michała Archanioła; barokowy zespół głównych budynków Uniwersytetu Wrocławskiego z Aulą Leopoldina; neogotycki budynek Dworca Głównego; modernistyczne: Hala Ludowa (proj. Max Berg na Wystawę Stulecia, 1913; używana dziś jest także nazwa "Hala Stulecia", tłumaczenie pierwotnej niem. nazwy Jahrhunderdhalle), gmach Opery Wrocławskiej, Hotel Monopol, Hala Targowa, Dom Handlowy Braci Barasch, Dom Towarowy Renoma, Dom Towarowy Rudolf Petersdorff (obecnie "Kameleon") zaprojektowany przez Ericha Mendelsohna, budynki wystawy "Mieszkanie i miejsce pracy" (1929, m.in. dom projektu Hansa Scharouna), budynki Browaru Piastowskiego, Pałac Spätgenów, Pałac Schaffgotschów, Landeshaus, Urząd Pocztowy, wieże ciśnień przy alei Wiśniowej, Na Grobli i przy alei Kasprowicza. Oprócz tego w mieście zachowało się ponad osiem tysięcy zabytkowych kamienic reprezentujących style historyczne pochodzących z XIX i początków XX wieku, które władze samorządowe starają się w ramach specjalnych programów rewitalizacyjnych sukcesywnie poddawać renowacjom. Jest to największe tego typu skupisko zabytkowego budownictwa w Polsce oraz jedno z największych w Europie. Kamienice te prezentują style począwszy od baroku poprzez klasycyzm, historyzm, secesję aż po modernizm. Wiele kamienic prezentuje wysokie walory architektoniczno-estetyczne. W niektórych przypadkach są to zachowane całe ciągi ulic architektury historyzującej jak chociażby ulica Miernicza oraz plac księdza Stanisława Staszica na osiedlu Nadodrze.

W budynku Banku Zachodniego na rogu Rynku i placu Solnego działa jedyny we Wrocławiu paternoster, czyli winda bez drzwi, która jeździ ze stałą prędkością, nie zatrzymując się na poszczególnych piętrach.

Wrocław ma czwartą największą liczbę mostów (i kładek) w Europie, plasuje się za Wenecją, Amsterdamem i Petersburgiem.

Jako jedno z nielicznych miast w Europie ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską.

Wrocławski ratusz jest jednym z najstarszych ratuszy w Polsce. Na wysokiej wieży mieści się najstarszy w Polsce dzwon zegarowy i najstarszy, z 1368 zegar wieżowy. W piwnicach budynku znajduje się najstarsza (z XIV wieku) restauracja w Europie – Piwnica Świdnicka.

Panorama Rynku Starego Miasta – Wrocław

Miejsca

Wrocławska Fontanna Multimedialna nocą

• Hala Stulecia (dawniej Hala Ludowa) – obiekt wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, uznany za pomnik historii
• Zespół historycznego centrum - uznany za Pomnik historii:
  • Ostrów Tumski (dawniej osobna wyspa) – najstarsza, zabytkowa część Wrocławia zasiedlona co najmniej od IX wieku, swój rozwój zawdzięcza dogodnemu położeniu, gdyż był to najwygodniejszy punkt przekraczania Odry
  • Stare Miasto – najstarsza i najciekawsza część lewobrzeżnego Wrocławia, wywodząca się z trzynastowiecznego miasta lokacyjnego
  • Rynek z Ratuszem, Nowym Ratuszem, Piwnicą Świdnicką i Browarem Spiż – jeden z największych rynków staromiejskich w Europie o wymiarach 205 na 175 m. 50. pod względem wielkości plac na świecie (28. w Europie, 3. w Polsce). Otaczające budynki reprezentują style różnych epok
  • plac Solny – dawny średniowieczny plac targowy, swym narożnikiem styka się z Rynkiem. Prawdopodobna data powstania to koniec XIII wieku
  • Nowy Targ – jeden z trzech historycznych placów targowych Wrocławia, powstał prawdopodobnie już około 1214
  • ulica Kuźnicza
  • ulica Oławska
  • ulica Psie Budy
  • ulica Świdnicka – o łącznej długości ok. 1050 m. Jest jedną z głównych ulic Wrocławia
  • ulica Szewska – będąca częścią strefy pieszej. Jest jedną z reprezentacyjnych ulic miasta
• Panorama Racławicka
• Stadion Miejski – jedna z aren Euro 2012
• Wrocławska Fontanna Multimedialna
• Pałac Królewski (Pałac Spätgenów)
• Ogród zoologiczny (założony w 1865 – największa w Polsce liczba gatunków – 565, łącznie około 7100 zwierząt)
• Ogród botaniczny – powołany w 1811 na terenie Ostrowa Tumskiego. Obszarem obejmuje 7,4 ha (i 0,33 ha pod szkłem), znajduje się w nim około 7,5 tysiąca gatunków roślin
• Park Szczytnicki z Ogrodem Japońskim – zajmuje powierzchnię około 100 ha co sprawia, że jest jednym z największych parków Wrocławia Park ma charakter krajobrazowy i duże walory kompozycyjne oraz dendrologiczne (około 400 gatunków drzew i krzewów)
• Stary Cmentarz Żydowski ten zabytkowy cmentarz stanowi obecnie Muzeum Sztuki Cmentarnej, które jest oddziałem Muzeum Miejskiego Wrocławia. Jego łączna powierzchnia wynosi 4,6 ha

Wyspy odrzańskie we Wrocławiu

Zespół wschodnich wysp odrzańskich we Wrocławiu

 

• Wyspy odrzańskie:
  • Kępa Mieszczańska – we Wrocławiu, w zachodniej (dolnej) części miejskiego odcinka Odry
  • Wyspa Piasek znajduje się w obrębie historycznego starego miasta. Znajduje się tu Kościół Najświętszej Marii Panny. Już we wczesnym średniowieczu przebiegał przez wyspę główny trakt w kierunku północ-południe
  • Wyspa Słodowa – niewielka wysepka w obrębie wrocławskiego Starego Miasta
  • Wielka Wyspa – na niej znajdują się osiedla Bartoszowice, Biskupin, Dąbie, Sępolno, Szczytniki, Zacisze, Zalesie

Mosty i kładki

Most Grunwaldzki (w głębi) i Most Pokoju

Most Rędziński

Przed II wojną światową w mieście istniały – licząc według obowiązujących wówczas niemieckich kryteriów definiujących budowle drogowe – 303 mosty. Obecnie wszystkie przedwojenne mosty, które uległy zniszczeniu podczas oblężenia w 1945 zostały odbudowane, powstało też kilkanaście całkiem nowych, pomimo tego według kryteriów używanych współcześnie, uznaje się, że jest ich tylko od 117 (w tym 27 kładek) do 229 przy czym powierzchnia miasta od 1945 wzrosła ze 175,1 km² do 292,8 km². Według jeszcze innych kryteriów wszystkich mostów jest około 400. Największe i najważniejsze z mostów przerzucone są nad głównym i pobocznymi nurtami rzeki Odry (Stara Odra, Odra Północna i Południowa) i kanałów: Powodziowego, Żeglugowego, Bocznego, Miejskiego, Granicznego, Odpływowego i kilku pozostałych.

Przez obszar Wrocławia przepływa też kilkanaście innych, mniejszych rzek i strumieni, z których główne to cztery dopływy Odry: Ślęza, Oława (rozdzielająca się tu na dwa nurty – Oławę Górną i Dolną), Bystrzyca, Widawa, a z pomniejszych – Dobra, Zielona, Ługowina, Kasina, Oporówka, Łękawica, Piskorna, Młynówka, Trzciana, Czarna Woda, Rogożówka, Olszówka Krzycka, Grabiszynka, Brochówka i inne. Rzeki te i strumienie oraz przekopane sztuczne kanały tworzą liczne naturalne i kilka sztucznych wysp (zależnie od poziomu wody w rzece oraz od kryterium wielkości można się ich doliczyć do około 25), niektóre rzeki (prócz Odry – np. Widawa) mają swoje "stare" nurty płynące nieco inną trasą niż nurty główne; w wielu miejscach przedzielone są śluzami – niektóre ze śluz pełnią też rolę mostów lub kładek. Ponadto Wrocław jako jedno z nielicznych miast w Europie, ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską nad którą również przerzucone są ciągi komunikacyjne – piesze i kołowe. To wszystko sprawia że Wrocław bywa nazywany Wenecją Północy. Ostatnią, wcale nie najmniej ważną kategorią mostów i kładek wrocławskich są kładki piesze i wiadukty drogowe ponad jezdniami ulic bądź torami kolejowymi.

Pomniki

"Powodzianka"

Pomnik Bolesława Chrobrego

Lista pomników i miejsc pamięci narodowych we Wrocławiu:

• Pomnik Pomarańczowej Alternatywy w formie niewielkiego krasnala
• "Powodzianka" (na pamiątkę powodzi tysiąclecia w 1997)
• Pomnik na pamiątkę masakry na placu Tian'anmen w Pekinie 4 czerwca 1989 (Pomnik ku czci Chińczyków z Tian'anmen)
• Pomnik Pamięci Zwierząt Rzeźnych, ustawiony w zaułku Stare Jatki (przed wojną Große Fleischbänke – "Wielkie Ławy Mięsne"), historycznym miejscu sprzedaży mięsa z pobliskich nadodrzańskich ubojni (obecnie znajdują się tam galerie artystyczne)
• Papieża Jana XXIII na ul. św. Marcina - napis "PACEM IN TERRIS" (pokój światu), odsłonięty 5 V 1968
• Juliusza Słowackiego w Parku Słowackiego
• Pomnik Katyński w Parku Słowackiego
• Mikołaja Kopernika w Parku Kopernika
• Fryderyka Chopina w Parku Południowym, odsłonięty 2 IX 2004
• Ofiar Stalinizmu na pl. Wolności
• Pomnik Uczonych Polskich, Ofiar Hitleryzmu, na pl. Grunwaldzkim – napis "Nasz los przestrogą"
• Orląt Lwowskich – na cmentarzu św. Rodziny na Sępolnie
• Kolumna Chrystusa Króla na pl. Katedralnym, odsłonięty w 2000
• Sokratesa na Wyspie Bielarskiej
• Szermierz na pl. Uniwersyteckim (M. Laderer, 1904)
• Bolesława Chrobrego
• Rotmistrza Witolda Pileckiego na Promenadzie Staromiejskiej przy pl. Wolności
• Pomnik Amora na Pegazie z 1914 w Parku Kopernika
• Pomnik Fryderyka von Schillera, niemieckiego poety i dramaturga (rekonstrukcja pomnika odsłoniętego 9 maja 1905)
• Pomnik Josepha v. Eichendorffa (sam pomnik został usunięty, pozostał postument z dwoma płaskorzeźbami)
• Pomnik Aleksandra Fredry na Rynku
• Pociąg do nieba
• i inne.

Kamienice

Kamienice Jaś i Małgosia

Wrocław odznacza się niepowtarzalnym i oryginalnym stylem architektonicznym. Uroku miastu z pewnością dodają kolorowe i stylowe kamieniczki. Cenny zespół stanowi zespół renesansowych domów w bloku śródrynkowym, w którym przebiegają trzy wąskie uliczki. Należą do nich Sukiennice, domy przy przejściu Garncarskim oraz przejściu Żelaźniczym.

Liczne zabytkowe kamienice otaczają płytę Rynku, ponadto na terenie Starego Miasta zachowały się pojedyncze dzieła tego typu. Przykładami są:

• Kamienica Heinricha von Rybischa (ul. Ofiar Oświęcimskich 1)
• Kamienica Pod Gryfami (Rynek 2)
• Kamienica Dwór Polski (Rynek 5)
• Kamienica Pod Złotym Słońcem (Rynek 6)
• Kamienica Pod Błękitnym Słońcem (Rynek 7)
• Kamienica Pod Siedmioma Elektorami (Rynek 8)
• Kamienica Pod Starą Szubienicą (Rynek 19)
• Kamienica Pod Złotym Dzbanem (Rynek 22)
• Kamienica Pod Zieloną Dynią (Rynek 23)
• Kamienica Pod Złotym Pucharem (Rynek 26)
• Kamienica Pod Złotym Psem (Rynek 41 róg ul. Wita Stwosza 1)
• Kamienice Jaś i Małgosia (ul. św. Mikołaja 1 róg ul. Odrzańskiej 40)
• Kamienica Pod Złotym Jeleniem

Gospodarka

Na koniec marca 2010, wskaźnik bezrobocia we Wrocławiu wynosił 6,1% – 19.005 zarejestrowanych osób bezrobotnych.

We Wrocławiu produkowane są autobusy, tramwaje, wagony kolejowe, AGD, środki chemiczne i elektronika. Od początku XXI wieku dynamicznie rozwija się sektor IT. Swoje fabryki i centra rozwojowe ma tu wiele zagranicznych korporacji, np. WAGO Elwag, Siemens, Nokia Siemens Networks, Volvo, HP, Google, Opera Software, QAD, Bombardier Transportation (dawniej Pafawag), DeLaval, Whirlpool Corporation (dawniej Polar S.A.), Bosch, WABCO, FagorMastercook (były Wrozamet), Tieto, PPG Deco Polska (dawniej Polifarb Wrocław) i inne. We Wrocławiu zlokalizowane są także siedziby dużych polskich firm, m.in. Telefonia Dialog, MCI Management, Protram, Akwawit-Polmos S.A. (Polmos - Wytwórnia Wódek "Wratislavia"), Selena, Koelner. W mieście znajdują się siedziby wielu przedsiębiorstw branży internetowej: Nasza Klasa, Money.pl, Travelplanet.pl, Skąpiec.pl, Ceneo.pl oraz Mojeauto.pl (Grupa Allegro). Swoje siedziby mają tu następujące banki: Crédit Agricole, BZ WBK, Euro Bank, Santander Consumer Bank (dawniej PTF Bank, wchłonął także AIG Bank Polska) oraz centra finansowo-księgowe: Volvo, Hewlett-Packard, KPIT Cummins, UPS, GE Money Bank, Credit Suisse. W mieście działa największa liczba firm leasingowych oraz windykacyjnych w kraju, w tym największy Europejski Fundusz Leasingowy, znajduje się tu również siedziba firmy American Restaurants, franczyzobiorcy sieci KFC, Pizza Hut, Burger King i Starbucks oraz właściciela Rodeo Drive. Swoją siedzibę mają tu również polskie firmy wysokich technologii, np. giełdowa spółka informatyczna PGS Software SA. Wrocław jest dużym ośrodkiem przemysłu farmaceutycznego: US Pharmacia, Hasco-Lek, Galena, 3M (dawniej Viscoplast), Labor, S-Lab, Herbapol.

We Wrocławskim Parku Technologicznym zlokalizowanych jest wiele firm z branży przemysłu wysokich technologii (High-tech): Baluff, CIT Engineering, Caisson Elektronik, ContiTech, Ericsson, Innovative Software Technologies, IT-MED, Mitsubishi Electric, Maas, Sektor IT, Technology Transfer Agency TECHTRA, czy Vratis. We Wrocławiu znajduje się także centrum informatyczno-usługowe IBM. Natomiast w podwrocławskich Biskupicach Podgórnych znajdują się fabryki LG (LG Display, LG Electronics, LG Chem, LG Innotek), Dong Seo Display, Dong Yang Electronics, Toshiby i wielu innych firm, głównie z branży elektronicznej i AGD.

Ściśle powiązane z Wrocławiem są także Park Handlowy Bielany i Bielany Trade Center znajdujące się na terenie Bielan Wrocławskich.

Ze względu na bliskość granicy z Niemcami i Czechami udział Wrocławia, jak i całego województwa dolnośląskiego w eksporcie i imporcie z tymi krajami jest bardzo duży.

Wrocław posiada także trzeci pod względem wielkości wydatków w kraju budżet (niemal 3,45 mld zł w 2011), ustępując pod tym względem jedynie stolicy i Krakowowi i trzeci pod względem przychodów (3,39 mld zł) po Warszawie i Krakowie (wydatki miasta Krakowa wynoszą w tym samym okresie 3,52 mld zł, a dochody – 3,49 mld). Projekt budżetu na 2012 zakłada dochód 3 mld 559 mln zł, zaś wydatki 3 mld 403 mln zł. Nadwyżka (156 mln zł) zostanie przeznaczona na spłatę zadłużenia, które w 2012 wyniesie 2 mld 254 mln zł.

Dochód na mieszkańca jest także wysoki i w 2009 ukształtował się na poziomie 67.407 zł. W 2008 produkt krajowy brutto na mieszkańca wytworzony we Wrocławiu stanowił 153,6% średniej krajowej i wynosił 67 407 zł., a wzrost gospodarczy ukształtował się na poziomie 12,7%, wobec 4,9% dla Polski i był jednym z najwyższych wskaźników w kraju.

Turystyka

Statek Białej Floty na Przystani przy Hali Targowej

Miasto posiada najwięcej w Polsce punktów widokowych zlokalizowanych na zabytkach, są to: wieża północna Katedry św. Jana Chrzciciela, wieża Bazyliki św. Elżbiety, Wieża matematyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, Mostek Czarownic między wieżami Katedry polsko-katolickiej św. Marii Magdaleny.

Wrocław posiada dwa obiekty (najwięcej w Polsce, wraz z Gdańskiem) na liście Pomników Historii – najcenniejszego wyróżnienia przyznawanego w kraju obiektom uznanym za szczególnie wartościowe dla kultury, będących pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej. Są nimi: Zespół historycznego centrum i Hala Stulecia.

Dużą popularnością cieszy się zwiedzanie miasta statkami Białej Floty, pływającymi po Odrze. Główną przystanią jest Przystań Zwierzyniecka.

Licznie odwiedzany jest Wrocławski Ogród Zoologiczny, który ma największą w Polsce liczbę gatunków zwierząt.

Częstym celem wycieczek turystów odwiedzających Wrocław jest także pobliska góra Ślęża.

Edukacja

Uniwersytet Wrocławski

Wrocław należy do największych w Polsce ośrodków uniwersyteckich. Życie naukowe skupia się wokół wyższych uczelni z uniwersytetem liczącym 37.000 studentów i politechniką (ponad 35.000 studentów) na czele.

• Założona w 1950 Akademia Medyczna we Wrocławiu posiada tradycje kształcenia sięgające 1811
• Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu (dawna Akademia Ekonomiczna) – powołany w 1947 gromadzi ponad 18.000 studentów
• Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu (dawna Akademia Rolnicza) założony w 1951 jest jednym z największych tego typu w kraju, z liczbą ponad 13.000 studentów
• We Wrocławiu znajduje się także uczelnia sportowa – Akademia Wychowania Fizycznego

Oprócz licznych placówek państwowych we Wrocławiu mieści się ogromna liczba uczelni prywatnych i ośrodków badawczych.

Kultura i rozrywka

Występ teatru na rynku we Wrocławiu

Wrocław jest jednym z największych ośrodków kulturalnych i intelektualnych w Polsce, o wielowiekowej tradycji. Znajduje się tu spora liczba teatrów, muzeów, kin i galerii sztuki, zapewnia swym mieszkańcom i turystom szeroką ofertę kulturalną – od muzyki dawnej do projektów z obszaru sztuki nowoczesnej. Wizytówką kulturalną Wrocławia stały się festiwale muzyczne o międzynarodowym znaczeniu (m.in. Wratislavia Cantans, Jazz nad Odrą, Przegląd Piosenki Aktorskiej). Miasto słynie także z dużej ilości klubów muzycznych, dyskotek i pubów. Największa ich liczba znajduje się w Rynku i okolicach, a także w Pasażu Niepolda, w nasypie kolejowym przy ulicach Bogusławskiego i Kolejowej, na Wzgórzu Partyzantów i na Dworcu Świebodzkim.

21 czerwca 2011 Wrocław został wybrany na Europejską Stolicę Kultury roku 2016.

Muzea

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

We Wrocławiu znajduje się kilkanaście znaczących obiektów muzealnych. Należy do nich Muzeum Narodowe we Wrocławiu, zawierające między innymi zbiory przeniesione ze Lwowa i Kijowa, jedyne w Polsce Muzeum Architektury, restytuowane w 1995 Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu i Muzeum Sztuki Mieszczańskiej w Ratuszu.

Do atrakcji kulturalnych należy też zaliczyć Panoramę Racławicką – rotundę, będącą oddziałem Muzeum Narodowego, w której mieści się panoramiczne malowidło o wymiarach: 120x15 metrów przedstawiające bitwę pod Racławicami z 4 kwietnia 1794.

19 kwietnia 2009 Muzeum Miejskie otworzyło kolejny oddział mieszczący się w odrestaurowanym pałacu królewskim (zamku królów pruskich) w centrum miasta. Część budynku zajmują drobiazgowo odrestaurowane komnaty królewskie. Dwa skrzydła gmachu zajmuje wystawa "1000 lat Wrocławia". Na wystawie prezentowanych jest prawie trzy tysiące eksponatów, wiele z nich pochodzi ze zbiorów polskich i niemieckich kolekcjonerów oraz Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, skarbca katedry św. Jana i Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu.

Arsenał Miejski jest oddziałem Muzeum Miejskiego, w jego południowym i wschodnim skrzydle znajduje się Muzeum Militariów a w starym spichlerzu ma swoją siedzibę Archiwum Budowlane Muzeum Architektury i od 2001 Muzeum Archeologiczne.

• Muzeum Przyrodnicze powstało w 1814 i znajduje się na terenie Ogrodu Botanicznego
• Muzeum Sztuki Medalierskiej założony w 1964 oddział Muzeum Miejskiego. Jako jedyne w Polsce gromadzi zbiory z zakresu medalierstwa i falerystyki
• Muzeum Archidiecezjalne założone w 1898 na terenie Ostrowa Tumskiego gromadzi zabytki starożytne i gotyckie, głównie z czasów piastowskiego Śląska
• Mauzoleum Piastów Śląskich mieści się w kościele św. Klary i św. Jadwigi i posiada m.in. urnę z sercem księżniczki Karoliny, ostatniej Piastówny z 1707
• Muzeum Poczty i Telekomunikacji jest jedyną tego typu placówką w Polsce i prezentuje unikalne zbiory poczty polskiej od XVI w
• Muzeum Geologiczne przy Uniwersytecie powstało w 1866
• W 1812 powstało Muzeum Mineralogiczne
• Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego ukazuje historię uczelni od 1702 do czasów współczesnych, mieści się w gmachu głównym Uniwersytetu Wrocławskiego
• Muzeum Człowieka znajduje się w budynku Katedry Antropologii Uniwersytetu Wrocławskiego i posiada zbiory jeszcze z czasów przedwojennych
• Muzeum Etnograficzne znajduje się w dawnym Pałacu Biskupów Wrocławskich przy placu Zgody
• Muzeum Akademii Sztuk Pięknych jest częścią ASP we Wrocławiu przy pl. Polskim
• Muzeum Sztuki Cmentarnej obejmuje teren Starego Cmentarza Żydowskiego przy ul. Ślężnej
• Muzeum Archeologiczne we Wrocławiu w swoich zbiorach posiada część Skarbu zakrzowskiego
• Muzeum Farmacji

Teatry

Opera Wrocławska

W dzisiejszym Wrocławiu działa kilkanaście teatrów i grup teatralnych. Do ważniejszych zaliczyć można Teatr Polski złożony z trzech scen, Teatr Współczesny powstały w początkach lat 70. XX wieku we Wrocławiu, będący inicjatorem Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego DIALOG-WROCŁAW odbywającego się co 2 lata.

Tradycje operowe we Wrocławiu, sięgające pierwszej połowy XVII w., podtrzymuje Opera Wrocławska wzniesiona w latach 1839-1841. Dla melomanów ważna jest również Filharmonia Wrocławska utworzona w 1954, m.in. z inicjatywy hr. Wojciecha Dzieduszyckiego. Przedstawienia operetkowe na dwóch scenach wystawia natomiast Teatr Muzyczny Capitol.

Kina

We Wrocławiu znajduje się 5 multipleksów: 2 kina należą do Heliosa – przy ul. Kazimierza Wielkiego i w Centrum Handlowo-Rozrywkowym Magnolia Park, również 2 kina posiada Multikino – w Centrum Handlowym Arkady Wrocławskie i w Centrum Handlowo-Rozrywkowym Pasaż Grunwaldzki natomiast jedno kino należy do sieci Cinema City i mieści się w Centrum Handlowym Korona. Oprócz nich Wrocław może pochwalić się także kameralnymi kinami o znacznie dłuższej historii, jak Lwów, Lalka czy Warszawa (obecnie Dolnośląskie Centrum Filmowe). Większość kin osiedlowych została w ostatnich latach zamknięta.

W Centrum Handlowo-Rozrywkowym Magnolia Park znajduje się kino 5D.

Wrocław ma też jedyne działające w Europie kino dworcowe, które mieści się na Dworcu Głównym. Obecnie, z powodu przebudowy dworca jest ono zamknięte.

Kąpieliska

Aquapark we Wrocławiu

We Wrocławiu znajduje się największy w Polsce aquapark – Wrocławski Park Wodny z basenami krytymi i odkrytymi działającymi cały rok.

Kąpieliska odkryte działające sezonowo: Kąpielisko Morskie Oko, Kąpielisko Glinianki, Basen Kąpielowy Kłokoczyce na Psim Polu, Basen Kąpielowy Orbita w Parku Zachodnim, Kąpielisko Oporów. Kilka poniemieckich basenów zostało zamkniętych.

Wrocław dysponuje także basenami krytymi: Zakład Pływania AWF Wrocław na terenie Stadionu Olimpijskiego, WKS Śląsk Wrocław przy ulicy Racławickiej, Wrocławskie Centrum SPA przy ulicy Teatralnej, Basen w szkole przy ulicy Zemskiej, w szkole sportowej przy ulicy Trwałej oraz w szkole przy ulicy Wieczystej, Pływalnia Uniwersytetu Ekonomicznego przy ul. Kamiennej, Pływalnia Uniwersytetu Przyrodniczego przy ulicy Chełmońskiego, Centrum Basenowo-Sportowe Redeco, oraz Punkt Rekreacji w Hotelu Wrocław.

W kompleksie Glinianki znajduje się WakePark Wrocław – Centrum Sportów Wodnych, które oferuje m.in. wyciąg do nart wodnych i wakeboardu, szkółkę, wypożyczalnię sprzętu, Banana Tiki Bar, Boardshop, sztuczny tor do skimboardu, rowery wodne.

Lodowiska

• lodowisko na Pergoli
• lodowisko w Hali Orbita przy ul. Wejherowskiej
• lodowisko w Zespole Szkół nr 3 przy ul. Szkockiej 64
• lodowisko w Zespole Szkół nr 14 przy al. Brücknera 10
• lodowisko przy ul. Spiskiej

Wrocław w literaturze

Wrocławski filolog i pisarz, Marek Krajewski, poświęcił cykl książek kryminalnych detektywowi Mockowi oraz miastu Breslau. Akcja kilku utworów Wojciecha Żukrowskego toczy się we Wrocławiu, podobnie utwory Andrzeja Ziemiańskiego często opisują miasto. Także akcja powieści Niskie Łąki Piotra Siemiona dzieje się we Wrocławiu.

Najbardziej znaną książką o Wrocławiu jest napisany przez Normana Daviesa i Rogera Moorhouse'a "Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego" opisujący ponad 1000 lat historii Wrocławia.

Wrocław w filmie

We Wrocławiu swoje siedziby mają Wytwórnia Filmów Fabularnych (obecnie Centrum Technologii Audiowizualnych), Szkoła Kaskaderów Filmowych, ATM Grupa oraz Grupa 13.

We Wrocławiu zadebiutowali m.in. Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Sylwester Chęciński i powstało wiele filmów, m.in.:Popiół i diament, Rękopis znaleziony w Saragossie, Sami swoi, Lalka, Mniejsze niebo, Wielki Szu, Konsul, Zaraza, Przepraszam, czy tu biją?, Kobieta samotna, Wściekły, Wyjście awaryjne, Kobieta na wojnie, Charakter, Aimée & Jaguar, Córka konsula, Nie ma zmiłuj, Avalon, Most Powietrzny, Bezmiar sprawiedliwości, Kobieta w Berlinie, Enen, Randka w ciemno, Sala samobójców, 80 milionów.

We Wrocławiu kręcono także znane polskie seriale: Świat według Kiepskich, Fala zbrodni, Pierwsza miłość, Licencja na wychowanie, Tancerze i niektóre odcinki innych seriali: Czterej pancerni i pies i Stawka większa niż życie były kręcone we Wrocławiu (w "Stawce" Wrocław występował jako Berlin, m.in. dworzec główny, a Teatr Lalek występował jako Teatr Roma).

Media

Centra i ośrodki nadawcze

We Wrocławiu

• Dom Akademicki "Kredka"
• Komin Kogeneracja

Obejmujące zasięgiem Wrocław

• RTON Żórawina
• RTCN Ślęża

Stacje radiowe

• Radio RAM
• Radio Eska Wrocław
• Akademickie Radio LUZ
• Radio Aplauz
• Radio Wrocław
• Katolickie Radio Rodzina
• Radio Złote Przeboje
• Radio Traffic FM

Stacje telewizyjne

• TV Odra
• TeDe
• TVP Wrocław
• PTV Echo – nieistniejąca już stacja TV, która była pierwszą prywatną telewizją w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej.

Prasa

Dzienniki

• Gazeta Dolnośląska (dolnośląska edycja Gazety Wyborczej)
• Polska – Gazeta Wrocławska (dolnośląska edycja dziennika Polska)
• Auto Giełda Dolny Śląsk

Czasopisma

• Tygodnik Wrocławski
• Wrocławski Gość Niedzielny (tygodnik)
• Wrocławianin (dwutygodnik)
• Odra (miesięcznik)
• Gazeta Południowa (miesięcznik)
• Nowe Życie (miesięcznik)
• CD-Action (miesięcznik)
• Magazyn Miłośników Matematyki (kwartalnik)

Pisma już nie ukazujące się

• Gazeta Robotnicza (przekształcona w Gazetę Wrocławską)
• Słowo Polskie (Pionier)
• Wieczór Wrocławia
• Dziennik Dolnośląski
• Biuletyn Dolnośląski
• Monitor Dolnośląski
• Nowiny Szląskie
• Schlesische Zeitung
• Żołnierz Ludu
• Sprawy i Ludzie
• Naprzód Dolnośląski
• Nasz Wrocław
• WTK
• Panorama dolnośląska

Sport

Stadion Miejski we Wrocławiu

Wrocław ma Stadion Olimpijski, choć nie był nigdy organizatorem Igrzysk.

Miasto posiada tor wyścigów konnych (w Polsce są tylko 3), usytuowany jest on na Partynicach.

Co roku w mieście odbywa się Wrocław Maraton.

Miasto jest jednym z czterech polskich miast, które organizują Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn Euro 2012.

W 2017 roku miasto będzie organizatorem zawodów World Games 2017.

Najbardziej znanym klubem sportowym Wrocławia jest Śląsk Wrocław.

Wspólnoty religijne

Archikatedra Wrocławska

Obecność wielu grup religijnych jest rezultatem złożonej przeszłości miasta, w której Wrocław zamieszkiwały przeróżne narodowości. Wszystkie grupy pozostawiły po sobie nie tylko kulturę, ale także wiarę. Pozostałością po tworzących niegdyś większość mieszkańców niemieckich protestantach jest do dziś mała niemieckojęzyczna wspólnota ewangelicko-augsburska. Jednocześnie istnieje polskojęzyczna wspólnota luterańska oraz ewangelicko-reformowana. Na terenie miasta działa również kilkanaście kościołów protestanckich innych wyznań – do tej grupy należą między innymi wrocławskie zbory Kościoła Chrześcijan Baptystów, Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego, Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, Kościoła Zielonoświątkowego, Ewangelicznego Kościoła Reformowanego, niezależny charyzmatyczny (neozielonoświątkowy) Kościół Wrocław dla Jezusa, Kościoła Wolnych Chrześcijan czy Wspólnoty Kościołów Chrystusowych.

Po 45 latach swą greckokatolicką wiarę w obrządku ukraińsko-bizantyjskim mogą również bez przeszkód wyznawać Ukraińcy i Łemkowie, którzy do miasta zostali przesiedleni ze wschodniej Polski w ramach tzw. akcji Wisła. Tuż po wojnie, jako skutek przesiedleń mniejszości narodowych ze wschodnich terenów kraju, powstały tu również dwie wspólnoty prawosławne. Obecnie we Wrocławiu działają 4 parafie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (w tym jedna wojskowa). Są one odwiedzane przez Ukraińców wyznających prawosławie, a także niewielką liczbę Rosjan i Polaków. Na życie religijne dolnośląskiej stolicy wpływ ma także dziewiętnastowieczna emigracja Polaków do Ameryki. Utworzyli oni w nowej ojczyźnie własny Kościół Polskokatolicki, który z kolei w okresie międzywojennym trafił do Polski. Innym Kościołem starokatolickim działającym we Wrocławiu jest Reformowany Kościół Katolicki.

Najwięcej świątyń we Wrocławiu posiada Kościół rzymskokatolicki. Obecne są także świątynie religii dharmicznych. Wrocławcy buddyści skupieni są głównie we wspólnotach Świątyni Buddyjskiej Horakuji (Rinzai Zen i Sōtō Zen), Ośrodka Misyjnego Druk Jesze Dordże (Drukpa Kagyu), Ośrodka Misyjnego (Sōtō Zen), Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu.

Znaczącą grupę stanowią również Świadkowie Jehowy zgromadzeni w 33 zborach. Są drugą co do wielkości grupą wyznaniową we Wrocławiu (ponad 3500 wiernych).

Wrocław dwa razy był gospodarzem dorocznego Europejskiego Spotkania Młodych organizowanego przez Wspólnotę Taize we Francji. Pierwsze takie spotkanie odbyło się w końcu 1989, drugie – pod koniec 1995.

Administracja

Wrocław jest miastem na prawach powiatu. Jest też członkiem aglomeracji wrocławskiej i Unii Metropolii Polskich.

Samorząd

Mieszkańcy miasta wybierają do Rady Miejskiej we Wrocławiu 37 radnych.

Podział administracyjny

Wrocław dzieli się administracyjnie na 48 osiedli, stanowiących jednostki pomocnicze miasta. Niegdyś miasto składało się z 5 dzielnic: Psie Pole, Śródmieście, Stare Miasto, Krzyki, Fabryczna, które obecnie nie posiadają własnej osobowości prawnej, stanowią jednak nadal kryterium organizacji wielu urzędów i instytucji.

Transport

Układ drogowy

Docelowy układ dróg we Wrocławiu

Przez Wrocław przebiegają drogi krajowe i europejskie A8E67 , 5E261 , 94, 98 na krótkim odcinku granicy miasta przebiega autostrada A4E40 , a w Bielanach Wrocławskich bezpośrednio przy granicy miasta znajduje się węzeł autostrady A4E40 , i dróg nr 5E261 , 98 i 35. W latach 2008-2011 wybudowana została Autostradowa Obwodnica Wrocławia (AOW), której rolą jest przejęcie ruchu tranzytowego z dróg: nr 5 i nr 98 i wyprowadzenie go poza istniejący układ ulic miejskich.

Struktura sieci drogowej Wrocławia jest silnie zorientowana na centrum miasta, mając kształt promienisty. Do końca XX wieku wszystkie mosty drogowe na głównej odnodze Odry skupiały się na jej odcinku długości około 2,5 km.

W latach 1977-1991 wybudowano w centrum miasta Trasę W-Z.

Od lat 80 etapami budowana jest obwodnica śródmiejska.

W czerwcu 2009 rozpoczęła się budowa Wschodniej Obwodnicy Wrocławia (WOW), a w planie jest także budowa obwodnicy staromiejskiej.

Transport szynowy, lotniczy i wodny

Wrocław Główny

Wrocław jest ważnym węzłem kolejowym. Najważniejszym dworcem osobowym jest Wrocław Główny. Niektóre stacje kolejowe zostały zamknięte, ze względu na maleący ruch pociągów. Natomiast Wrocław Brochów to druga pod względem wielkości stacja towarowa w Polsce, także Wrocław Gądów jest dużą stacją towarową.

Z Wrocławia wychodzą linie kolejowe w kierunkach: Leszno – Poznań, Opole – Katowice – Kraków, Opole – Lubliniec – Częstochowa, Legnica – Zgorzelec, Głogów – Zielona Góra, Kłodzko – Kudowa-Zdrój, Kłodzko – Międzylesie, Wałbrzych – Jelenia Góra, Oleśnica – Ostrów Wlkp – Łódź – Warszawa.

Ponadto istnieją nieczynne linie kolejowe Wrocław - Kobierzyce - Świdnica, Wrocław - Kobierzyce - Dzierżoniów.

Na terenie miasta znajduje się międzynarodowy Port Lotniczy Wrocław (ang. Copernicus Airport Wrocław).

Na terenie miasta znajduje się także port rzeczny na Odrze.

Miejski transport zbiorowy

Miejski transport zbiorowy we Wrocławiu korzysta z 22 stałych linii tramwajowych i 74 autobusowych (w tym 13 nocnych), ich liczba i przebieg stale się zmienia ze względu na remonty dróg i torowisk. Rozległa sieć tramwajowa jest jedną z większych w kraju, obsługiwana jest przez MPK Wrocław. Na wielu ulicach spotyka się pozostałości dawnych torowisk. Komunikację autobusową w mieście również zapewnia głównie MPK Wrocław, natomiast między Wrocławiem a sąsiednimi gminami DLA, Polbus-PKS i kilku mniejszych prywatnych przewoźników.

Przed I wojną światową w mieście istniała linia trolejbusowa. W czasie II wojny światowej Niemcy planowali zbudować metro we Wrocławiu.

Miejski transport indywidualny

Ścieżki rowerowe we Wrocławiu są dość liczne, jednak rozproszone. Nie tworzą spójnego systemu komunikacyjnego.

W czerwcu 2011 uruchomiono sieć wypożyczalni rowerów, tzw. Wrocławski Rower Miejski.

W mieście działają korporacje Taxi.

Służba zdrowia

Szpital Pediatryczny

Wrocław posiada około 15 szpitali oraz znaczną liczbę państwowych i prywatnych przychodni i ośrodków zdrowia. Dzięki współpracy z tutejszą Akademią Medyczną 12 lutego 1958 dokonano tu pierwszej w Polsce operacji na otwartym sercu, a 31 marca 1966 pierwszą operację przeszczepienia nerki od żywego dawcy. Były to wówczas osiągnięcia o znaczeniu europejskim. III Klinika Chirurgii, kierowana przez prof. Z. Jeziorę, w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych wyspecjalizowała się w operacjach wytwórczych przełyku, uzyskując czołowe miejsce w kraju.

Miasta partnerskie

Miasta partnerskie

Miasto	Kraj	Data rozpoczęcia współpracy
Breda	Holandia	Od 1991
Charlotte	Stany Zjednoczone	Od 1991
Drezno	Niemcy	Od 1991
Grodno	Białoruś	(od 28 lipca 2005 zawieszone)
Guadalajara	Meksyk	Od 1995
Hradec Králové	Czechy	od 2003
Kowno	Litwa	od 2003
Lwów	Ukraina	?
Ramat Gan	Izrael	Od 1997
Toronto	Kanada	?
Lille	Francja	Od 2009
Wiesbaden	Niemcy	Od 1987
Vienne (departament)	Francja	1990

Wrocławianie

Nobliści

• Theodor Mommsen (1902) – historyk, poeta oraz prawnik niemiecki
• Philipp Lenard (1905) – fizyk, nagrodę otrzymał dzięki swej pracy nad promieniowaniem katodowym
• Eduard Buchner (1907) – niemiecki profesor chemii. Prowadził badania z dziedziny związków cyklicznych (odkrycie pirazolu), nad alkoholową fermentacją drożdżową i procesami fermentacyjnymi
• Paul Ehrlich (1908) – chemik i bakteriolog, wynalazł salwarsan – lekarstwo przeciwko kile stosowane przed wynalezieniem antybiotyków
• Gerhart Hauptmann (1912) – dramaturg i powieściopisarz, był przedstawicielem nurtu naturalistycznego w teatrze
• Fritz Haber (1918) – chemik niemiecki pochodzenia żydowskiego, nagrodę otrzymał za opracowanie metody syntezy amoniaku, umożliwiającej produkcję nawozów sztucznych
• Friedrich Bergius (1931) – prace badawcze nad wysokociśnieniowym uwodornianiem węgla do węglowodorów ciekłych – benzyna syntetyczna (metoda Bergiusa), scukrzaniem drewna (hydroliza celulozy)
• Otto Stern (1943) – fizyk, nagrodę otrzymał za swój wkład w rozwój metody wiązki molekularnej i odkrycia momentu magnetycznego protonu
• Max Born (1954) – sformułował standardową obecnie interpretację kwadratu funkcji falowej (ψ*ψ) w równaniu Schrödingera jako gęstości prawdopodobieństwa znalezienia cząstki
• Reinhard Selten (1994) – ekonomista niemiecki, Nagrodę Nobla otrzymał za osiągnięcia w dziedzinie teorii gier

Honorowi obywatele Wrocławia

• Ferdinand Heinke (1831)
• August von Ende (1870)
• Arthur Johnson Hobrecht (1872)
• Heinrich Robert Göppert (1875)
• Ernst Wachler (1875)
• Max von Forckenbeck (1878)
• Carl Friedrich Eduard Bartsch (1878)
• Wilhelm von Tümpling (1880)
• Adolph Menzel (1885)
• Helmut Karl Bernhard von Moltke (1890)
• Gustav Dickhuth (1892)
• Otto Theodor von Seydewitz (1894)
• Ferdinand Julius Cohn (1897)
• Wilhelm Salomon Freud (1901)
• Maximilian von Ysselstein (1902)
• Hermann von Hatzfeld-Trachenberg (1903)
• Otto Mühl (1907)
• Robert von Zedlitz-Trützschler (1909)
• Georg Bender (1912)
• Georg Kopp (1912)
• Wiktor II Amadeusz von Ratibor (1913)
• Remus von Woyrsch (1919)
• Gerhart Hauptmann (1922)
• Alfred von Scholtz (1924)
• Paul von Hindenburg (1927)
• Adolf Hitler (1933)
• Helmuth Brückner (1933)
• Hermann Göring (1935)
• Fritz Hofmann (1936)
• Wilhelm Frick (1937)
• Josef Wagner (1938)
• Joseph Goebbels (1938)
• Józef Stalin (1945)
• Władysław Gomułka (1946)
• Stanisław Piaskowski (1946)
• Stanisław Popławski (1947)
• Konstanty Rokossowski (1949)
• Ryszard Malinowski (1963)
• Mirosław Hermaszewski (1978)
• Romesh Chandra (1979)
• Alfred Jahn (1993)
• Tadeusz Różewicz (1994)
• Henryk Tomaszewski (1995)
• Henryk Gulbinowicz (1996)
• Jan Paweł II (1997)
• Jerzy Grotowski (1998)
• Wojciech Dzieduszycki (1999, zrzekł się tytułu w 2006)
• Jan Nowak-Jeziorański (2000)
• Václav Havel (2001)
• Norman Davies (2002)
• Andrzej Wajda (2003)
• Władysław Bartoszewski (2004)
• Lech Wałęsa (2005)
• Sylwester Chęciński (2006)
• Kurt Masur (2007)
• Dalajlama XIV (2008)
• Urszula Kozioł (2009)
• Aleksandra Natalli-Świat (2010, pośmiertnie)
• Władysław Stasiak (2010, pośmiertnie)
• Jerzy Szmajdziński (2010, pośmiertnie)

Panoramy miasta

Panorama północno-wschodnia (180°) z 23. piętra nieistniejącego już budynku "Poltegoru" przy ul. Powstańców Śl. 95 (czerwiec 2005)

Panorama południowa (~90°) z tego samego miejsca i w tym samym czasie

Zobacz też

• Parki we Wrocławiu
• ścieżki rowerowe we Wrocławiu
• Gazeta Wrocławska
• Średniowieczny cmentarz żydowski we Wrocławiu
• Cmentarz żydowski we Wrocławiu przy ul. Gwarnej
• Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu
• Nowy Cmentarz Żydowski we Wrocławiu
• Cmentarz Oficerów Radzieckich we Wrocławiu
• Kamienie Stulecia
• Tunele we Wrocławiu
• Hotele we Wrocławiu

Bibliografia

• Norman Davies, R. Moorhouse: Mikrokosmos: Portret miasta środkowoeuropejskiego, Kraków 2002, ISBN 83-240-0172-7
• Tadeusz Drankowski, Olgierd Czerner: Wrocław z lotu ptaka, Ossolineum Wrocławs 1992
• Ryszard Majewski: Wrocław godzina zero, Krajowa Agencja Wydawnicza Wrocław 1985
• Karol Jonca, Alfred Konieczny: Upadek "Festung Breslau", Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich Wrocław 1963
• K. Maleczyński, M. Morelowski, A. Ptaszycka: Wrocław: Rozwój urbanistyczny, Warszawa 1956
• W. Długoborski, J. Gierowski, K. Maleczyński: Dzieje Wrocławia do roku 1807, Warszawa 1958
• Gregor Thum: Die Fremde Stadt Breslau 1945, Siedler Berlin 2003, ISBN 3-88680-795-9
• Till van Rahden: Juden und andere Breslauer: Die Beziehungen zwischen Juden, Protestanten und Katholiken in einer deutschen Großstadt von 1860 bis 1925, Vandenhoeck & Ruprecht Getynga 2000, ISBN 3-525-35732-X
• Mariusz Urbanek: Dolny Śląsk. Siedem stroń świata, Wydawnictwo MAK Wrocław 2003
• Beata Maciejewska: "Dzieje miasta Wrocław", Wrocław 2002
• Skrypt historyczny Stowarzyszenia Historycznego Legionów Polskich i Legii Polsko-Włoskiej w Nysie, Nysa 2010, pod red. Marek Szczerski, kpt. Tomek.

Linki zewnętrzne

Informacje w siostrzanych projektach

 Ilustracje i media  w Wikimedia Commons
 Definicje słownikowe  w Wikisłowniku
 Cytaty  w Wikicytatach
 Wiadomości  w Wikinews

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Strona internetowa Wrocławia
• Wrocław w panoramach sferycznych
• Wrocław w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” z lat 1880–1902 (str. 24-48 tom XIV)
• Wrocław w katalogu Open Directory Project
• Chronik der Stadt Breslau von der ältesten bis zur neuesten Zeit, Breslau 1888 w zbiorach Opolskiej Biblioteki Cyfrowej